Loi nguyen cua vi tien de

Thứ tư, 14 Tháng chín 2005, 02:12 GMT+7

Trong gio cat sa mac Gobi (ky 3):

Loi nguyen cua vi tien de

Hac thanh - Khara Khoto, noi co truyen thuyet ve loi nguyen cua vua Khara Bator

Tren chuyen tau lien van quoc te tu Ha Noi di Trung Quoc, toi nam cung toa voi hai du khach nguoi My sang Trung Quoc du lich. Anh chang Thomas Sullivan vui nhon va biet kha nhieu thong tin ve dat nuoc Trung Hoa cho du chua tung mot lan den do.

Truyen thuyet Hac thanh

Thomas rat quan tam khi biet toi se di sa mac Gobi: “Co di Hac thanh khong?”. Toi lac dau. Thomas to ra thanh thao: “Nen den, nhieu dieu bi an lam!”, roi anh ke cho toi nghe truyen thuyet ve su bi an nay: Khara Bator la mot vi vua Mong Co kieu hung, tung xua quan chinh phat khap hoang mac Gobi va cho xay dung mot thanh pho do so voi cu dan sam uat giua mot oc dao voi ten goi la “Hac thanh”.

Nam 1372, quan cua Khara Bator bi quan Minh bao vay giua sa mac, quan Minh muon tieu diet thanh nen cho xay con dap ngan nuoc khong cho dong song Den chay vao thanh. De tim nguon nuoc, Khara Bator cho dao mot cai gieng sau gan 300m nhung van khong tim thay nuoc. Hac thanh chet dan chet mon trong con khat giua oc dao.

Khara Bator quyet dinh mo duong mau sau khi cho chon giau tat ca vang bac chau bau xuong chiec gieng sau 300m roi lap lai. Vi hoang de sa mac dua ra loi nguyen: ai xam pham Hac thanh va kho bau cua nha vua se chet kho nhu nguoi di lac giua sa mac...

Khara Bator xua quan ra cong thanh tu chien voi quan Minh, luc luong yeu dan, khi luoi dao cua ke thu sap ha xuong dau, bat chot ong thet len mot tieng, ngay lap tuc hang ngan quan Minh bong lan ra, kho quat nguoi lai bien thanh nhung bo xuong phu trang ca thanh. Bao cat noi len mu mit chon vui ca thanh pho va lang mac xung quanh no. Hac thanh bien mat khoi sa mac menh mong... Loi nguyen cua vi vua da linh nghiem.

Toi hoi Thomas: “Vay Hac thanh nam o dau?”. Thomas lac dau nhun vai: “Khong the biet, vi cau chuyen tren toi biet duoc qua... sach! Chi biet no nam trong sa mac Gobi thoi”. Troi a, sa mac Gobi rong hang trieu kilomet vuong, biet dau ma tim! Khi den Lan Chau - thu phu tinh Cam Tuc, noi co cua ngo vao Gobi, toi co do tim nhieu nguoi de hoi tham ve dia danh Hac thanh, nhung ai cung bao: “Vang, co nghe mot truyen thuyet nhu the nhung khong biet nam o dau!”.

Tim den Phong thuc nghiem sa mac, nam tren Dong Cuong Tay lo, mot quan chuc o day nhin toi tu dau den chan va van veo, kiem tra giay to du kieu, cuoi cung ong phan mot cau: “Anh phai co giay gioi thieu cua co quan tinh, chung toi moi cung cap thong tin ve Hac thanh”.

Tuong danh phai tu bo y dinh di tim loi nguyen cua Khara Bator trong nhung ngay o Gobi, vay ma hom lang thang trong sa mac tai Alashan - khu tu tri Noi Mong, mot chu nha tro cho biet do chinh la Khara Khoto - di tich ve nen van minh sa mac co nhat o Gobi, nhung cach day khoang 750km.

Chung toi voi leo len chuyen xe buyt duy nhat moi ngay noi lien Alashan voi Er Jina - cua ngo vao “Hac thanh”. Suot con duong bang ngang sa mac bao cat dung dung noi len mu troi, toi da chung kien den may vu tai nan giao thong vi bao cat…

Cau chuyen nguoi gac thanh Khara Khoto

Nhiet do trong sa mac Gobi ban ngay co the len den 550C trong bong ram, con ban dem co the lanh xuong muc gan dong bang.

Sau sa mac Sahara, Gobi la sa mac co dien tich lon thu hai tren the gioi: 1,3 trieu km2 (gap bon lan nuoc VN), trai dai tu dong sang tay khoang 1.600km ngang qua hai quoc gia Mong Co va Trung Quoc (khu tu tri Noi Mong).

Er Jina la mot thi tran ngheo nam sat voi bien gioi Mong Co. Thi tran vang nguoi den phat so, dan so chi vao khoang 16.000 nguoi.

Mot tho dan noi day cho toi biet do nuoc thieu tram trong nen cu dan da dan bo di het, khong chung chi vai nam nua thoi Er Jina se tro thanh “thi tran khong nguoi”. Tu day den thanh pho Den con khoang 50km, nhung cu dan Er Jina hau nhu khong bao gio dat chan den vi so loi nguyen cua tien de Khara Bator.

Chi co nguoi nuoc ngoai hieu ky ua thich mao hiem hoac nhung nha khao co vao tham quan va truy tim di tich, kho bau... moi tim den Hac thanh. Khi toi den, di tich vi dai nhat cua nen van minh sa mac co chi co leo teo vai nguoi vieng tham. Cai cam giac co tich, am u len loi vao tam tri toi luc nao khong hay.

