10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010

Thứ năm, 23 Tháng mười hai 2010, 09:38 GMT+7

Nhat thuc hinh khuyen dai nhat thien nien ky da xay ra trong nam 2010. Day cung la nam ma cac nha khoa hoc mo phong thanh cong vu no khai sinh vu tru va nhot duoc thu co the huy diet moi vat tren trai dat.

Tao ra su song nhan tao

Tien si
Tien si Craig Venter, nguoi sang lap Vien J. Craig Venter. Anh: New York Times.

Tu mot so hoa chat, cac nha khoa hoc My tao ra hang trieu vi khuan Mycoplasma mycoides. Phat minh nay co the dan toi su ra doi cua hang loat ung dung trong cong nghiep. Te bao nhan tao se giup con nguoi tao ra nhieu phuong phap re va hieu qua hon de san xuat duoc pham, vac-xin, nhien lieu sinh hoc va vo so thu khac.

Tren thuc te, hang ExxonMobil da thu nghiem cong nghe bien tao thanh nhien lieu sinh hoc.

Hoan tat chuong trinh thong ke sinh vat bien lon nhat the gioi

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Loai cua co rau dai duoc tim thay trong vung nuoc nong o phia dong Canada trong chuong trinh Census of Marine Life. Anh: coml.org.

Census of Marine Life la chuong trinh quoc te nham thong ke tat ca dong vat trong cac dai duong trong 10 nam (2000-2010) voi su tham gia cua hon 2.700 nha khoa hoc tu 82 nuoc. Voi camera chuyen dung, may phat song sieu am, tau ngam va nhieu thiet bi tien tien bac nhat, cac nha khoa hoc da tien hanh hon 540 cuoc tham hiem voi khoang 9.000 ngay duoi dai duong, voi gan 30 trieu lan quan sat. Ho thong ke duoc gan 250 nghin loai, trong do co hon 6 nghin loai ma con nguoi chua tung biet.

Con nguoi dang danh nhieu cong suc va tien cua cho cac cuoc tim kiem su song trong vu tru, song chung ta lai chua biet het moi sinh vat tren trai dat, dac biet la duoi dai duong. Trong khi do, sinh vat bien cung cap mot nua luong oxy cho trai dat, vo so thuc an cho loai nguoi va con giup dieu hoa khi hau. Census of Marine Life la no luc lon nhat tu truoc den nay trong hanh trinh tim hieu toan bo su song tren dia cau cua loai nguoi.

Lan dau tien con nguoi lay duoc bui thien thach

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Hinh minh hoa tau vu tru Hayabusa lay mau dat tren thien thach Itokawa nam 2005. Anh: indyposted.

Voi kich thuoc tuong duong chiec xe hoi, tau vu tru Hayabusa cua Nhat Ban duoc phong len thien thach mang ten Itokawa vao nam 2003. Hai nam sau no dap xuong Itokawa va ban dan xuong be mat thien thach de thu bui.

Hayabusa tro ve trai dat hom 13/6 ket thuc cuoc hanh trinh dai gan 6 ty km. Cac nha khoa hoc Nhat Ban tuyen bo ho thu duoc khoang 1.500 hat bui tu phi thuyen, trong do phan lon duoc lay tu thien thach Itokawa. Day la lan dau tien con nguoi thu duoc bui tu "da troi". Nhung hat bui tuy rat nho, song chung dong vai tro to lon trong no luc giai ma nguon goc he Mat Troi cua gioi khoa hoc.

Nhat thuc hinh khuyen dai nhat thien nien ky

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Canh nhat thuc tai thanh pho Nairobi, thu do Kenya hom 15/1. Anh: AP.

Nguoi dan o phan lon chau A va chau Phi chiem nguong nhat thuc hinh khuyen dai nhat trong 1.000 nam vao ngay 15/1. Duong di cua no bat dau tai khu vuc Trung Phi va keo dai qua An Do Duong, mien nam An Do, Dong Nam A va ket thuc o Trung Quoc. Khi nhat thuc xay ra, mat trang che khuat mat troi trong 11 phut 8 giay.

Tai Viet Nam, noi xem nhat thuc voi do che phu lon nhat la o Ha Giang, 73,8%. Nhat thuc co thoi gian dai tuong tu se xay ra sau hon nghin nam nua, vao ngay 23/12/3043.

Nhot phan vat chat trong phong thi nghiem

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Nhom chuyen gia vat ly tao ra phan nguyen tu hydro trong mot vat hinh ong duoc tao nen boi nam cham va cac day dien. Anh: BBC.

Moi dang vat chat tren trai dat va ca trong vu tru deu tan bien neu gap mot thu co ten "phan vat chat". Nhieu nguoi vi von phan vat chat la "loai quy dang so" co kha nang huy diet moi thu. Tim hieu phan vat chat la uoc mo cua gioi khoa hoc trong suot nhieu thap ky qua, song no khong the tro thanh hien thuc boi phan vat chat chi ton tai trong vai phan trieu cua giay. Cac nha khoa hoc tung tao ra duoc phan nguyen tu hydro vao nam 2002 tai My nhung khong the nghien cuu chung vi chung tan bien ngay.

Nhung moi day, cac nha vat ly cua To chuc Nghien cuu Nguyen tu chau Au (CERN) da tao ra nhung hat phan vat chat trong phong thi nghiem va duy tri chung trong 17% giay bang tu truong manh. Doi voi cac nha khoa hoc vat ly, do la khoang thoi gian kha dai. Thanh cong cua ho mo ra co hoi nghien cuu nhieu bi an trong vu tru.

