Choi hui o My de ve que lam tu thien

Thứ ba, 03 Tháng tư 2007, 11:38 GMT+7

"Nhieu nam nay toi am tham ve nuoc. Nguoi khong biet, tuong toi ve de huong thu tuoi gia chu dau biet thoi gian ve day toi con cuc nhoc hon la o ben do, vi thuong xuyen den vung sau, vung xa de gap go ba con ngheo, tinh toan chuyen lam cau, xay phong hoc…", chuyen cua ba Le Thi Thanh Van, Viet kieu My, nguoi da tung kien quyet vuot bien ra di, hoac la chet.

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Ba Thanh Van va chi Vivian Nguyen den tham mot ngoi chua o huyen Duy Xuyen, Quang Nam

Tu nam 2003 den nay, hau nhu nam nao ba cung ve Viet Nam cung co con dau ut (Vivian Nguyen) va trong khoang thoi gian ngan ngui (tu 2 – 3 tuan), hai me con di khap noi – tu Nam ra Bac de tang qua, xay truong hoc, xay cau, lam gieng… cho ba con ngheo vung sau, vung xa. 12 cay cau, 18 phong hoc, hon 400 cai gieng cung hang ngan phan qua da duoc ba va co con dau truc tiep thuc hien va chuyen giao trong nhung nam qua – phan lon deu la tien cua ba cung gia dinh, ba con; ban be than huu… dong gop.

Kieu bao tro ve que huong lam tu thien – chuyen khong hiem. Song, voi cu ba da o tuoi “xua nay hiem” cung voi mot ly lich kha dac biet cua gia dinh (ba va 5 nguoi con cung vuot bien – trong nhieu chuyen khac nhau) khien chung toi khong khoi ngac nhien tu nhung gi ma ba da lam.

Khi chung toi de nghi duoc gap ba de phong van, chung toi hoi: “Ba co ngai khong?”. Ba cuoi: “Co chi ma ngai. Toi noi dung nhung gi toi nghi, cac co chu viet dung nhung gi toi noi. Chi loi cho nuoc cho dan, chu co hai chi ai…”.

“Toi ra di vi khong the o lai!”

Ba cung gia dinh vuot bien vao khoang thoi gian nao va vi sao, thua ba?

Gia dinh toi truoc day song o Da Nang, nha toi co tiem thuoc Tay. Nam 1973, rat nhieu lan ong quan truong (noi toi o) keu goi toi gia nhap dang Dan chu, toi deu tu choi – vi xua nay toi khong quan tam den chinh tri va chua bao gio toi nghi rang minh se tham gia dang phai nao ca. Toi chi thuan la nguoi lam an, buon ban de lo cho 5 dua con dang tuoi an, tuoi hoc. The nhung, co nguoi den gap toi va noi rang: “Neu ba khong tham gia, thi nguoi ta chi can “gai bay” la ba chet lien tuc khac…” (toi ban nha thuoc Tay, chuyen gai bay luc do chang kho, neu nguoi ta muon). Nghe vay, toi cung so…

Ong quan truong sau nhieu lan tim gap toi, cuoi cung da noi: “Neu chi khong muon gia nhap cung duoc. Nhung do chi thi cua cap tren la phai co nam, co nu. Nam thi da co du, chi thieu nu thoi. Cho nen, chi cho toi muon cai ten cua chi de dua vo danh sach. Chi khoi can hop hanh gi, mot thang chi can den mot lan cho co mat thoi…”. Toi dong y, boi luc do nhieu nguoi truyen nhau cau noi cua mieng: “Dang Dan chu la dang “danh trong ghi ten” chu co thuc chat gi dau!”. The nen, mac du mang tieng la dang vien dang Dan chu, nhung trong ho so goc thi toi chang co gi, toi cung chua bao gio lam don xin vo dang do. Vi mieng com manh ao va vi dan con nen toi phai nhu vay. Nao ngo, do lai la tai hoa cho toi va gia dinh…

Cu the la sao, thua ba?

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Ve tham ba con vung lu Dai Lanh, Dai Loc, Quang Nam

► Sau khi Da Nang duoc giai phong, suot trong hai nam lien toi bi hanh du thu ve hai “toi”: tu san va dang vien dang Dan chu. Noi cho ngay, khong phai can bo nao cung lam kho toi. Cu the la, sau khi toi lam don trinh bay su that ve viec toi “bi ghi ten” vo dang Dan chu, ong dai uy cong an cua quan da xac minh va tuyen bo rang: ba Van thuc chat khong phai la nguoi cua dang phai ay, ma chi bi ep vo thoi, cac anh (ong ay noi voi cap duoi) dung lam gi phien ha ba ay nua. Ong ay thi noi vay, nhung cap duoi, cu the la can bo phuong co nghe dau! Ho het bat toi lam kiem diem, viet tu thu, kiem ke tai san, roi bat toi di hoc tap…

Toi duoc chinh quyen cho phep mo xi nghiep go, nhung sau do thi bi kiem ke, tich thu tai san vi bi quy la tu san. Can nha lon cua gia dinh toi o Da Nang thi toi da tu nguyen hien cho Nha nuoc, vay ma ho van khong de toi yen. Toi xin di kinh te moi o Long Khanh, ho khong cho. Ong can bo phuong luc do noi voi toi: “Hang cua ba dau phai muon di kinh te moi o dau thi di, ba chi duoc di nhung noi do chung toi chi dinh (nhung vung rat khac nghiet thuoc Quang Nam – Da Nang).

