Phan tang trong le qui tien cua nguoi Ha Noi xua

Thứ ba, 16 Tháng sáu 2009, 08:34 GMT+7
Trong dam tang cua nguoi Ha Noi xua, co the de dang nhan thay su khac biet trong cuoc song cua gia dinh nguoi qua co. Tuong chung viec tang ma la chuyen buon cua moi gia dinh nhung co nhung gia dinh giau co thi coi day la mot dip de the hien su “chu dao” cua minh doi voi nguoi da khuat.

Kinh thanh Thang Long thoi phong kien co su to chuc theo quy che hanh chinh tu phuong roi huyen trong do co ban Hang Giap huy dong nhan luc trong phuong vao mot viec chung trong do bao gom ca viec dua dam mot nguoi trong phuong vua mat. Dam tang hoi do chi gom mot bo don tren dat quan tai va mot bo ken trong cua phuong do nhung trai trang khieng tu nha den noi chon cat. Do phung vieng deu de lai nha do do nguoi ngheo kho hay giau sang khi mat cung chi duoc dua tien bang bo don va bo ken trong ay. Cho khac nhau chi la so nguoi di dua dam dong hay it, sang hay kho.

Tu khi Ha Noi tro thanh nhuong dia cua Phap nam 1888 thi chung bai bo het co cau thon phuong cu va Hang Giap cung theo do ma mat di, ke ca bo phan don khieng va bo ken trong dua tang. Tu do xuat hien them hai nghe moi: nghe cho thue don va nghe ken trong dam ma. Nhung nha tu nhan nay lap nen mot pho moi mang ten la Hang Don nay vao doan cuoi pho Le Thai To toi nga tu Trang Thi – Ba Trieu.

Doi song xa hoi tu cuoi the ky 19, dau the ky 20 co su phan hoa ro ret. Nguoi giau thi cang giau, nguoi ngheo thi cang ngheo va no con the hien ro hon ca trong nhung dam tang.

Mot dam tang cua mot gia dinh trung luu hoi do thuong co 5 la co ngu sac di mo duong. Tiep sau la doi ken trong tu 2 den 3 nguoi, vai ba buc truong hay cau doi cua thong gia, ban be than thuoc, roi den chiec long dinh do 4 nguoi khieng ruoc anh nguoi qua co. Sau long dinh la don quan tai tu 4 den 8 nguoi khieng, tren up chiec nha tang bang tre nua dan giay so sai. Sau linh cuu la con chau, ho hang, ban huu di dua. Vo hay chong nguoi qua co, con trai, con gai van ao dai tang bang vai xo, tha gau, chit khan tang. Con trai doi tren dau mot vanh rom chong gay tre (neu la bo), chong gay vong (neu la me). Neu co con trai nao vang mat thi treo mu rom va gay o don quan tai. Thong thuong cac dam tang tu trong pho di ra deu dung lai o mot cho thich hop de moi nguoi di dua ban cong viec quay ve. Nhung nguoi nay deu den bai biet truoc khi ra ve va nhan duoc su dap le cua gia chu.

nghile.jpg

Mot dam tang xa hoa cua quan

Dam tang tren duoc xem la du nghi thuc truyen thong, khong pho truong, do ton kem. Tuy nhien khi phai chung kien mot dam tang cua gia dinh kha gia thi moi thay ro duoc su phan tang trong xa hoi.

Dan duong van la 5 la co ngu sac, sau den la phuong thanh la voi chiec trong to nhu trong dinh lang do 2 nguoi khieng, mot bo thanh la giap vao nhau tao thanh tieng keu kim khi vang xa. Nhung nguoi trong phuong nay vua di vua dien khuc “Tung dinh, tung dinh” cot de loi cuon nguoi toi. Roi phuong kep hat tren chuc nhan vat mu ao tuong van tuong vo, mat may son phan vua di vua mua may, dieu bo nhu dang dien tuong. Chua het, gia dinh kha gia con thue ca phuong mot dan nhac phuong Tay toan ken dong, trong dong, bo thanh la lon vang choi. De khoi lan lon, cu phuong nhac ta vua danh xong mot bai thi dan nhac Tay lai tiep noi. Moi nguoi trong pho dang di dac biet la tre con ao ao bam theo vua xem kep hat dien tro vua  nghe nhac Tay ta ho la inh oi.

Phia sau dan nhac la long dinh de tuong Quan Am, tiep do la may chiec xe keo cho may nha su mu ni, ca sa ngoi ngay ngan cam trang hat, tung niem lam nham roi cac vai di chan dat, xep hang doi di sau. Dam tang chinh thuc sau dam ruoc Phat, bat dau bang phuong “bat am” co du 8 nguoi voi 8 nhac cu. Sau “bat am” den mot rung nhung cau doi, truong ngot tram chiec du mau sac voi chu Han to, nho thuong cat bang nhung the den. Sau den la sau bay ban co duoc day long ban thua nhin ro duoc ca xon, lon quay ca con va oan chuoi.

Theo tuc le cu o Thang Long – Ha Noi, thong gia phung vieng nhau bang mot con lon quay ca con. Nguoi dung xem cu dem co bao nhieu con lon quay thi biet ngay nguoi qua co co bao nhieu con lap gia dinh.

Ngay sau la long dinh ruoc anh nguoi qua co, neu do la quan co pham tuoc thi se la hinh doi mu canh chuon, cam hot, di hia, neu khong thi mac ao thung co du can dai.

Ao quan duoc dat tren mot bo don tam hoac muoi sau nguoi khieng va thuong duoc lam bang nhung loai go quy va duoc phu len boi tam lua do co dai hoac it ra cung dan giay do. Che ao quan bang nha tang co mui luyen, va thuong dung la nha tang hai tang mai.

Phan tang trong le qui tien cua nguoi Ha Noi xua

Doan hat trong dam tang

Sau linh cuu la con chau, ho hang, ban be than quen chua ke den gia dinh do co the bo tien thue nguoi khoc muon gia lam con chau gao khoc the tham suot doc duong de to long thuong tiec nguoi qua co. Mot dam tang nhu vay phai keo dai hang kilomet o tren duong. Ro rang qua dam tang co the thay duoc su khac biet trong doi song cua gia dinh kha gia va gia dinh binh dan o Ha Noi xua.

Trong dip cung 49 va 100 ngay tinh tu sau khi nguoi qua co mat, gia dinh ngheo chi co vo hoac chong cung cac con chau, ho hang dang len ban tho nguoi qua co bat com, qua trung, dia muoi con doi voi gia dinh giau co thi cung khac biet. Doi tuong duoc moi den rong hon, co bua com chay de chieu dai dac biet doi voi nha troc phu thi co du mam co man ngot nguoi ra ke vao tap nap suot dem.

Sau nay, nhung dam tang mac du co su bien doi theo thoi gian nhung to chuc mot dam tang la viec chia buon voi gia dinh nguoi qua co, nhung viec lam to chuc tang ma linh dinh khong chi khien nhieu nguoi ban tan ma co le cung khong khoi lam chanh long nguoi qua co.

Huong Duong

Vietbao (Theo: Nguoi Ha Noi)

 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Phân tầng trong lễ “qui tiên” của người Hà Nội xưa
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Ha noi nghin nam thang long