Dem truoc doi moi Chuyen doi vo hinh

Thứ bảy, 10 Tháng mười hai 2005, 17:21 GMT+7

Dem truoc doi moi Chuyen doi vo hinh
Thu tuong Pham Van Dong chup anh ky niem voi chuyen gia Lien Xo sang VN giang bai ve NEP (chinh sach kinh te moi) nam 1979 - Anh tu lieu cua GS Le Van Vien
Thuc tien co the xe rao hay bung no hon nua, cay dang hon nua neu khong co su chuyen doi tu duy. Nhung nguoi ganh vac trong trach roi cung buoc ra khoi sach vo giao dieu de di den nhung quyet dinh kip thoi.

- Ky 1: "Dem truoc" doi moi: Ky uc thoi “so gao”
- Ky 2: “Vong kim co”
- Ky 3: Khi cho troi bi danh sap
- Ky 4: Cong pha “luy tre”
- Ky 5: Chiec ao co che moi
- Ky 6: Tuong nhu xa xoi lam
- Ky 7: Tu chay gao den pha co che gia
- Ky 8: Bu gia vao luong
- Ky 9: Nhung thong diep gui den Ba Dinh

Dot pha tu duy

Luc tim nhung tap anh ky niem, GS Le Van Vien (nguyen giang vien Truong dai hoc Kinh tai - nay la Dai hoc Kinh te quoc dan) dua ra mot tam hinh den trang da o mau. Ong noi day la tam anh duoc chup nam 1979 khi Thu tuong Pham Van Dong den tham lop hoc ve NEP (chinh sach kinh te moi) cua Lenin do cac giao su, vien si, tien si kinh te hang dau cua Lien Xo giang day cho cac can bo trung, cao cap VN.

Cac khoa hoc nay nhu la tim cho dua ve ly luan de duc ket nhung cuoc pha rao dang dien ra trong thuc tien. Boi chi voi thuc tien thi kho ma thay doi nhan thuc nhung vi lam chinh sach quan lieu, giao dieu.

Giao su Tran Nham ghi lai trong cuon Truong Chinh voi hanh trinh doi moi tu duy (NXB Chinh Tri Quoc Gia - 2005): “Sau khi nhan thay yeu cau cap bach cua thuc tien cung nhu hinh hai con duong doi moi cua VN, dong chi Truong Chinh cho rang tinh the luc nay khong the keo dai duoc nua nhung de thay the cai cu phai nam vung ly luan, hieu ro thuc te va nhin thang vao su that.

Do vay ong quyet dinh lam gap hai viec: Mot la tap hop mot nhom tu van gom nhung nguoi co tu duy doi moi de nghien cuu mot so van de ly luan va thuc tien lam can cu va tim ra phuong phap luan cho viec xac dinh con duong, buoc di sap toi. Hai la to chuc nhung chuyen di thuc te cac dia phuong, tim ro cai hay cai do, thanh cong va that bai de co nhung danh gia chinh xac...”.

Cuoi thang 12-1982, nhom nghien cuu ra doi gom: Le Xuan Tung, Dao Xuan Sam, Tran Duc Nguyen, Le Van Vien, Nguyen Thieu, Vo Dai Luoc, Duong Phu Hiep, Ha Nghiep, Tran Nham... Ong Dao Xuan Sam noi: nhom co khoang chuc nguoi “khai sinh” tu lenh mieng, hoan toan khong co quyet dinh thanh lap. Vi tri cua dong chi Truong Chinh luc ay khong dieu hanh, xu ly cong viec cu the, co do lui de nhin toan cuc, co thoi gian de nam bat, lang nghe tinh hinh.

Mot so van de ma nhom nghien cuu tap trung lam ro la nhan thuc lai nhung quan diem co ban cua chu nghia Mac - Lenin; noi dung co ban cua chinh sach kinh te moi cua Lenin va viec van dung vao VN; nhan thuc lai CNXH va con duong di len CNXH o VN; phan ky thoi ky qua do; phan tich cuoc khung hoang kinh te - xa hoi… Nhom da chuan bi cac phat bieu mang tu tuong moi cho cac dong chi lanh dao tai nhieu cuoc hop Bo Chinh tri va hoi nghi trung uong.

