Chuyen tinh 4 doi cua Cong tu Bac Lieu |
| Thứ năm, 07 Tháng tư 2011, 09:58 GMT+7 | |||||||||
|
Vao nam 1895, tai Bac Lieu co mot dam cuoi giua mot ben la thay ky quen mang ho Tran Trinh va mot ben la con gai cua ong ba ho trong vung. Nho dam cuoi “mot ben co tien, mot ben co tai” ay ma sau nay dat Bac Lieu co ong hoi dong Trach giau co nhat “Nam ky luc tinh”. De roi sau do nua, dat Bac Lieu co them mot nguoi duoc xep vao loai “an choi phong tung nhat moi thoi dai” o phuong Nam, do la Cong tu Bac Lieu. Chuyen tinh thay ky Trach Mot ngay cuoi nam 1895, tai xa Chau Hung - huyen Vinh Loi – tinh Bac Lieu, dien ra le cuoi cua co con gai thu tu cua ong ba ho Phan Van Bi, mot nguoi giau co nhat nhi tinh Bac Lieu. Tuy la nha ba ho, nhung dam cuoi to chuc khong lon lam, vi la dam ga con gai, chu re lai la mot thay ky quen. Sinh ra trong gia dinh ngheo tu miet Bien Hoa – Dong Nai troi dat ve Bac Lieu khai khan dat hoang, khi moi 12 – 13 tuoi dau Tran Trinh Trach (SN 1873) phai di lam muon cho mot gia dinh dia chu da nhap quoc tich Phap. Chinh cai “nghe” di lam muon da la duyen co dua ong tro thanh mot trong nhung nguoi giau nhat Nam ky sau nay. Theo qui dinh thoi do, con cai cua nhung gia dinh co quoc tich Phap phai di hoc truong Phap. Ma cac “cau am” trong gia dinh ay chi muon choi chu khong chiu hoc, vay la ong Trach duoc muon di hoc the cho con cua chu nha. Nho vay ma ong biet chu (tat nhien la chu Tay), de roi sau nay khi lon len ong xin duoc mot chan thu ky o Toa Bo tinh Bac Lieu. Mot nam hai lan, ong ba ho Phan Van Bi den Toa Bo tinh Bac Lieu de lam thu tuc dong thue dien dia. Ong duoc vien thu ky dien dia Tran Trinh Trach tan tinh giup do. Lau dan, ong Bi co cam tinh voi anh thu ky quen. Cac con ong Bi gioi an choi, nhung it hoc, vi vay ong thay quy hoc thuc o nguoi thu ky. Mot vai lan thu ky Trach den do dac ruong dat nha ong ba ho, chinh ong Bi da chu dong cho vien thu ky gap co con gai thu tu cua minh. Va khi ong Bi nhan ra giua hai tre “tinh trong nhu da, mat ngoai con e”, ong lien chu dong sap xep mot cuoc hon nhan. Sau dam cuoi, vo chong thu ky Trach duoc ong ba ho cat chia cho mot so dat rieng ca tram ha va giup von lam an, ong Trach bo nghe “thay ky” de o nha tap trung vao ruong dat. Nho kien thuc da co, nhat la hieu biet ve luat phap dat dai, cong voi von lieng cha vo giup do, ong Trach ngay cang tich tu ruong dat bang cach thu mua dat dai cua nhung dia chu that co lo van. Ngay ca trong gia dinh ong ba ho Bi, hau het ruong dat ong deu chia cho cac con, nhung do it hoc, khong biet lam an, lai mau me co bac, nen dan da ruong dat cua ho deu duoc cam co va roi vao tay ong Trach. Tu ruong dat, ong mo mang sang linh vuc lam muoi va tro thanh nha cung cap chi phoi muoi cho ca Nam ky, cung chinh nho do ong da phat len nhanh, duoc xep vao hang “dai phu” bac nhat mien Nam. Luc cao nhat, Tran Trinh Trach chu so huu 74 so dien voi 110 ngan ha dat trong lua va gan 100 ngan ha ruong muoi. Roi ong buoc sang kinh doanh lanh vuc nha o voi hai day pho lau o thi xa Bac Lieu, mot day pho lau o duong La Grandiere o Sai Gon (nay la duong Ly Tu Trong). Ong bo von dau tu sang linh vuc ngan hang va tro dong sang lap Ngan hang Viet Nam (nam 1927) - ngan hang dau tien do chinh nguoi Viet Nam sang lap va dieu hanh - co tru so dat tai Sai Gon, do ong lam Chanh hoi truong. Tuy la “dai phu”, nhung vo chong hoi dong Trach song rat chuan muc, can kiem, nhat la ba hoi dong, ba it khi dung den thit ca hoac cac mon cao luong my vi, ca doi chi quen voi mam muoi dong que.