Hac thanh bay gio chi con lai mot phao dai voi buc tuong thanh hinh chu nhat cao 9m bao boc xung quanh: canh dong - tay la 434m, canh nam - bac 384m. Khi toi dinh leo qua buc tuong vao ben trong Hac thanh, mot nguoi can lai: “Dung vao! Noi ay linh hon va ma qui tru an, loi nguyen cua Khara Bator van con do...”.

Toi quyet dinh leo vao. Ben trong tuong thanh nay xua kia tung la noi ngu tri cua vuong quoc Mong Co hung manh, nhung hom nay tat ca nhung gi con lai chi la dong phe tich vo nat, rai rac la nhung manh sanh, su bi vo lan trong cat, ngon gio sa mac van am u thoi nhu tieng sao dua hon u uat... Nhieu du khach phuong Tay cung theo buoc leo vao, nhung chi dam buoc chan la ho quay tro ra ngay...

Chieu xuong, nhung nguoi khach cuoi cung da luc tuc ra xe ve lai thi tran Er Jina. Toa thanh sung sung giua sa mac trong co quai hon. Toi quyet dinh o lai de thu trai qua cam giac dem sa mac voi Hac thanh. Ong gia nguoi Mong Co Amukulin - nguoi gac thanh Khara Khoto - cho chung toi ta tuc trong tup leu cua ong ben ngoai thanh. Ben canh con co tup leu cua hai nha nghien cuu sa mac nguoi Canada, ho da dung leu o day hon mot tuan roi.

Ho cho biet: “Noi day chinh la mot trong nhung trung tam lon nhat cua dan du muc Mong Co giua sa mac truoc day. Nhung bi mat ve kho bau cua Khara Bator tuong vinh vien chon vui cung nhung huyen thoai cua no cho den nam 1909, Pyotr Kuzmich Kozlov - nha nghien cuu sa mac nguoi Nga - da phat hien mot cai ham nam sau trong lop cat sa mac chat day cua cai va cac san pham nghe thuat tu mot thoi dai xa xua. Nhung buc hoa, tac pham dieu khac doc nhat vo nhi, nhung tuong Phat, do vat tho cung, hang tram bo kinh Phat, nhung tac pham ve y hoc, quan su, phap luat viet tay cua nguoi co xua...

Qua hang the ky, trong thoi tiet khac nghiet cua sa mac nhung kho tang van khong bi pha hong, mau sac, duong net hay con sac sao, tuoi nguyen nhu moi ve. Chinh nhung kiet tac nay da he mo nhieu bat ngo ve van hoa tinh than, cuoc song dan sa mac xua. Nguoi ta uoc tinh dien tich da khai quat chi moi duoc 1/10 dien tich that cua Hac thanh, nen chac han con nhieu bi an ben duoi lop cat sa mac...”. Hai nha nghien cuu Canada tu choi binh luan ve truyen thuyet loi nguyen cua Khara Bator.

Anh lua bap bung, bong ngoi thanh co trong that an tuong, toi bam tay anh Kim Son, quyet lam mot chuyen “tham hiem” vao ben trong ngoi thanh co. Hai chung toi nhu hai bong ma lam lui trong dem, luc o ben ngoai gio chi nhe nhe, nhung khong hieu sao khi vao ben trong, tieng gio lai rit len tung hoi, thoi xoay vao goc tuong thanh tao ra nhung am thanh u uat nhu tieng khoc than, thut thit, thon thuc trong dem... Phai chang loi nguyen cua vi tien de Mong Co la co that?

Khi tro ra, ong lao gac thanh Amakulin van ngoi tram ngam trong leu, toi lan la den tro chuyen va ke cho ong nghe ve tieng khoc, tieng than trong co thanh. Amukulin cuoi khung khuc: “O day chi co toi thoi chu ai dau ma khoc voi than. Do la am thanh cua nhung hat cat sa mac khi gio nong thoi xuyen qua lam chung rung len dong loat, tuy kich thuoc hat cat ma chung tao ra nhieu loai am thanh khac nhau...”.

The la toi lai duoc biet them mot bi mat cua sa mac. Dang cuoi noi bong Amukulin tram ngam: “O day co ma that day! Hoi xua, khi linh nha Minh tan cong, chung da tan sat nguoi Mong Co chung toi nhu giet suc vat. Xac nguoi vo toi la liet khap noi, nhung oan hon do luon chap chon trong sa mac. Nguoi gac thanh truoc day la ong Zegong tung bi ma dan di.

Luc do, da khuya lam roi, ong Zegong buoc ra khoi leu thi thay dong cui truoc leu dang am i chay bong boc len, bay lo lung tren bau troi. Ong buoc theo nhu bi thoi mien. Di mai, di mai vao sau trong sa mac cho den mot luc dom lua chot tat, ong vut bung tinh va thay minh da bi lac giua sa mac...”.

Qua nua dem, khi moi nguoi da yen giac, toi bong nghe tieng go deu deu vao tup leu, toi nhin len: mot bong den to lon dung ben ngoai thinh thoang lai dung tay dap vao tup leu! Toi lanh toat ca nguoi: phai chang Khara Bator da tro ve?... Sang ra toi ke lai cau chuyen dem qua voi Amakulin, ong lang nghe roi buoc ra ngoai leu quan sat mot hoi roi cuoi lon: “A, do la bo do cua toi treo ngoai leu. Gio thoi lam tay ao dap vao thoi ma”...

NGUYEN TAP

----------

+ Ky cuoi: Dua lac da

----------------------

Tin, bai lien quan:

- Ky 2: Dem sa mac
- Ky 1: Duong den “the gioi cat”…

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lời nguyền của vị tiên đế
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Bai bao hay