Nhung thanh pho o nhiem nhat the gioi nam 2008

Thứ ba, 16 Tháng mười hai 2008, 08:24 GMT+7

Quan ao uot bi phu mau muoi than, cay coi khong song noi trong khu vuc co duong kinh 48 km va lua mi bi nhiem doc chi, do la thuc trang dang xay ra tai cac do thi o nhiem nhat the gioi trong nam qua, tap trung tai cac nuoc bung no kinh te nhu Trung Quoc, An Do va Nga.

Vien nghien cuu Blacksmith tai thanh pho New York, My moi nam tien hanh binh chon 10 thanh pho o nhiem nhat the gioi. Duoi day la danh sach 10 thanh pho dang so nhat ve mat sinh thai nam 2008 theo danh gia cua co quan nay.

1. Lam Phan (Trung Quoc)

So nguoi bi anh huong: Khoang 3 trieu
Tac nhan gay o nhiem: Than da va cac hat bui sieu nho
Nguon gay o nhiem: Cac mo than va phuong tien co gioi

O Lam Phan, quan ao uot se bam day bui than truoc khi kho.
Mot goc thanh pho Lam Phan.

Thanh pho duoc menh danh la "do thi mau nho noi" thuoc tinh Son Tay, trung tam cua nganh khai thac than da tai Trung Quoc. Hang nghin mo than, ca hop phap lan bat hop phap, xuat hien nhan nhan tren nhung ngon doi quanh thanh pho nen bau khong khi noi day luon day dac khoi va muoi den do hoat dong su dung than gay ra.

Tai Lam Phan, ban khong the phoi quan ao ngoai troi vi no se bien thanh mau muoi than truoc khi kho. Cuc bao ve moi truong Trung Quoc thua nhan Lam Phan co chat luong khong khi thap nhat ca nuoc.

2. Tianying (Trung Quoc)

So nguoi chiu tac dong: 140.000
Tac nhan gay o nhiem: Chi va cac kim loai nang khac
Nguon gay o nhiem: Hoat dong khai thac va xu ly quang

Mot mo chi o thanh pho Tianying
Mot mo chi o thanh pho Tianying.

Tianying la thanh pho cong nghiep o vanh dai khoang san dong bac Trung Quoc thuoc tinh An Huy. Day la noi san xuat hon mot nua san luong chi cua ca nuoc. Do cong nghe san xuat lac hau va quan ly kem, phan lon nuoc thai chua kim loai doc hai o day ngam vao dat va cac nguon nuoc. Nhung kim loai doc da ngam vao mau nhieu the he tre em o Tianying va lam giam chi so thong minh. Ngay ca lua mi o Tianying cung chua chi voi nong do gap 24 lan muc cho phep cua Trung Quoc.

3. Sukinda (An Do)

So nguoi bi tac dong: Khoang 2,6 trieu
Tac nhan gay o nhiem: Crom va cac kim loai nang khac
Nguon gay o nhiem: Hoat dong khai thac va xu ly quang

Mot so nguoi dan tai Sukinda lay nuoc o mot gieng.
Mot so nguoi dan tai Sukinda lay nuoc o mot gieng, noi nuoc ngam bi nhiem doc nang.

Crom la kim loai nang duoc su dung de san xuat thep khong ri va thuoc da. No co the gay ung thu neu ai do chang may hit hoac dua no vao co the bang duong mieng. Sukinda la thanh pho co nhung mo quang crom lo thien lon nhat the gioi. Co toi 60% nuoc sinh hoat o day chua crom hoa tri 6 voi nong do lon hon hai lan so voi cac tieu chuan quoc te.

Mot to chuc y te o An Do uoc tinh khoang 84,75% so truong hop tu vong tai cac khu vuc khai thac quang crom o Sukinda, noi luat phap hau nhu khong ton tai, la do cac benh lien quan toi crom hoa tri 6 gay nen.