O TP.HCM cung co mot nhom chuyen gia kinh te nhu vay thuong duoc nhac den voi cai ten nhom “Thu Sau” (ho thuong tu tap vao thu sau hang tuan). Thanh phan chu yeu la cac chuyen gia co hang cua mien Nam truoc 1975. Nguoi tu trai cai tao ve, nguoi khong thuoc dien cai tao thi song trong canh nua that nghiep ben le xa hoi.

The ma ho (Phan Tuong Van, Lam Vo Hoang, Huynh Buu Son, Phan Chanh Duong…) da duoc Bi thu Thanh uy TP.HCM Vo Tran Chi luc ay trong dung nhu nhung “quan su kinh te”. Nha nghien cuu kinh te Dang Phong cho rang day la hien tuong kha dac biet, khong chi doi voi VN ma con la dieu hiem thay o nhung nuoc XHCN khac.

Nhom “Thu Sau” nghien cuu ca chuyen lon, chuyen nho mien la gop suc go the bi, dac biet tim nhung mui dot pha co che tu ach tac thuc tien. Dau an cua ho de lai trong nhung chuyen xay dung vung lua nang suat cao o Tien Giang, nghien cuu thanh lap thi diem ngan hang co phan, de xuat lap khu che xuat… cho den dot pha ve cai cach gia - luong - tien. Day la mui dot pha tu duy di nguoc lai phan lon y kien duong thoi. Nen kinh te luc ay dang dung truoc nghich ly: gia hang tang, san xuat dinh tre, tien khan hiem…

TP.HCM co le la noi ganh chiu nhieu hau qua nang ne nhat cua co cau khung hoang nay. Trong tinh hinh roi boi, nhom “Thu Sau” duoc giao giai bai toan “chong lam phat”. Ho lao vao tim so lieu, phan tich thong ke, so sanh ti gia tien dong voi dola… de roi hoan tat mot cong trinh mang ten “Cac bien phap chu dong ve tien te, gia ca nham phat trien kinh te”. Ho chan benh: tinh trang tang gia ma xa hoi dang chung kien chi la tang ao.

No khong mang lai su kich thich san xuat hay giai quyet viec lam nhu tac dong thuong thay cua lam phat trong mot nen kinh te dang tang truong. Moi nguoi nhin gia ca theo goc do cua minh: nguoi tieu dung thay gia hang tang nhung nha san xuat lai thay gia hang khong bu dap noi chi phi. Trong khi do nguoi nuoc ngoai tieu xai dola tai VN thay gia ca hang hoa ngay cang re vi so voi vang va dola thi moi loai hang deu giam.

Nhom “quan su” nay cho rang chinh sach tien te cua cac nuoc ke hoach hoa tap trung, trong do co VN, la chong lam phat bang cach han che dua tien ra luu thong chi tao ra suy thoai kinh te va kiet que cac luc luong san xuat. Thoi ay ma noi the la “to gan” lam neu khong co nhung “cai o” tren dau.

Ho chi ra ban chat cua van de la nen kinh te tut duoi muc nhu cau xa hoi nen tinh trang “tang gia suy thoai” xay ra trien mien va khong the khac phuc duoc neu tiep tuc han che khoi luong tien te. Dieu do de dan den nguy co phi tien te hoa nen kinh te. Nguoi dan se dung vang va dola lam phuong tien thanh toan.

Nhom “Thu Sau” khong nhung khang dinh nhung bien phap cai cach tien luong thoi do khong phu hop ma con cho rang tinh trang ngan song cam cho da lam lech lac he thong gia ca. Ho kien nghi cham dut tuc khac tinh trang ngan song cam cho ma truoc tien la bai bo cac tram kiem soat tren cac truc lo giao thong.

Ap dung chinh sach tien te tich cuc nham ho tro san xuat phat trien. Cai to he thong ngan hang de tao su tin nhiem cho nguoi dan gui tien. Va dieu quan trong la cong bo cho dan biet Chinh phu khong bao gio doi tien nua. Ket qua chong lam phat thanh cong va sau nay nhieu nguoi trong nhom duoc moi vao to tu van cai cach kinh te cua Thu tuong Vo Van Kiet.