Hoi nghi thuong dinh dau tien ve ho

Anh:
Anh: holisticfuture.com.

Lanh dao cua 13 nuoc co ho trong moi truong hoang da, trong do co Viet Nam, gap nhau tai thanh pho Saint Petersburg cua Nga thang 11 de thao luan ve cac bien phap bao ve loai ho. Hoi nghi da ra Tuyen bo Saint Petersburg. Theo noi dung van kien nay, cac nuoc tham gia hoi nghi se bao ve moi truong song, ngan chan nan san bat ho va buon ban cac bo phan cua chung, cung cap tien cho cong tac bao ton de tang gap doi so luong ho vao nam 2022.

Day la lan dau tien cac nha lanh dao cap cao nhat nhom hop vi mot loai don le. Vi the, cac to chuc bao ton coi hoi nghi thuong dinh ve ho tai Nga la mot su kien lich su. Hoi nghi mo ra duong song cho loai ho, dong thoi mang den hy vong moi ve viec bao ton su da dang sinh thai cua trai dat.

"Loai nguoi nen roi bo trai dat"

Mot sinh vat ngoai vu tru duoc Hawking mo ta trong phim tai lieu. Anh: sina.com.cn
Mot sinh vat ngoai vu tru duoc Hawking mo ta trong phim tai lieu. Anh: SINA.

"Nhan loai phai toi cac hanh tinh khac neu muon ton tai trong the ky toi" la loi canh bao gay soc ma Stephen Hawking, ong hoang vat ly ly thuyet cua the gioi, dua ra hoi thang 8, trong thoi diem the gioi hung chiu nhieu tham hoa thien nhien, tu lut loi den chay rung. Hawking noi cac nguon tai nguyen tren trai dat dang can kiet theo cap so nhan, trong khi so luong hiem hoa de doa su ton vong cua loai nguoi ngay cang tang. Nhung cong nghe moi cua con nguoi cung co the gay nen hiem hoa.

Su de doa tu cac sinh vat ngoai trai dat cung la van de dang quan tam. Hawking, trong mot cuon phim tai lieu lan dau cong chieu, da mo ta sinh vat ngoai trai mot cach da dang: chung co 6 chan hoac hai chan, chung co the an thit. Ong hoang vat ly khuyen cao con nguoi khong nen co lien lac voi sinh vat tu nen van minh khac, vi voi trinh do phat trien rat cao, sinh vat la co the xam luoc dia cau va day loai nguoi vao canh diet vong.

Phi co dau tien bay nho anh sang mat troi
10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Gan 12.000 tam pin nang luong mat troi duoc gan vao canh va bo phan thang bang phia sau cua Solar Impulse. Anh: islandcrisis.net.

Solar Impulse, may bay dau tien tren the gioi chi su dung nang luong mat troi, hoan thanh chuyen bay thu nghiem vao dem 8/7. Thu nghiem chung to rang Solar Impulse co luong dien ma pin mat troi tich tru ban ngay du cung cap cho phi co vao ban dem. Phi co cung duoc trang bi 4 dong co dien va co van toc toi da la 70 km/gio.

Thanh cong cua cuoc thu nghiem danh dau mot moc quan trong trong tien trinh che tao phi co khong dung nhien lieu cua loai nguoi, bao hieu su ra doi cua mot ky nguyen moi trong linh vuc hang khong.

Titanic lan dau hoi sinh trong the gioi so

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Phan mui tau Titanic, nam sau 4.000 met nuoc duoi day dai duong gan 100 nam qua. Anh: expeditiontittanic.

Hoi thang 8, lan dau tien cac nha khoa hoc da su dung cong nghe sonar de ghi hinh va phuc dung hinh anh xac cua mot trong con tau noi tieng nhat the gioi o do sau 4.000 m duoi dai duong. Qua trinh dung ban do co the keo dai trong mot nam. Sau khi ban do duoc dung xong, con nguoi co the deo kinh 3D de tham quan con tau.

Day la cuoc tham hiem duy nhat tai xac tau Titanic trong vong 6 nam qua. Cuoc tham hiem khong phai la su kien dac biet trong khoa hoc, song no thu hut su chu y cua cong chung tren toan the gioi, boi no giup hang trieu nguoi yeu men con tau dinh menh song lai bi kich huyen thoai cach day gan mot the ky. Nam toi, mot chuyen du hanh lap lai hanh trinh cua Titanic se duoc to chuc de tuong niem nhung nguoi da ra di.

Co may lon nhat the gioi mo phong vu no khai sinh vu tru

10 su kien khoa hoc the gioi nam 2010
Vu no duoc tao ra boi su va cham giua cac ion chi khien nhiet do moi truong xung quanh tang len gap hang trieu lan so voi loi mat troi. Anh: BBC.

Bang cach cho cac hat ion chi va cham truc dien voi nhau trong may gia toc hat lon hom 7/11, cac nha khoa hoc cua To chuc Nghien cuu Nguyen tu chau Au (CERN) tao ra hang loat vu no giong nhu su kien Big Bang (Vu No Lon) thu nho. Nhiet do ma cac vu no sinh ra cao gap hang trieu lan so voi loi mat troi.

Ket qua phan tich nhung vu no do hat ion chi tao ra co the giup con nguoi hieu ro hon su ton tai cua vu tru o dang plasma sau khi Vu No Lon dien ra.

VnE

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: 10 sự kiện khoa học thế giới năm 2010
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin Khoa Hoc