Nguoi Tay voi tin nguong tho me

Thứ ba, 20 Tháng tư 2010, 09:27 GMT+7
Tin nguong tho me cua nguoi Tay bat nguon tu truyen thong coi trong me sinh san, ton trong me sinh san. Nu than trong coi viec sinh san duoc goi la Me Bjooc (Me Hoa). Ho cho rang Me Hoa o tren troi moi la me de con me o tran gian chi la nguoi thua lenh Me Hoa sinh ra con. Le hoi Nang Hai voi tuc tho Me Trang la co lien quan den tuc tho me noi tren.

Le hoi Nang Hai la le hoi dan gian dam mau sac tam linh, the hien net sinh hoat van hoa mang dam ban sac cua dan toc Tay. Day la le hoi dac sac mang tinh dien xuong tong hop - co cac bai luon va bai cung te duoc hat trong suot qua trinh le hoi. Du la ten goi hay hinh thuc to chuc nao, le hoi nay thuc chat deu mang y nghia moi nang Hai ve ban mua mang va hanh phuc cho dan ban. Co the coi Nang Hai la le hoi dac sac, tong hop cac le hoi cua nguoi Tay.

46.jpg

Le hoi Nang Hai hay con goi la le hoi Nang Trang duoc to chuc vao mua xuan va mua thu trong pham vi mot xa hoac nhieu xa duoi nhieu ten goi nhu: Hoi Trang, hoi moi Nang Hai (moi Nang Trang)... Le hoi nay duoc to chuc duoi nhieu hinh thuc khac nhau. Co noi thien ve boi toan nhu mot so noi thuoc Bao Lac (Cao Bang), Vi Xuyen (Ha Giang), co noi thien ve trinh dien doi dap ban phuc nhu mot so noi thuoc huyen Thach An (Cao Bang), nhieu noi lai la hinh thuc cau mua nhu Cao Bang, Lang Son, Bac Can.

O hoi Nang Hai, nguoi chu tri viec cung te le trinh bao, xin phep mo hoi bang hinh thuc am duong, dong thoi ta on cac than da phu ho cho mot nam gieo trong duoc thuan loi, mua thuan gio hoa. Sau khi thuc hien xong nghi le trinh bao cac than, nguoi ta tien hanh hang loat nghi le lien quan den viec cau phuc, cau mua. O day tuc tho troi duoc phan anh thong qua le moi Nang Hai tu muong troi ve ban mua mang va phuc lanh cho dan ban. O mot so dia phuong, le hoi duoc ket hop mua, hat voi mot bai te tung dai mieu ta hanh trinh cua doan nguoi tran gian len muong troi cong hoa va cau xin cac Me Trang ban phat hat giong, con giong, triet pha sau bo cho con nguoi.

Le hoi duoc to chuc tren mot bai dat rong. Dan ban chuan bi mam cung voi cac do an truyen thong nhu: mot chiec thu lon (hoac ga luoc), huong, vang ma, xoi, ruou... de dem ra le hoi.

 Le hoi duoc mo, nguoi ta chon mot ba me co cuoc song gia dinh hoan thien, hat gioi de lam Me Trang. Khi hanh le, Me Trang tay cam ngon mia, tren ngon mia co treo mot tui dung trau nho, mot chiec khan tay, va mot bat nuoc co dat mot la buoi. Bat nuoc va ngon mia co y nghia tuong trung cho viec tay ue. Hai co gai chua chong dong hai chi em Trang, theo sau la sau hoac tam co gai mac ao cham, tren dau co nao cung buoc de vai mau do, hoac mau vang dong vai cac Nang Trang. Hai thieu nien nam mac quan ao cham, tren dau buoc hai de vai do, ngang hong buoc that lung bang vai do, moi nguoi cam mot cay truc nho tia canh, chi de lai may canh o ngon, tren ngon buoc mot chiec khan tay de mo duong cho “Me Trang” va cac “Nang Trang” len troi cau cac Me Trang xuong giup tran gian trong cac cong viec lam an.