Co lan chu cong an khu vuc vo nha toi dap ban, quat thao; ngay hom sau toi len trinh bay voi ong dai uy tren quan. Sau khi tim hieu, ong dai uy noi: “Ba thong cam, chu ay con tre moi tu trong chien khu ra, chua quen lam viec quan ly khu dan cu. Toi se cho kiem diem va buoc phai den gap ba xin loi, dong thoi se chuyen chu ay sang khu vuc khac”. Phai noi rang, ong dai uy ay rat tot, rat hieu biet va biet lo cho dan. Nhung toi dau the vi chuyen rieng cua minh ma suot ngay lam phien ong ay duoc. The nen, toi cu bi can bo dia phuong hanh het chuyen nay den chuyen khac. Toi xin mo quan ca phe ban kiem it tien nuoi con, ho cung khong cho (trong khi nhieu nguoi khac mo thi duoc). Toan bo nha thuoc toi bi kiem ke, khong buon ban gi, nhung dia phuong van cu bat toi dong thue. Con trai lon cua toi luc do dang hoc dai hoc y khoa o Sai Gon phai bo hoc ve que…

Toi thay minh khong the yen on neu tiep tuc o lai, cho nen toi quyet dinh vuot bien.

The luc ay, ngoai ong dai uy cong an ma ba ke, chinh quyen khong co ai len tieng ung ho ba sao?

Nguoi nao lo viec do, chuyen ai nguoi ay biet, chu co ai ma di lo thay chuyen cua nguoi khac duoc. Noi that, gia dinh toi cung la gia dinh cach mang - chi ruot toi tap ket ra Bac, sau giai phong cung ve que, anh re toi lam viec tai Thanh uy… Nhung toi khong muon dua dam, hay chay den cau cuu vi so anh huong den gia dinh chi ay. Vi the toi phai mot minh chiu dung tat ca.

Luc ay, chong ba lam gi…?

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Ba Thanh Van va chi Vivian Nguyen trong ngay ban giao cau o Go Quao, Kien Giang

Toi va chong toi thoi nhau truoc do, ong ay co gia dinh rieng, con toi thi mot than mot minh nuoi day 5 dua con den ngay nay. Ngay giai phong vo toi chi moi 38 tuoi. Chu nghi di, voi ly lich cua toi luc bay gio nhu the, toan bo tai san khong con, xin lam viec gi cung khong cho… thi nhung dua con toi lam sao ma duoc hoc hanh tu te? Nen toi gom gop tat ca nhung gi con lai de lo cho nhung dua con vuot bien. Phai hang chuc lan di thi moi co mot chuyen trot lot. Nam 1980 toi la nguoi cuoi cung trong gia dinh ra di, khi ay nhung dua con cua toi da dinh cu o My.

Co the ba cung hieu rang, trong nhung nam thang ay, do hoan canh lich su, mot so nguoi vi nhan thuc au tri hoac trinh do gioi han da gay ra nhung canh dau long tuong tu nhu gia dinh ba…

Toi rat dong y voi chu. Cho phep toi noi that nhe. Can bo cang thap bao nhieu thi cang be boi bay nhieu, nhung nguoi tot ngoi o tan dau tan dau tren cao, nao co thay het duoc canh dan bi uc hiep o ben duoi. Hoi ra di toi uc lam, nen co loi nguyen uoc: neu vuot bien khong trot lot thi cho toi chet, chu nhut quyet toi khong o lai…

“Toi ve mot lan roi khong the khong ve…”

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Ban giao gieng nuoc sach cho mot gia dinh o Kien Giang

Va ba cung da di trot lot sau khi trai qua bao nhieu bat trac tren duong vuot bien. Nhung roi, khong bao lau ba lai tro ve. Khong phai ve de di du lich, tham thu, huong thu… ma lai ve de loi dong, loi ruong, bang deo, vuot suoi nham giup do cho nhung nguoi kho khan. Vi sao lai nhu the, thua ba?

Thay dan minh kho, lam sao ma minh lam ngo duoc ha chu!

