Cho cua nguoi Viet o My

Thứ hai, 31 Tháng mười hai 2007, 07:11 GMT+7

O mien dong bac Hoa Ky, noi gia dinh toi dang cu ngu, nguoi Viet khong dong (ca bang Virginia va cac bang lan can chi co khoang 40.000 nguoi Viet sinh song) cung nhieu nguoi goc A khac nhu Han Quoc, Trung Hoa, Thai Lan, Philippines, Campuchia, Lao...

Tu “cho” de chi mot tiem tap hoa (vi du cho Dong Nam A, cho Phuoc Hoa la nhung tiem ban vua thuc pham kho, do hop, thit, ca, rau, mam, nhang den, chen bat... va ca ve so, the dien thoai nua), cung de chi ca mot thuong xa gom hang tram gian hang, moi gian kinh doanh mot nganh hang rieng nhu vang, thuoc tay, thuoc bac, tiem ban va cho thue bang nhac, CD, DVD, dich vu giay to, hon thu, bao lanh than nhan, chuyen tien...

Cho Viet o dong bac Hoa Ky

Cho cua nguoi Viet o My

Cho Eden cua nguoi Viet

Truoc nam 1975, nguoi Viet o My rat it. Chi co mot so nho du hoc sinh va doi ba lay chong la quan nhan My, song rai rac khap noi. Thoi do, ai kiem duoc mot chai nuoc mam nho, vai trai ot la roi rit moi ban den an com. Ai chiu kho den tiem Tau, mua thuc pham ve che bien thanh “bun bo Hue” hay “pho Bac” thi coi nhu co dai tiec.

Sau nam 1975, nguoi Viet den My ngay cang dong. Giai doan dau ba con minh chi den cac khu pho Tau mua thuc pham, sau do moi lay hang ve mo tiem tap hoa gan va tien nen rat dong khach. Vung toi o co tiem Me Kong lam an rat kha, tu mot mo rong ra thanh nhieu tiem. May nam sau, nguoi Tau Cho Lon xuat hien.

Nguoi Tau gioi buon ban, lai ranh tieng Viet nen lan lan chiem het khach cua cac tiem tap hoa Viet. Nguoi Tau rat khon kheo trong giao te, gia ca chi thap hon tiem nguoi Viet vai xu, ma phu nu Viet lai tinh toan hon thua tung xu (ho chiu ton nam ba do tien xang de di mua re hon vai do!). Nguoi Tau cung gioi mo tiem an, nha hang. Hien nay, nhung nha hang lon vung Dong Bac Hoa Ky deu do nguoi Tau Cho Lon lam chu. Tuy khong lon nhu Soai Kinh Lam, Bat Dat... o Sai Gon, nhung cu moi toi thu Bay, Chu nhat, ho to chuc tiec cuoi cho nguoi Viet, bo tui khoang chuc nghin USD rat de dang.

Nguoi Viet den My ngay cang dong thi nhu cau an uong, vui choi, dich vu cang gia tang. Cac bang Virginia, Maryland va thu do Washington DC... chi co mot cho duy nhat do nguoi Viet buon ban la Eden. Chu cho la nguoi Do Thai. Truoc kia, cho vang hoe. Hang tram cua hang ma chi leo teo may tiem cua nguoi My mo cua.

Sau nay, khi nguoi Viet den, ho thue cua hang de lam dich vu chuyen qua ve Viet Nam, lam giay to bao lanh, mo tiem pho, tiem bun bo Hue, ban com “chi” (ai muon mua mon an nao thi chi cho nguoi ta bo vao lon, vao hop dem ve), ban bang nhac, sach bao. Thuong xa e am ay bong tro nen sam uat. Ca tram gian hang ruc ro, nao nhiet khach hang. The la chu dat cu tu tu len gia thue. Den nay, moi bo vuong (moi canh co mot gang tay) gia tu 50 den 60 USD/thang. Tinh ra, mot tiem an lon (khong phai nha hang, chi co mot tiem pho lon o Viet Nam), moi thang phai tra tien muon cho vai chuc ngan USD. Co mot tiem chap pho cua nguoi Tau Cho Lon, trong khu cho Eden (Virginia) vua dep tiem va khong chiu noi tien thue moi thang den 36.000 USD.