Dem truoc doi moi Chuyen doi vo hinh

Nam 1976-1986, gia nong san tang tu 0% len gan 2.000%

+ TTXH - thi truong xa hoi: duoc hieu la thi truong chung cua hang hoa nha nuoc, tap the, tu nhan (hop phap va bat hop phap).

+ Tthi truong to chuc: duoc hieu la thi truong quoc doanh.

+ TTTD - thi truong tu do: duoc hieu theo gia cho.

+ GIA NS: Gia nong san.

(Nguon : Nien giam thong ke 1986)

That ra sau giai phong, theo ong Kiet, da tung co y kien o cap cao muon duy tri mot nen kinh te nhieu thanh phan, su dung thi truong. Nhung sau do khong lau, xu huong “ta khuynh” duy y chi da thang the dan toi cai tao cong thuong nghiep o at, cai tao nong nghiep voi va, dua dan di kinh te moi cuong buc.

Do la mot trong nhung nguyen nhan chinh cua cuoc khung hoang kinh te - xa hoi o thoi diem truoc doi moi. Khi nen kinh te va doi song nhan dan di den cung cuc thi nhung quan diem giao dieu, “ta khuynh” moi boc lo ro tinh bat luc cua no.

Den luc do, nhung tu duy khach quan, tinh tao hon da cuu vot tung mang nen kinh te. Nhung cuoc pha rao luc am i, luc bung phat o co so tien den pha rao trong ca duong loi, chinh sach o trung uong.

Phao bao hiem

Hoan canh VN (dac biet la mien Nam) khac nhieu nuoc XHCN khac o cho kinh te tu nhan va co che thi truong chua bao gio bi xoa so triet de. Nhung ai da song o “dem truoc” doi moi chac han chua quen canh hang quan lo nho tu khap via he thanh pho cho den ngo xom lang que. No nhu nhung chiec phao bao hiem khi khu vuc quoc doanh khong cung ung du hang cho san xuat va doi song.

Chuyen gia su kinh te Dang Phong vi no nhu cuc buou con lac da lay chat dinh duong du tru san cho chuyen hanh trinh qua sa mac kho can. Su khac nhau nay gop phan giai thich tai sao khi mo hinh kinh te co dien khung hoang thi cac nuoc Dong Au roi ngay vao tham canh sup do, trong khi muc do khung hoang o VN nhe nhang hon.

Hon nua, tai cac thanh pho va gan nhu toan bo nong thon mien Nam, kinh te thi truong hay kinh te tu nhan noi rieng khong nhung ke thua thoi truoc 1975 ma con duoc ha hoi tiep suc boi nhung quan he voi Viet kieu va nuoc ngoai. Hang nam, Viet kieu khap noi gui tien, hang ve cho than nhan trong nuoc. Tien tao them von kinh doanh hoac lam tang suc mua cua xa hoi. Hang hoa tu ngoai vao nhu mot nguon tiep suc cho thi truong tu do.

Mot nguon luc khac tiep them suc cho thi truong tu do la luc luong lao dong xuat khau o cac nuoc XHCN va thuy thu tau vien duong. Theo ong Dang Phong, luc luong nay chi bang 1/10 Viet kieu (200.000 so voi 2 trieu) nhung co anh huong rat lon den thi truong noi dia. Ho khai thac nhieu mat hang trong nuoc mang di nhu quan ao, do my nghe... va gui ve tat ca nhung gi trong nuoc thieu, tu xe dap, xe may, tu lanh, tivi... cho den kim chi, but bi, cuc ao.

Nho vay, du khu vuc kinh te chinh thong roi vao tinh trang thieu hut nghiem trong nhung dan tinh khong den noi khon kho nhu o Cuba, Bac Trieu Tien hay Trung Quoc truoc thoi Dang Tieu Binh. Dieu nay gop phan giai thich vi sao chuyen doi o VN thuan loi, em tham hon. Kinh te thi truong o VN la cai da san co, khi duoc hop phap hoa no bung ra phat trien ngay lap tuc.

XUAN TRUNG - QUANG THIEN

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: “Đêm trước” đổi mới: Chuyển đổi vô hình
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Bai bao hay