De co duoc nhu ngay nay, chac chan ba va nhung nguoi con da trai qua khong it cam go, thu thach noi dat khach que nguoi. Ba co the ke doi chut ve nhung nam thang dau sang My?

Khi den My ca nha toi chi co hai ban tay trang. Nhung chung toi da khong i lai vao su giup do cua Chinh phu My, ma nhung ngay dau toi va cac chau lon deu ra suc lam viec de cac chau co dieu kien den truong. Trong mot khoang thoi gian dai, con trai lon cua toi hau nhu moi ngay chi ngu duoc vai gio, boi ngoai cong viec o hang, con phai lam them, roi di hoc… chau rat vat va de lo cho cac em di hoc, hoi do chau di lam chi lanh duoc 3,8 USD/gio. Khi moi sang toi duoc nhan vao lam viec tai mot hang dien tu, vua di lam vua lo viec nha. Sau do, toi lam phu ta cho mot phong mach...

Tat ca cac con toi deu an hoc toi noi toi chon. Con trai lon cua toi truoc day hoc dai hoc Y khoa do dang tai Viet Nam, sang My chau hoc nganh Hoa, tot nghiep ky su. Hien nay lam cho hang Intel. Chau thu hai la ky su Cong chanh va da lay bang cao hoc. Cau con trai thu ba la ky su may tinh. Co con gai thi tot nghiep khoa thiet ke. Con cau ut la bac si. Tat ca deu co viec lam on dinh. Sau mot thoi gian lam viec, danh dum, den nam 1985 toi mo tiem vang va buon ban cho den nay.

Nay nhung con toi deu truong thanh, deu khong ai la “phuong gia ao tui com” noi dat khach que nguoi, nguoc lai tat ca deu song mot cach chan chinh bang suc lao dong cua minh. Toi tu hao ve dieu do!

Xin hoi that ba nhe. Bay gio ba con gian Nha nuoc, gian chinh quyen khong?

Chu hoi that thi toi cung noi that. Luc nao toi cung thuong dat nuoc, thuong dan toc cua minh. Nhung, neu chinh quyen bay gio ma khong doi khac, van cu giong cai chinh quyen thoi truoc, khong co luat phap ro rang, khong lay dan lam goc… thi toi khong phuc! Danh rang o dau thi cung co nguoi giau ke ngheo, nhung neu de nhung can bo co chuc co quyen la nhung nguoi giau co bang tien bat chinh, thi toi khong phuc. De cho dan ngheo cu ngheo hoai thi toi khong phuc…

May muoi nam toi di xa, nhung toi van luon day do con chau phai giu gin truyen thong cua ong cha, cua dat nuoc. Toi thuong tat ca dong bao, ba con ruot ra cung nhu xa la, nhat la thuong nhung nguoi ngheo kho. Nam 1991, lan dau tien ve lai, tiep xuc nhieu nguoi con ngheo – ho khong he biet den mon ngon vat la, co nguoi ca doi chua bao gio duoc song trong mot can nha dung nghia, phai sinh song, an uong, nghi ngoi… trong mot moi truong kem ve sinh. Toi thuong dut ruot. Hoi dau chi ve voi y dinh tham que, ket hop tang qua cho mot so ba con ngheo. Nhung roi sau do toi thay khong the dung lai duoc nua. Toi ban voi cac con ve viec danh dum tien de ve que xay cau, xay lop hoc, lam gieng sach cho ba con ngheo… va duoc cac con, chau ung ho. Gian thi van con, nhung toi thuong ba con minh nhieu hon cai gian.

Da nhieu lan ve nuoc, vay ba co thay Viet Nam hien nay co thay doi nhieu khong?

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Ban giao cau cho ba con Mong Tho, Kien Giang

Co thay doi, nhung chua nhieu. Nhung duoc nhu bay gio thi cung mung roi. Toi biet hien nay Nha nuoc muon hoa hop, hoa giai; dieu do la y nguyen chung cua moi nguoi chu khong chi cua rieng ai. Nhung muon lam duoc viec do thi Nha nuoc phai co nhung viec lam cu the chu khong the noi suong ma duoc. Toi hoi chu nhe, chinh quyen dau co gi ma phai han thu chung toi, neu khong muon noi la nguoc lai. Vay thi muon hoa giai, hoa hop thi chinh quyen phai lam gi do chu!...

Theo ba thi chinh quyen trong nuoc can phai lam gi?