Co nhung thuong nhan nguoi Viet buon ban khong du tra tien muon tiem nhung van co chiu tran, cho den khi phai ban nha ma tra no moi chiu am tham dep tiem. Tuy nhien, cung co nhieu tiem vang hoe ma van mo cua nam nay qua nam khac, nguoi ta don rang thue cua tiem la phuong tien hop phap hoa USD tu Viet Nam chuyen qua!?

Gia ca tai cho

Truoc kia, nhung mat hang thuc pham kho nhu banh trang, bun kho, pho kho hoac hai san kho, ke ca tom ca dong lanh luc dau dan nhan hieu Thai Lan (Product of Thailand), nhung sau nay deu de nhan hieu Viet Nam. Banh trang mong, mot xap (khoang vai muoi cai de trong hop nhua) co gia 1,25 USD, mot goi banh phong tom 200g gia 0,85 USD. Ao quan, giay dep Viet Nam tran ngap cac cua hang cua nguoi My.

Co mot loai hang chi Viet Nam san xuat, rat duoc nguoi lon tuoi chieu co la cac loai tra duoc thao do Cong ty Hung Phat o quan Tan Binh san xuat. Gia ca nhu sau: Tra Ha thu o 50g (25 tui nho) gia 1,79 USD, tra tim sen linh chi 40g (20 tui nho) gia 2,45 USD.

San pham van hoa - nghe thuat cung duoc gia. Dia DVD nhap tu Viet Nam, vi du “Mekong ky su” hoac “Ky su hoa xa” co gia 6 USD, dia ca nhac tu Viet Nam gui sang gia khoang 5 USD. Nhung DVD do neu sao chep lai o California thi gia rat beo: nam chiec 10 USD. Nguoi Viet lon tuoi thich xem DVD ve du lich, ve sinh hoat o cac tinh, cac thanh pho, cac mon an, thang canh, dia danh... Sach tu Viet Nam phat hanh sang, neu in gia 40 ngan dong thi tiem sach o My dan gia 12 USD de len.

Cho cua nguoi Viet o My

Cac gian hang trong cho

Thuc pham o cac tiem My nhu cac loai thit, ca, rau qua deu tuoi va rat an toan. Hang het han la ho vat sot rac (so bi kien), nhung nguoi Viet va nguoi Tau thi cu de ban hoai! Thit ga, trung ga rat re (ga nguyen con, gia 0,79 USD mot pound (450g) khoang 12 ngan dong, thit ba roi khoang 2 USD nua ky, thit bo khoang 3 USD nua ky. Thit ga cong nghiep an rat chan, nguoi Viet da so mua ve ham lay nuoc xup, con xac thi bo, mua “ga di bo” (nuoi tha di trong san) mac mot chut moi de nau mon an.

O My hiem khi duoc an ca tuoi vi tat ca deu duoc dong lanh, khi bay ban nguoi ta con phu len mot lop nuoc da. Ca ro phi dong lanh co gia 0,99 USD mot pound (45g), ca ro phi nhot trong mot ho nuoc nho, con boi loi thi gia nhung 4,29 USD mot pound (45 gr), tom cang hoac luon con song co gia 9,99 USD mot pound, cua Canada con song 12,99 USD mot pound. Rau tuoi con mac hon thit ca. Mot bo mong toi hoac rau den, nau duoc noi canh gia vai do. Tiem thuc pham A Dong (chi ban cho nguoi Viet, nguoi Tau) thu gi cung co. Mam ruoc, mam tom, mam ca, kho thieu, kho sac, kho nai, kho muc... du het va deu tu Viet Nam qua.