Ong Trach co 7 nguoi con, 4 gai, 3 trai. Trong 3 nguoi con trai cua ong Trach, Tran Trinh Huy (Ba Huy) la co hoc va ban linh hon ca, duoc ong hoi dong chon lam nguoi ke nghiep. Mot su lua chon lam ong Trach rat doi tu hao khi ay, nhung cung la su lua chon te hai nhat cuoc doi ong, chinh su lua chon ay da lam cho san nghiep ma ong day cong gay dung da nhanh chong bi do song do be. Ong Trach song rat chung thuy voi vo con, ca doi ong chi co mot ba vo, nguoc han voi cau con trai “quy tu” Tran Trinh Huy sau nay an choi bat mang, noi danh khap Nam ky, de lai danh xung “Cong tu Bac Lieu” sau khi da tieu pha gan het gia san cua cha. Tinh su “cau Ba Huy” Cuoi nam 1926, co mot chuyen lam cho ong hoi dong Trach va ca gia toc Tran Trinh xon xao lo toan, do la cau Ba Huy di “Tay hoc” tro ve. De don con tu san bay Tan Son Nhat ve Bac Lieu, ong Trach da bo ra so tien lon de mua chiec xe hoi hieu Peugeot lan dau tien co mat tai Viet Nam. Truoc do, ong Trach cung da xay dung khu biet thu theo kieu Tay lon nhat tinh Bac Lieu voi hau het vat lieu trang tri deu duoc cho tu Phap sang. Tran Trinh Huy sinh nam 1900, tu nho da to ra khon lanh, ham choi nhat nha. Luc ay bat dau co phong trao nhung gia dinh giau co cho con di du hoc o Phap. Tran Trinh Huy da duoc ong hoi dong Trach chon di “Tay hoc” voi ky vong lam cho dong ho Tran Trinh “no mat no may”. Vi vay ma viec cau “quy tu” tro ve Bac Lieu sau 5 – 6 nam du hoc ben Phap that su la su kien trong dai doi voi gia toc Tran Trinh. The nhung, ong hoi dong Trach khong he biet rang, sau 5 – 6 nam troi tieu phi hang tram ngan gia lua cua ong, cau Ba Huy khong lay noi bat ky tam bang giao duc nao, ngoai bang lai xe hoi va giay xac nhan co hoc lai may bay, cung nguoi vo dam va dua con lai Phap. Ngay tai dat Paris, Ba Huy da tro thanh tay choi co hang. Ngay ve nuoc, cau Ba Huy da tu tay lai xe cho ong hoi dong Trach vuot quang duong gan 300 cay so ve nha voi toc do gan 100 cay so gio. Ba Huy khoe voi cha rang minh biet lai ca may bay. Nhung chuyen “tai nghe mat thay” ay cung voi phong cach lich lam, sanh doi cua Ba Huy da lam ong hoi dong Trach dinh ninh rang con minh da la “thien tai”. Ong to chuc tiec that lon mung Ba Huy ve nuoc, moi hang ngan khach gom quan chuc, gioi nha giau khap “luc tinh”, ba con gan xa, ke ca nhung ta dien than tin. Tro ve Viet Nam, bo lai ben Phap nguoi vo dam va dua con lai, Ba Huy cuoi ngay nguoi con gai dep nhat xu Bac Lieu luc bay gio, do la ba Ngo Thi Den. Ba Den o voi Ba Huy sinh duoc nguoi con gai dat ten Tran Thi Luong. Ve sau co Hai Luong qua Phap song va khong con ai biet gi them ve co. Thuong xuyen di lai giua Sai Gon va Bac Lieu, Ba Huy da co tiep “ben do” o My Tho, duoc gia dinh cuoi hoi dang hoang, do la ba Nguyen Thi Hai. Ba Hai sinh duoc ba nguoi con la Tran Thi Thao, Tran Trinh Nhon va Tran Trinh Duc. Ve cuoi doi, khoang thap nien 1960, Ba Huy ve song trong can nha pho tren duong Nguyen Du, Sai Gon. Mot buoi sang, khi tap the duc tren san thuong, bat chot nhin xuong duong, ong thay mot co gai ganh nuoc muon di ngang truoc nha rat dep. Hoi tham, Ba Huy biet duoc co gai do la con mot gia dinh ngheo lam nghe sua xe dap o cuoi duong. Giai thoai ke rang, Ba Huy da tim den ngoi nha noi tren gap cha co gai de xin "doi" can nha minh dang o de duoc cuoi co gai lam vo. Va do la nguoi vo cuoi cung cua Ba Huy, kem ong gan 50 tuoi. Ba da song voi ong Ba Huy cho den ngay ong qua doi o tuoi 73 va da sinh cho ong bon nguoi con ten Hoan, Toan, Trinh va Nu.