Dan ban dung mot cai leu, goi la Leu trang (Thieng hai). Leu duoc lop rom, truoc leu co cac sao treo hoa rung, ben trong leu co may tam phan dung lam cho ngoi cho Me Trang va cac Nang Trang khi lam le. Truoc khi hanh le, nhung nguoi dong vai Me Trang va cac Nang Trang dung truoc ban tho de ong Tao lam le hoa than. Theo trinh tu, moi nguoi hit tho ba lan khoi huong de tong khu linh hon cua nguoi ra khoi the xac de linh hon Me Trang va cac Nang Trang nhap vao. Sau le nhap hon, viec hanh le don trang bat dau. 

Sau le don trang la le cung Me Trang. Le nay dien ra trong muoi hai dem, moi dem cung moi mot Me Trang xuong giup cho dan ban lam an. Le cung duoc mieu ta la cuoc hanh trinh cac Nang Trang len troi den cac cua cua cac Me Trang nhu cua me Lan Ba, me Khac Co, me Bich Lam, me Bich Van, me Luong Tam, me Ma My.

Sau khi da cau het cac cua, xin cac me duoc day du cac giong cay, con, cac dieu kien mua thuan gio hoa cho viec trong trot, chan nuoi o tran gian thi dan ban lai to chuc dua tien Me Trang ve troi. Truoc khi ra hanh le dua tien cac Nang Trang ve troi, Me Trang va cac Nang Trang phai lam le chia tay trong leu don trang o trong ban, ho hat cac bai hat chia tay va vua di vua dung tay du manh nhung cot leu de cho leu do, muc du leu do nay goi la muc Tru trai.

Sau le Tru trai, Me Trang va cac Nang Trang ra cau than trong coi dau ban va cuoi ban mo cua cho ve troi. Trong le tien trang nay, thay Tao lam phep tach via cho Me Trang va cac Nang Trang, goi hon via nguoi o tran gian nhap lai vao than xac de tro ve lam nguoi tran.

Trong le hoi Nang Hai co hien tuong xuat nhap hon de moi Me Trang (Nang Hai) la mot hien tuong sa man giao pho bien cua tin nguong nguyen thuy. Tin nguong “Nang Hai” mang tinh ban dia nam trong he thong nghi le xuat nhap hon lien quan den tin nguong “Nang” nhu: Nang Xay (Trung), Nang Huong (huong dot), Nang Cuoi (sot), Nang Cam (cam)

Tin nguong tho me cua nguoi Tay bat nguon tu truyen thong coi trong me sinh san, ton trong me sinh san. Nu than trong coi viec sinh san duoc goi la Me Bjooc (Me Hoa). Ho cho rang Me Hoa o tren troi moi la me de con me o tran gian chi la nguoi thua lenh Me Hoa sinh ra con. Me Hoa duoc tho cung cung voi cac nghi le gan voi thoi ky sinh de cua san phu. Tu truyen thong do, voi tu duy nong nghiep de cao vai tro cua phu nu ma gan vai tro sinh san voi me nong nghiep duoc the hien o hinh anh Me Trang. Trang la mot hien tuong thien nhien trong quan niem dan gian la chu ve nuoc – thai am. Le hoi Nang Hai voi tuc tho Me Trang la co lien quan den tuc tho me noi tren. Tuy tung hinh thuc va noi dung to chuc le hoi cu the ma vai tro cua Me Trang duoc the hien khac nhau. Co noi Me Trang duoc dong nghia voi Put Luong (Phat Lon), la me cai quan cung Quang Han, trong coi moi mat trong doi song con nguoi. Co noi Me Trang dong nghia voi Me Hoa bao gom nhieu me duoc goi chung la Me Nang Hai (Me Nang Trang), moi me cai quan mot mat trong san xuat nong nghiep o muong troi – muong trang voi cac ten goi nhu: me Lan Ba, me Khac Co, me Bich Van, me Ma My... Tuc cung hoa va dang le hoa, khao hoa trong hinh thuc le hoi nay chinh la su phan anh quan niem mang hoa len muong troi cong Me Hoa cua nguoi Tay.

Hoi Nang Hai ngan nga voi lan dieu dan ca "luon hai" co suc loi cuon con nguoi ta den la ky. No vua the hien tin nguong dan toc – tin nguong tho me, vua phan anh nguyen vong cua dan toc Tay noi rieng va cac dan toc mien nui noi chung trong su sinh ton, trong boi canh nong thon mien nui.

Vietbao (Theo: quehuongonline.vn)

 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Phong Tục Tập Quán >>