Toi chi vi du mot dieu thoi. Chinh quyen phai thay rang, khong phai tu dung ma co hang trieu nguoi bo nuoc ra di; cung dung cho rang tat ca nhung nguoi vuot bien deu la nhung nguoi vi ham muon giau sang ma choi bo dat nuoc… ma trong so do, co mot so nguoi da coi chuyen ra di la con duong duy nhat, nhu truong hop cua gia dinh toi day. Toi co muon ra di dau, nhung toi bi ep vo duong cung nen moi phai di. Co nhung nguoi ra di trot lot, thanh cong noi xu nguoi; nhung cung co bao gia dinh phai mat mang ngoai bien, hoac den nay ho van song canh co cuc du mang tieng la song o nuoc ngoai. Theo toi, bay gio chi can Nha nuoc lap danh sach nhung nguoi truoc day phai ra di vi oan uc va co chinh sach bu tru, dai ngo the nao do. Tat nhien, tien bac khong the bu lai nhung mat mat va ca nhung mang nguoi chet oan, nhung dieu do se chung minh duoc la Nha nuoc Viet Nam luon song vi dan, lo cho dan. Chi can Nha nuoc lam mot dieu gi do that cu the, that co tinh, co tam thi... long nguoi ma… mem lam, ho se het long huong ve dat nuoc thoi. Hang ngay toi tiep xuc voi ba con ben do toi biet, phan dong chang ai muon choi bo que huong cua minh ca…

Ba nhan xet the nao ve nhung gia dinh nguoi Viet song o My?

Nguoi Viet Nam minh rat hieu hoc. Co kha nhieu gia dinh nho hoc hanh ma bay gio con cai deu thanh danh. Toi biet mot gia dinh co 10 nguoi con, khi qua My chi la tay trang, nhung bay gio gia dinh do co toi 3 nguoi la bac si, 3 nguoi la nha si, con lai la ky su… Nhung cung co nhung gia dinh that su mat goc, vi cha me trinh do kem, khong giao duc duoc con cai, nen dan da con chau deu quen coi nguon. Toi thay Nha nuoc can phai hieu duoc “cai dau” cua nhung nguoi vuot bien truoc day. Cai dau khong chi voi viec ho phai chiu canh tang thuong, mat mat tren duong vuot bien, ma con la “cai dau” cua su mat goc nua.

Ba co ngai ba con ben ay di nghi khi ve Viet Nam lam tu thien, dem tien giup dan ngheo?

Choi hui o My de ve que lam tu thien

Tham hoi mot gia dinh co hoan canh kho khan

Khong, toi chang ngai gi ca. Toi ve day la lam theo luong tam cua minh, chu chang lam chinh tri. Viec minh thay phai, thay dung thi minh cu lam, ai nghi gi thi ke ho. Nhieu nam nay toi am tham ve, co nguoi khong biet, tuong toi ve de di day di do, de huong thu tuoi gia… chu ho dau co biet thoi gian toi ve day con cuc nhoc hon la o ben do, vi phai thuong xuyen den cac vung sau, vung xa de gap go ba con ngheo, de tinh toan chuyen lam cau, xay phong hoc… Toi da 4 lan ve Viet Nam, nhung chua lan nao duoc goi la di du lich ca.

Mot so ba con thi biet toi ve lam gi, nen ho tu nguyen gui tien cho toi dem ve gop vo lam nhung cong trinh trong nhung nam qua. Tien cua ai ung ho lam cong trinh nao, khi thuc hien xong deu co bang ten cua ho gan o do, gia tri cong trinh duoc chinh quyen dia phuong xac nhan va co thu cam on. Moi chuyen minh bach, ro rang. Rieng gia dinh toi, ngoai tien cac con toi dong gop, hang thang toi co choi mot chan hui 500 USD, cu mot nam toi hot hui mot lan mang ve lam tu thien.

Co nhieu gia dinh ben do khong he giau co, nhung ho san sang danh dum, gom gop tien de giup do cho nguoi ngheo trong nuoc. Ba con minh co long lam, chu khong phai chi nghi toi ban than dau.

Cho den nay, co dieu gi ma ba con kieu bao cua minh con buc xuc, thua ba?

Nghe noi, bay gio cong dan mot so nuoc khi vo Viet Nam thi khong can visa, vay ma ba con Viet kieu moi khi ve Viet Nam thi phai co visa. Ma chu biet do, thu tuc visa van con rat ruom ra, khong nhung mat thoi gian di lai, chau chuc; ma con lam ba con cam thay buon. Minh ve nha minh ma phai nhu the sao!?

Di cac vung ba con ngheo, toi van con nghe nhieu nguoi than oan ve chuyen can bo co so an chan, an bot cua dan. Dan chi nhan duoc 4 tam tole, ma dia phuong bat ho ky giay la 10 tam… Nhung chuyen nhu vay can phai duoc chinh quyen Trung uong quan tam va xoa bo, chu de nhu vay lam sao ma dan chiu duoc.

Cam on ba da danh thoi gian cho buoi chuyen tro hom nay. Chuc ba that nhieu suc khoe va hanh phuc ben con chau.

Cam on chu. Toi cung mong con khoe de tro ve que huong nhieu lan nua.

  • Truong Kien
Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chơi hụi ở Mỹ để về quê làm từ thiện
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Nhan vat