Ngoai nguoi vo Phap va 3 nguoi vo Viet co cuoi hoi chinh thuc, Ba Huy con co rat nhieu nguoi tinh, nhieu nguoi trong ho da co con voi ong. Du ho khong phai la vo duoc cuoi hoi dang hoang, nhung con cai cua ho deu duoc ong hoi dong Trach (luc con song) cung nhu gia toc Tran Trinh sau nay thua nhan. Tran Trinh Huy mat nam 1973 o Sai Gon va duoc dua ve an tang trong phan mo gia dinh tai ap Cai Day, xa Chau Hung, huyen Vinh Loi, Bac Lieu.
Du da co toi 4 ba vo voi 9 nguoi con chinh thuc, cung hang chuc nguoi tinh voi nhieu dua con roi, nhung hau het ho deu da dinh cu dau do o nuoc ngoai hoac that lac, ngheo kho dau do o trong nuoc. Nhieu nam lien, khong co nguoi con nao den ngay Thanh Minh ve quet don khu mo chon hoi dong Trach, Ba Huy va dong ho Tran Trinh, vi vay ma khu mo cua mot gia toc tung giau co nhat nhi mien Nam suot thoi gian dai bi bo hoang phe. Mai gan day moi co mot nguoi con cua Ba Huy tro ve co huong sau khi giong nhu cha hoang phi het gia san va bi cuoc doi day den tan cung ngheo kho o dat Sai Gon. Ong ten Tran Trinh Duc, ong tro ve Bac Lieu voi vo va mot dua con bi benh tam than. Cong tu Bac Lieu Su phong luu vo do tren con duong tinh ai lam nen danh tieng “cau Ba Huy Bac Lieu”. Con su an choi bat mang, day tinh cach “dan anh” da de lai cho Ba Huy cai ten “Cong tu Bac Lieu” luu danh den ngay nay. Lon len tren “dong vang”, hau nhu muon thu gi cung duoc dap ung, lai duoc “hoc tap” kieu cach an choi o chon Paris trang le, Ba Huy da “bieu dien” nhung man an choi lam tat ca dan choi Nam ky thoi ay deu bai phuc. Khong giong nhu cha minh, tu mot moi tinh ma lam nen su nghiep, Cong tu Bac Lieu co hang chuc, hang tram moi tinh, ma moi tinh nao cung gam nham mot phan gia san cua cha de lai. Den doi con ong cung vay – an choi phong tung, tan pha gia san cua cha ong de lai. De den doi chau noi cua Cong tu Bac Lieu thi chang con gi de ma pha. Chang nhung the, nguoi chau noi thua ke Cong tu Bac Lieu tro nen dien loan sau mot cuoc tinh. Ho phu sinh ho tu Nguoi viet bai nay da co mot buoi toi ngoi nhau voi ong Tran Trinh Duc, nguoi duoc coi la gan bo nhieu nhat voi cha Tran Trinh Huy va dang la dua con duy nhat cua Cong tu Bac Lieu con song tren que huong Bac Lieu, la nguoi ke thua chinh thuc cua gia toc Tran Trinh. Cung giong nhu cha, Ba Duc (sinh nam 1947) sinh ra tren dong vang, lon len khong can hoc hanh gi nhieu, cu theo “guong” cha ma an choi, yeu duong, pha phach. The nhung ca ve khoan hao hoa lan pha phach tien cua, Ba Duc chi xung dang la…”con” cua Cong tu Bac Lieu. Du vay thi “thanh tich” cua Ba Duc cung khong den noi nao: hai ba vo cung hang chuc nguoi tinh; nhau nhet khong thua