Duoi day cua dia nguc

Thứ tư, 02 Tháng ba 2005, 06:37 GMT+7

Nan doi nam 1945 (ky 2):

Duoi day cua dia nguc
Xuong nguoi chet doi duoc cai tang tu nhung ho chon tap the - Anh: Vo An Ninh
Chet vi doi la cai chet dang so nhat cua bat cu sinh vat nao. Cai chet den tu tu, khong ngung giay xeo, day doa con nguoi trong dau don, tui nhuc va so hai. The nhung nan doi nam 1945 con gay nen nhung tan tham kich ma khong ai co the tuong tuong duoc.

Nha hoang - lang trang

Trong can nha betong lat gach duoc to diem bang nhung chau hoa, cay canh dieu dang, gia dinh ong To Van Nuoi (xom Trai, Tay Luong - Thai Binh) ron ra tieng cuoi quanh dua be 5 thang tuoi bu bam dang yeu nhu hon ngoc quy. Ong Nuoi la nguoi dan ong duy nhat trong dong ho To cua xom Trai song sot qua nan doi 1945.

Ba Duy - co ruot cua ong, nam nay 87 tuoi - ke lai: “Chinh tren nen dat nay bo toi da chet hoi thang hai nam do. May tuan sau me toi chet cung lanh khi ba chi em toi van om ba ngu trong o rom. Ca ho chet dan va den thang tu con lai mot minh no (ong Nuoi)...”.

Ong Nuoi khi ay moi 5 tuoi nhung ba Duy cung khong biet lam the nao giup chau. Tham chi ba cung khong con nho la co mot dua chau bi danh roi, boi chinh chong con ba cung chet vi doi, ban than ba cung da phu thung mat may, nam guc roi lai day, khong biet con song den hom nao.

Ong Nuoi cung khong con nho chut gi ve guong mat, tinh canh hay cai chet cua bat cu ai trong nha minh. Ong chi biet rang mot minh ong het sang lai toi, khong quan ao bo le quanh nen bep day rom, muoi va thach sung. Nha khong mot bong nguoi. Xom cung khong anh den, khong tieng nguoi, tieng cho. Ong Nuoi khong the nho minh da song qua ngay ay nhu the nao, do la dia nguc hay tran gian.

Ong noi: “Co le toi boc tat ca nhung gi minh gap de cho vao mom. Khoc roi bo. Bo roi ngu...”. Mai 15 nam sau, khi ong lay vo thi can nha ay moi co them mot con nguoi.

+ Lich su Dang bo tinh Thai Binh ghi: nam 1945 ca tinh co 280.000 nguoi chet doi, chiem 25% tong dan so. Nhieu dia phuong chet toi tren 50% dan so nhu xa Tay Luong: 67%; Son Tho, Thuy Anh (Thai Thuy): 79%; xa Thanh Ne (Kien Xuong) co 4.164 nguoi thi chet gan 2.000 nguoi; xa Tay Ninh (Tien Hai) co 171 gia dinh chet khong con mot ai…

+ Cuon Lich su tinh Ha Nam Ninh xuat ban nam 1988 ghi: Phu Nghia Hung, Nam Dinh moi ngay chet 400 nguoi. Huyen Kim Son (Ninh Binh) ca vu doi co 22.908 nguoi chet. Trong 6.161 ho thi co 1.571 ho chet khong con nguoi nao. Nam Dinh chet 212.218 nguoi; Ninh Binh: 37.939 nguoi, Ha Nam: 50.398 nguoi.

+ Theo giao su su hoc Van Tao - nguyen vien truong Vien Su hoc: nan doi nam 1945 da dien ra o 32 tinh thanh cu tu Quang Tri tro ra.

Tu nam 1990-1995 Vien Su hoc voi hang tram can bo nhan vien, co su giup do cua hang tram cong tac vien cua cac tinh, thanh cung su tro giup cua nhieu giao su, tien si Nhat Ban da tien hanh ba dot dieu tra nghiem tuc, ti mi va rat khoa hoc tai 23 diem dai dien cho cac tinh chat dan cu khac nhau ve nan doi nay.

Ket qua trung binh cong cho thay ti le nguoi chet doi tai cac dia phuong la 15%. Dan so VN nam 1945 tai 32 tinh thanh luc do la tren 13 trieu nguoi. Con so 2 trieu nguoi chet mot lan nua duoc khang dinh.

Ba Hoang Thi Chen (thon Hien, Tay Luong) ke rang moi dem lang lai thua thot them vai anh den. Ay la khi lai co nha chet het hoac chet gan het va bo di. Tham chi nhieu lang, nhieu xom khong con mot ai. Vuon chuoi nha ba hom nay, 60 nam truoc la nha ong Hoang Be, ho hang cua ba.

Mot hom ba thay mui hoi thoi boc len nong nac, chay sang thi ca sau nguoi nha ong Be nam chet dui moi nguoi mot xo. Thay nguoi thoi rua, chuot, bo, kien, muoi... nhau nhau. Dan lang den keo sap mai nha vach dat roi cham lua dot... Ong Lai Thanh Hang (thon Trung Tien, Tay Luong) cung ke khi nghe bao nha ba Lut chet ca ba me con trong bep, chuot an, bo ruc het roi..., dan lang lay xeng xuc dat lap nha ba Lut.

Theo dieu tra cua Vien Su hoc, chuyen tuong tu da dien ra o ca ba gia dinh thuoc xa Quang Dai, Quang Xuong, Thanh Hoa. Do la nha ong Cao Nhuan Sang, Trinh Van Tu, Nguyen Van Tu deu chet ca nha, khong ai chon duoc nen lang keo sap nha vui tai cho.

