Kien truc doc dao cua chua Hung Ky

Thứ năm, 04 Tháng hai 2010, 09:15 GMT+7
Chua Hung Ky (con co ten la Vo Hung thien am) do ong ba Hung Ky bo tien xay dung. Ong Hung Ky la doanh nhan lon, lay vo la ba Vu Thi Sau, que o lang Hoang Mai, do lam an phat dat, da dem ngoi chua dot nat o Pho Cat ve dung tren manh dat phia bac lang Hoang Mai nam 1932. Truoc do, tai trung tam lang Hoang Mai da co chua Nga My, duoc khoi dung tu doi Ly, nen de phan biet voi ngoi co tu, nguoi lang goi chua Hung Ky la chua Moi.

21.jpg
Mot goc chua Hung Ky.

Chua Hung Ky la cong trinh kien truc nghe thuat doc dao cuoi vuong trieu Nguyen. Tren khuon vien 3.000m2, cac cong trinh kien truc cua chua Hung Ky nhu tam quan, tam bao, Phat dien, nha to duoc bo tri hop ly, thuan cho Phat tu hanh le.

Chua Hung Ky con giu duoc hau nhu nguyen ven so luong lon gom men nhieu mau da gan, op tren cac cau kien cua kien truc, mo ta cac su tich trong Phat thoai, khien ai buoc vao chua cung phai ngo ngang ve tai nghe cua cac nghe nhan Viet Nam dau the ky XX. Van bia chua Hung Ky, do cu si La Nam Mai soan nam 1933, viet:

Ben Long Thanh dung ngoi chua
Nao Tien nao Phat diem to muon mau
Viec than dao noi ban sao xiet
Phia Ha Thanh to net tai hoa
Danh lam do Bac Ky ta
Thuc la bac nhat thuyen gia lau dai.

Tu cho Mo, re trai ve pho Minh Khai, di do 300m la den chua Hung Ky. Tren vom cong phia trong co dap 4 chu lon “Thi nhan giac lo” (bao cho nguoi biet tu day la con duong giac ngo). Di 50m nua, dau hai ben con ngo da san sat nha dan, chung ta de dang nhan ra tam quan chua cau truc hinh chop ba tang trang tri voi, ngua, ho phu... Dung duoi lau chuong nguy nga, xin du khach dung chan doc doi cau doi Nom mo ta canh chua:

Dung thu trong dat lanh chim dau, vui ve nhat Long do, co phai Ke Mo mien lac tho,

Gap duong buoi song lo cat bay mu mit trong the gioi dau bang cua Phat chon danh lam.

Qua cai san rong la toi tam bao va Phat dien. Toa tam bao 7 gian, gom 12 cot chinh, moi cot cao 7m, vuong 30cm. Toan bo cot keo, qua giang, xa deu bang be tong cot thep, phia ngoai la lop

granito mau hong nhat. Mai chua lop ngoi ong, dau gan chu Tho. Hang mai tau hien tam bao, trong la go, ngoai op lop gom men mau trang tri hinh la de. Trong moi la de co hinh hoa chanh bon canh.

Tren bo noc mai, chinh giua la chiec nam dung nuoc cam lo Phat dung de ray xuong tran gian cuu vot chung sinh. Cac hinh mat troi co tia lua tuong trung cho duoc tue. Tai phan co diem trang tri cac de tai trong truyen Tay Du Ky, ta lai 81 kho nan Duong Tang gap phai tren duong di Tay Truc lay kinh.

Tuong Phat o chua Hung Ky khong nhieu nhung tung pho lai to lon do so hon cac chua khac. Chinh giua Phat dien la tuong Adida cao 3,86m. Neu cong ca be gach cao 1,3m thi tuong cao 5,19m. Tuong dat tren toa sen o tu the thien dinh theo loi kiet gia. Than tuong tac hinh ao ca sa buong dai co nhieu lop song, hai tay vong truoc bung. Dau tuong tac hinh mu oc, tai dai, ve mat hien lanh, mat hoi nhin xuong.

Truoc tuong Adida la tuong duc Dilac. Dilac la Phat vi lai thay the Thich Ca cai quan chung sinh. Co le xuat phat tu quan niem thien duong o phia truoc, xuat the thien ha thai binh nen tuong Dilac duoc tac o tu the ngoi, bung phe, khuon mat day dan, mieng cuoi hon ho. Theo cach tinh cua Phat giao, cho den khi duc Dilac ra doi, loai nguoi da trai qua 8.108.000 nam.

Phia truoc Phat dien la toa tam bao, tai day co dat tuong Quan Am The Chi va Dai The Chi. Hai pho tuong nay tac bang go cao 3,3m, dung tren toa sen dat tren be gach cao 0,56m. Tuong Quan The Am dau doi mu phap su, minh quan ca sa dung o tu the gio tay; tuong Dai The Chi tay cam binh nuoc cam lo.