Nguoi Viet va nguoi Tau chi gioi buon ban “co con”, viec quan ly deu la nguoi trong gia dinh, du song qua ngay. Trong vong vai ba nam gan day, bong xuat hien nhung cong ty thuc pham cua nguoi Han. Ho mo nhung cua tiem khong lo, nhu Super Mart, LA Mart... co mat tien rong vai tram met, ben trong rong co cho An Dong, chi chuyen ban thuc pham nhu rau qua, thit ca, trai cay, do hop voi gia kha re nen cac tiem thuc pham cua nguoi Tau Cho Lon trong ban kinh vai cay so phai dep tiem, cac noi xa hon cung chi “song qua ngay, cho qua doi”. Tinh hinh cho bua o vung Dong Bac Hoa Ky nhu vay, cac noi khac nhu California hoac Texas rat nhieu nguoi Viet nen cac cong ty Han khong de gi xam nhap va de bep duoc doi thu “gia doi”.

Chuyen… ngoai cho

Nguoi Viet rat khoai an rau muong nen trong trong vuon de “tu tuc tu cap” va con dem ra tiem thuc pham ban. Cang ve sau, thay ban duoc ma cung de trong, ho lan ra ao ho, noi dat cong, cay rau xuong, cho it lau ra thu hoach, dem ra cho, kiem ti tien com. Bang Texas la noi rau muong duoc “cay trong” nhieu nhat. Chung phat trien nhanh den do khong kip cat ban, cu cho nao co nuoc la co rau muong. Ao ho, song rach... day dac rau muong den do thuyen be chang the nao chay duoc. Vay la chinh quyen phai ra tay diet sach rau muong va cam khong duoc trong rau muong o bat cu dau, cung khong duoc bay ban rau muong.

Tu do rau muong hau nhu bien mat tren xu My. Do cung la ly do, cac ong ba Viet kieu ve Viet Nam vo nha hang cu keu rau muong xao toi, khi len may bay, co vi dem theo trong hanh ly mot goi hat giong rau muong dem ve My chia cho ban be de trong len lut, thinh thoang cat vo luoc cham nuoc mam ot toi dam trung vit luoc, bao nhieu com cung het!

Tet nam roi (2007), o California co lenh banh chung chi duoc bay ban trong vong bon gio sau khi ra lo. Nguoi minh co nhieu cach tranh ne chuyen luat phap, chang han cu thay cai nhan ghi ngay gio het han la xong. Nhung neu co to cao do la banh cu thi co quan An toan thuc pham (HCA) se den kiem tra va luc do moi phien. Ho da phat la… toi!

Mo mot diem buon ban o My khong phai de vi phai thoa man rat nhieu dieu kien (tieu chuan, giay to, thoi gian) va kho nhat la buon ban thuc pham. O Texas, co may ba Viet Nam trong duoc qua bi, rau den, mong toi, ot... buoi sang ru nhau dem ra san nha tho ngoi ban. Luc dau chi co vai ba nguoi, sau cang dong vui. Thay the, chinh quyen ra lenh cam. Khong hieu may ong ba trong Ban dai dien cong dong nguoi Viet can thiep cach nao ma cac ba sau do duoc tiep tuc “buon thung ban bung”. Nghe noi cac vi do bao rang do la “truyen thong”, ma nguoi My thi rat thich “truyen thong”, nhung tap tuc, san pham nao xua va la la ho “OK” ngay.

Cac ba duoc the, lap “cho chom hom” ngay ben le duong. Nhung sao cac ba phai vat va den the? Vi ngheo kho hay sao? Con cai dau ma khong nuoi me? Xin thua, con chau dua nao cung kha ca, moi ngay chung bieu me vai chuc USD an trau la du suc. Cac ba khong co nhu cau tien bac, nhung ra cong trong trot, thu hoach, dem ra duong ban chi de do nho que huong. Dong tien ban bo rau, goi ot, trai bau, trai bi... co chut cong suc, chut mo hoi cua cac ba. Do la niem vui. Cac ba chat bop, danh dum tung dong de gui ve ban be, ba con con o ben que nha. Chang bao nhieu dau nhung do la cai tinh, cai tam su, cai hon cua cac ba gui ve que huong, chom xom...

Theo PHAM THANH CHAU
Doanh nhan Sai Gon Cuoi tuan

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chợ của người Việt ở Mỹ
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin tu nam chau