Dong ho To cua ong Nuoi co 35 nguoi thi chet 31 nguoi. Dong ho Hoang cua nha ong Hoang Be co 31 nguoi - chet 26 nguoi, con hai nguoi nua song chet noi nao chang ro. Tinh trang chet ca nha, ca dong ho, ca xom, tham chi ca lang khong con mot nguoi dien ra o khong it dia phuong mien Bac luc bay gio.

Rieng o xom Boi Xuyen, xa Tay Luong co 51 ho thi 40 ho co nguoi chet doi. Trong do 18 ho chet khong con ai. Hai dong ho To va Lai gan nhu bi xoa so. Ti le chet doi la 62%. Dac biet xom Trai o thon Thuong co 21 ho, 82 nhan khau deu chet khong con mot ai. Xom bi xoa so.

Bi thuong hon chet doi

Ong Nguyen Van Thiet (xa Tay Ninh, Tien Hai - Thai Binh) noi: “Toi khong nho la nha ai trong xa, chi biet rang doi vo chong tre ay moi sinh duoc dua con dau long chua day ba thang tuoi. Doi qua, chong chet tu may hom truoc. Vo khong con sua cho con bu, khong co gi de an nen de con o nha lang thang di kiem an.

Khong kiem duoc gi, nguoi me biet minh se chet, khong the ve vi duong xa, bung doi, suc tan. Gap nguoi lang, chi nho trong ho con. Nhung khi nguoi do ve toi nha chi thi thay dua be chi con tro cai cang chan tim den ruoi, kien bu kin. Nen nha day vet chan cho va mau. Nguoi ta noi dem no nghe trong nha co tieng keu nhu meo con. Chac cho hoang o dau doi qua vao an thit dua tre”.

Doan can bo dieu tra nan doi cua Vien Su hoc cung ghi lai rat nhieu chuyen tre so sinh khong nguoi trong, tieng khoc khi doi la giong tieng meo nen da bi cho hoang an thit nhu the...

Hoa diet than nam ay den bang du cach. Ong Hang nho o lang co gia dinh nha ong Tac rat giau co nhung cung chet doi ca nha. Khi nan doi ap den, dan tinh dem du do dac, cua cai, do gia bao ra cho ban tong ban thao de lay tien mua gao. Co cai noi dong binh thuong doi vai ta thoc, luc ay chi doi duoc vai ong lua.

Nha ong Tac dem het thoc lua doi cua cai. Khi het luong thuc du tru, ong ban do dac thi khong ai co tien mua nua. The la ca nha chet ruc ben may kho cua cai. Rieng xa Tay Luong cung co toi ba, bon nha giau chet nhu vay, nhu nha ong Nguyen Van Tu, Bui Van Di.

O Thanh Hoa con co nguoi dao duoc vang nam 1934 va tro thanh hao phu, nhung vi mua sam nhieu thu cua nguoi doi ban re nam 1945 nen den luc het tien, bi doi khong ban do duoc cung chet. Ong nay khi chet con mac ao dai, doi khan xep co quap o goc phi lao...

Duoi day cua dia nguc
Ba Hoang Thi Chen (Tay Luong, Tien Hai, Thai Binh) dung tren nen dat nha ong Hoang Be - mot gia dinh chet sau nguoi khong kip chon, phai keo sap nha de hoa tang - Anh: Quang Thien
Doi an vung, tung lam lieu. Ong Hang ke: thang ba At Dau biet tin co thuyen thoc cua Han Thuy (mot hoi dong dan bieu) cho ve qua song Tra Ly, nam, sau ong la Xiem, Trat, Dot, Hy, Uan, Phien... bay muu cuop thoc. Dem ay ho da an trom duoc moi nguoi mot bi lua chung 10kg. Lenh quan truy na, toi pham khong ai kip an da phai dem lua di chon.

Ong Dot bi bat troi vao cot ven duong. Ten linh Nhat vung kiem che doi vai, mau nhuom do chiec ao bong rach nat. Nhung nguoi con lai cung dan bi bat roi chet het. So lua ho cuop duoc dem di chon o dau khong ai biet. Tai lieu cua Vien Su hoc con ghi cau chuyen ong Nguyen Van Hop (xa Quang Dai, Quang Xuong, Thanh Hoa) di linh chao phat chan. Chen nhau, bi huong kiem bat danh dap, tam dau vao tay dot. Ong let ve den nha thi chet. Ca nha cung chet theo khong con mot ai…

Cung o xa nay, vo chong ong Vien Dinh Thien doi qua khong chiu duoc cu boc vo trau nhet mom nhai mai khong chan. Nhai den mot luc chong lan ra chet roi vo cung chet theo, thoi rua o trong nha. Nguoi lang dat xac ho vao cai bo roi keo di chon.

Ngoai thi xa Thai Binh co nguoi ban cam cho Nhat de chung cho ngua an. Loai cam nay nhung nguoi ban hang da pha mun cua de ban cho nguoi doi nhung linh Nhat mua va cho rang bi lua nen da mo bung ngua, giet chet nguoi ban cam va nhet vao bung con vat ma khau lai… Nhung cau chuyen rung ron va bi thuong cua nan doi khien nhieu nguoi am anh suot cuoc doi. Ho khong muon nhac lai vi duong nhu so nhung oan hon ay con quanh quat dau day.

QUANG THIEN

------------

+ Ky sau: Hanh trinh cua nhung “hon ma”...

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Dưới đáy của địa ngục
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Bai bao hay