ai; tung danh bac co hang; nhay dam bac thay… The nhung, ong Duc cho biet, ong khong la gi so voi nguoi anh ke cua minh la Tran Trinh Nhon, chinh ong Nhon moi gan voi nguyen mau cua Cong tu Bac Lieu hon. Khi hai anh em con song chung nhau, cu moi chieu la ong Nhon dan ve nha mot co gai xinh dep khac nhau gioi thieu voi ong Duc: “Chi dau may”. Hien ong Nhon cung song an dat ngheo tung dau do, lau lam roi khong thay ve que huong Bac Lieu.
Cam vai cay vang duoc chia tu phan tai san cuoi cung con lai cua Cong tu Bac Lieu, ong Duc ve song nho ben gia dinh vo. Ong tro thanh tay “chay cho” o khu cho troi Huynh Thuc Khang, roi chuyen sang mua ban do dien tu lay cua thuy thu tau vien duong mang ve. Khong tro lai giau co, nhung gia dinh ong cung vuot qua duoc giai doan kho khan. The nhung, co the do “cha an man con khat nuoc”, chuyen tinh day nuoc mat cua dua con gai ong da lam cho gia dinh ong tro nen ban cung, phai troi dat kiem song tan Campuchia, roi quay ve Sai Gon chay xe om, truoc khi ve Bac Lieu de lam nhan chung song cho su ket thuc mot dong toc tung lam noi dinh noi dam dat Nam bo gan suot mot the ky. Chuyen tinh cuoi cung Ong Ba Duc ke, vao giua nam 2010, ong ve Bac Lieu nhan ngay gio cha – Cong tu Bac Lieu Tran Trinh Huy. Luc do, ong dang song ngheo kho o TP.HCM bang nghe chay xe om cung vo va dua con bi benh tam than. May ngay o Bac Lieu, ong thuong den uong ca phe tai khach san Cong tu Bac Lieu, ngoi nha ma ong noi ong da xay dung nam 1919, la noi cha ong sinh ra va lon len, cung la noi ong trai qua quang doi tho au trong nhung lua. Mot buoi sang, tinh co ngoi uong ca phe voi nhieu nguoi, Ba Duc ke ve cuoc song khong chon nuong than cua minh o TP.HCM, mot nguoi chu doanh nghiep da khuyen ong tro ve co huong voi cau “Khong le Bac Lieu bo anh!”. Khong chut so do, Ba Duc cung vo con roi TP.HCM tro ve noi hon 50 nam truoc ong da ra di. Ngay ra di, ong la mot “cau am” co xe rieng dua don, ke hau nguoi ha. Ngay tro ve, tai san dang gia nhat cua ong la chiec xe gan may ca tang. Tat nhien, ong khong ve song trong ngoi biet thu vi no da duoc quoc huu hoa truoc ngay giai phong. Qua bao bien thien thoi cuoc, biet thu Cong tu Bac Lieu van nguyen ven, dep long lay voi cac vat lieu xay dung, trang tri deu tu Phap cho qua. Van la sau phong ngu sang trong duoc kinh doanh khach san, trong do can phong Ba Huy tung o co gia cho thue cao gap doi cac phong con lai. Nguoi chu doanh nghiep da cho gia dinh ong muon tam can ho tap the trong hem sau de song, trong khi cho doi “xin nha” va tim cong an viec lam.
Viet Bao (Theo PNTD) |
|||||||||
| Copyright ©2006-2007 VivaVietNam Beta. All times are Hanoi time(GMT +7) |