4. Vapi (An Do)

So nguoi chiu tac dong: 71.000
Tac nhan gay o nhiem: Hoa chat va cac kim loai nang
Nguon gay o nhiem: Cac nha may cong nghiep

Cac chuyen gia cua to chuc bao ve moi truong Greenpeace lay mau nuoc
Cac chuyen gia cua to chuc bao ve moi truong Greenpeace lay mau nuoc thai ma khu cong nghiep cua Vapi xa ra song Damanganga.

Muc do o nhiem moi truong tai An Do chua nang ne nhu Trung Quoc do nen cong nghiep nuoc nay phat trien cham hon so voi lang gieng. Nhung tinh hinh dang thay doi va su chuyen bien bat dau tu nhung thanh pho nhu Vapi - do thi nam tan cung phia nam cua mot vanh dai cong nghiep dai 400 km.

Voi nhung nguoi dan song o thanh pho Vapi, cai gia cua phat trien thuc su dat: Nong do thuy ngan trong nuoc ngam cua do thi nay cao gap 96 lan so voi tieu chuan cua To chuc Y te The gioi (WHO), con cac kim loai nang hien dien trong khong khi va ca nong san.

5. La Oroya (Peru)

So nguoi chiu tac dong: 35.000
Tac nhan gay o nhiem: Chi, dong, kem, sulfua dioxide (SO2)
Nguon gay o nhiem: Cac co so khai thac va xu ly kim loai nang

Nhung thanh pho o nhiem nhat the gioi nam 2008
Chat thai tu cac nha may khai thac va xu ly chi khien mau cua tre em tai La Oroya bi nhiem doc rat nang.

La Oroya la mot thanh pho khai mo cua Peru thuoc day nui Andes (he thong nui lon o Nam My va dai 8.045 km). Gan nhu 100% tre em o day co ham luong chi trong mau vuot muc cho phep cua tat ca cac loai tieu chuan tren the gioi.

Mot nha may nau chay kim loai cua My duoc thanh lap tu nam 1922 la thu pham chinh gay nen tinh trang nay. Ngay ca khi chua tinh toi luong chat thai doc hai cua nha may thi luong chi trong dat o La Oroya se van con ton tai trong nhieu thap ky nua. Cho toi nay chinh quyen thanh pho van chua co ke hoach giam luong chi trong dat.

6. Dzerzhinsk (Nga)

So nguoi chiu tac dong: Khoang 300.000
Tac nhan gay o nhiem: Chat thai hoa hoc
Nguon gay o nhiem: Cac co so san xuat vu khi hoa hoc tu thoi chien tranh lanh

Mot nha may hoa chat o Dzerzhinsk.
Mot nha may hoa chat o Dzerzhinsk.

Cac chuong trinh phat trien vu khi thoi ky Chien tranh Lanh da de lai nhieu "diem den" ve moi truong tren khap lanh tho Lien Xo cu, song Dzerzhinsk la noi ganh chiu hau qua ghe gom nhat.

Co quan quan ly moi truong thanh pho uoc tinh gan 300.000 tan chat thai hoa hoc, gom mot so loai chat doc than kinh, da bi thai bua bai tai Dzerzhinsk tu nam 1930 toi 1998. Nhieu nguon nuoc trong thanh pho co nong do dioxin va phenol cao hon muc an toan 17 trieu lan. Sach ky luc the gioi Guinness ghi nhan Dzerzhinsk la thanh pho bi nhiem hoa chat nghiem trong nhat dia cau. Trong nam 2003, ty le tu tai thanh pho cao hon ty le sinh toi 2,6 lan.

7. Norilsk (Nga)

So nguoi chiu tac dong: 134.000
Tac nhan gay o nhiem: Cac kim loai nang, phenol, SO2
Nguon gay o nhiem: Cac co so khai thac va xu ly kim loai

Cay coi khong the moc xung quanh khu to hop ma ken cua thanh pho Norilsk
Cay coi khong the moc xung quanh khu to hop ma ken cua Norilsk.