Tai tuong hai gian dau hoi tam bao la hai toa Thap dien Diem vuong duoc cau truc theo kieu dong. Tuong nguoi, quy, Diem vuong deu do ong Thuc, mot nghe nhan cua lang Bat Trang nan bang dat, quet mau, trang men roi dem nung. Moi ben dong co 5 vi Diem vuong, 2 vi Thien vuong va nhieu tuong khac.

Thap dien Diem vuong the hien ba phan co 3 canh khac nhau. Tang giua la toa Diem vuong ngoi phan xet nguoi pham toi. Tang duoi la dia nguc giam cam nhung nguoi ma kiep truoc o tran gian da pham vao nhung dieu ran cam cua nha Phat. Tang tren la canh hoan hy tu do cua nhung nguoi ma kiep truoc an o trong sach, phuc hau… De bieu hien ro cac chu de tren, cac nghe nhan con su dung thu phap tuong phan rat sac sao. Khung canh tren Thap dien co con co sai canh bay thoai mai trong bau troi bao la, vi kiep truoc an hien o lanh nen duoc thanh thoi, thoai mai. Canh duoi la cua nguc co canh da xoa hanh ha nhung ke kiep truoc an o that duc.

Sau Phat dien chua la nha bia hinh vuong, moi chieu 4m. Nha bia xay bang gach va betong kien truc tu tru hai tang mai. O phan co diem giua mai thuong va ha dap noi cac hinh mo ta Duong Tam Tang di lay kinh trong truyen Tay Du Ky. Ngoai ra, o phan diem mai, duoi la bieu tuong lien hoan “Tu mon xuat du” cua Thich Ca Mau Ni tu hanh dac dao va mo ta tich truyen Quan Am Thi Kinh. Giua nha la tam bia tao bang da lien khoi, vuong 1,1m, cao 2,7m. Phia tren tac hinh mai cong, chop tac hinh bong sen no. Diem bia trang tri day leo hoa la. Long bia hai mat khac chu Han, hai mat khac Quoc ngu.

Tai khu chua con co dinh Tam Thanh va dien Mai Sau. Dien Mai Sau co tien te, thieu huong, cung cam, ngu mon. San dien co be nuoc va non bo. Dien Mai Sau trang tri cac buc tranh dap bang su mau, nhu Bat tien Nam Hai, tich chuyen Lieu Hanh quy Phat, tuong ba Que Nuong, ba Nhi Nuong, Thanh Thien…

Nguoi co cong dau tao dung nen cong trinh kien truc doc dao nay la ong Tran Van Thanh (chu Nha may gach Cau Duong, hien nay con dau vet co so o ben kia cau Duong). Vao nhung nam 30 cua the ky XX, ong Thanh, nguoi co dau oc kinh doanh nhay ben, som tiep thu ky nghe tien tien, vi vay gach ngoi cua xuong ong lam ra duoc nguoi trong nuoc ua dung. Khi nguoi Phap to chuc hoi cho o Macxay, ong cung dem cac mau hang sang du va hang cua ong duoc thuong huan chuong. San long men mo manh dat o gan cua o phia Nam, noi ong co nhieu gan bo va ky niem, ong Hung Ky da danh so tien thuong o hoi cho quoc te nay va nhieu tien lai, tat ca hon 4.000 dong Dong Duong, de xay dung chua Hung Ky. Luc chuan bi khoi cong xay dung chua, xuong gach ngoi cua ong cung nhieu nghe nhan da danh han 5 nam de san xuat vat lieu va gom trang tri. Chua lam xong, ong con mua them dat o lang Hoang Mai, Tuong Mai dua vao chua. Tren tam bia vua noi o tren co khac loi ong: “Toi Tran Van Thanh, tuc Hung Ky, co lam mot ngoi chua la “Vo Hung thuyen am” va “Mai Sau dien” o dia phan thon Doai, lang Hoang Mai, cong viec da hoan hao, nay toi de ruong, ao, nha, dat vao chua. Nhung ao, nha, dat ke tren, ve sau vi su nao trong nom den nhang thi quan nhan, lay hoa mau de nhang dang phung Phat, thanh chu khong duoc chuyen mai cho ai va ca con chau toi cung khong duoc doi lai”.

Chua Hung Ky dung xong nam 1932, tinh den nay da duoc 78 nam. Trong 78 nam ay, dat nuoc ta da trai qua hai cuoc chien tan khoc, vay ma chua van con kha nguyen ven. Co nguoi vi di tich kien truc doc dao chua Hung Ky tua mot bong hoa nghe thuat, trai bao bao to van ngan ngat sac huong giua long thanh pho. Chua da duoc Bo Van hoa - Thong tin xep hang bao ton nam 1992.

Vietbao (Theo: hanoimoi.com.vn)

 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Kiến trúc độc đáo của chùa Hưng Ký
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Ha noi nghin nam thang long