Norilsk duoc thanh lap vao nam 1935 va nhanh chong tro thanh noi co nhieu nha may nau chay kin loai nhat the gioi. Trung binh moi nam cac co so nay thai vao khong khi khoang 4 trieu tan dong, chi, kem, arsen, ma ken, catmi, selen o dang hat sieu nho. Cac mau khong khi o day co nong do ma ken va dong vuot qua muc cho phep.

Ty le tu vong vi cac benh o duong ho hap tai Norilsk cao hon han so voi cac thanh pho khac o Nga. Trong mot khu vuc co duong kinh 48 km xung quanh khu to hop ma ken khong co bat ky mot cay nao co the song noi.

8. Chernobyl (Ukraina)

So nguoi chiu tac dong: Khoang 5,5 trieu (van dang gay tranh cai)
Tac nhan gay o nhiem: Phong xa hat nhan
Nguon gay o nhiem: Nha may dien nguyen tu Chernobyl

Mot ngoi nha bo hoang trong khu vuc cach ly xung quanh nha may dien nguyen tu
Mot ngoi nha bo hoang trong khu vuc cach ly xung quanh nha may dien nguyen tu.

Khi nha may dien hat nhan Chernobyl phat no vao ngay 26/8/1986, no da giai phong mot luong phong xa gap 400 lan qua bom nguyen tu ma My nem xuong Hiroshima. Ngay nay khu vuc cach ly co duong kinh 30 km xung quanh nha may van chua the o duoc.

Tu nam 1992 va 2002, nguoi ta phat hien hon 4 nghin ca ung thu tuyen giap o tre em Nga, Ukraina va Belarus trong khu vuc nhiem phong xa. Tham hoa Chernobyl la tai nan cong nghiep toi te nhat tren the gioi. Theo danh gia cua nhieu nha khoa hoc, hau qua cua no co the keo dai toi hang chuc nghin nam.

9. Sumgayit (Azerbaijan)

So nguoi chiu tac dong: 275.000
Tac nhan gay o nhiem: Hoa chat huu co, dau mo va kim loai nang
Nguon gay o nhiem: Cac to hop hoa dau va cong nghiep

Quang canh ben trong khu cong nghiep tai Sumgayit
Quang canh ben trong khu cong nghiep tai Sumgayit.

Khi con la mot phan cua Lien Xo, moi nam nhung nha may tai Sumgayit thai vao khong khi khoang 120.000 tan hoa chat doc hai, trong do co thuy ngan. Ngay nay phan lon nha may o thanh pho nay da dong cua, nhung cac chat doc van con do.

10. Kabwe (Zambia)

So nguoi chiu tac dong: 255.000
Tac nhan gay o nhiem: Chi va catmi
Nguon gay o nhiem: Cac co so khai thac va xu ly chi

Mot thanh nien tim kiem phe lieu o mot mo chi bo hoang tai Kabwe
Mot thanh nien tim kiem phe lieu o mot mo chi bo hoang tai Kabwe

Khi nhung mo chi lon duoc phat hien gan Kabwe vao nam 1902, Zambia la mot thuoc dia cua Anh va duoc goi la Bac Rhodesia. Chinh quyen bao ho khong quan tam toi viec cac hoa chat doc hai co the gay tac dong xau toi suc khoe cua dan ban xu. Ke tu do toi nay moi truong song cua nguoi dan thanh pho Kabwe van chua duoc cai thien.

Cac mo khai thac va lo nau da ngung hoat dong tu lau, nhung nong do chi o day van o muc khung khiep. Tinh trung binh thi tre em o Kabwe co nong do chi cao gap 10 lan muc cho phep cua Co quan bao ve moi truong My va co the gay tu vong. Khi cac chuyen gia cua chuyen gia My lay mau mau cua tre em tai Kabwe de phan tich, cac thiet bi cua ho hong lien tuc vi moi chi so deu vuot nguong toi da.

Minh Long (theo Time)

Viet Bao
 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Tin Khoa Học >>