Xa co 505 nguoi song khong chong

Thứ tư, 01 Tháng mười hai 2004, 00:05 GMT+7

Di tim ky luc Viet Nam

Xa co 505 nguoi song khong chong
Tu trai qua: ba Ho Thi Ngo, ba Nguyen Thi Be, ba Huynh Thi Dep va chi Tran Thi Lan dang tro chuyen - Anh: V.Truong
Chung toi ve Ba Tri, khong phai de nem thu thu ruou Phu Le noi tieng dat Ben Tre, cung khong phai tim hieu ve chuyen ong gia Ba Tri, noi tieng vi di bo ra tan kinh thanh Hue doi lai su cong bang, hay di tim hieu ve que huong cu Do Chieu... ma ve Ba Tri, den xa Phu Le de tim hieu cuoc song cua 505 nguoi phu nu song khong chong noi day.

Doi me doi con... mot minh

Cho Phu Le chi von ven la cai nha long, ang chung may chuc thuoc vuong, ay vay ma co den nam nguoi buon ban trong cho nay deu... song mot minh. Chi Hai Tram nam nay buoc vao tuoi 35, chong mat trong mot lan di bien.

Bay gio dua con trai lon len thanh pho lam cong ty, chi o lai voi hai dua con, mot trai mot gai. Ben len chi Hai Tram noi: “Cung tinh di buoc nua nhung tim nguoi phu hop sao ma kho qua...”.

Me cua chi Hai Tram dung ke ben cung ngam ngui: “Tui gap ong la ngo lo, bay gio van con so ong. He uong ruou say la ong danh tui, ruot chay khap noi nen thoi song mot minh cho khoe...”.

Khac voi hai me con chi Hai Tram, chi Bay Muc ban hang tap hoa (ten that la Phan Thi Ly) lai cuong quyet khong lay chong de lo cho cha vi me mat luc chi vua len 3 tuoi. Bon lan nguoi ta den dam hoi, chi deu cuong quyet noi voi cha: “Ba ga con, ruoc dau thi ruoc ba chu khong phai con”.

Bon lan nha trai den dam ngo, ca bon lan chi deu tron len Sai Gon, cho nguoi nguoi lai quay ve Phu Le nuoi cha. Bay gio nguoi cha da qua doi, chi van song mot minh, khong hoi tiec dieu gi...

Di khap Phu Le, khong ai khong nhac toi hai tu Lac Dia, vung can cu khang chien noi giac buoc chan vao se khong biet loi ra. Do la canh dong do phu sa truoc day boi dap chua hoan chinh.

Mua mua, nuoc o cac xa xung quanh do don ve long chao Lac Dia tao nen mot can cu hiem tro giua dong ruong. Tu khi co Dang o Ba Tri, Lac Dia da tro thanh khu can cu cach mang. Hau het trong so 191 phu nu mat chong do chien tranh song o Phu Le tu lai trong ap Phu Loi, gan chien khu Lac Dia.

Chung toi den tham can nha ngoi moi xay khang trang, gach bong mat ruoi cua di Hai Luom (Huynh Thi Luom). Nhin khuon mat voi anh mat tuoi vui, chung toi khong the ngo di mo coi cha me nam len 9 tuoi, mat chong khi moi 22 tuoi va o vay tu nam 1969 den nay.

Nhieu nam troi qua, di van tu hao ve nguoi chong hi sinh luc dang chong can, linh dac cong cua tieu doan 516 anh hung. Nhung khong chi mot minh di Hai Luom, nguoi em gai la di Ba Lat (Huynh Thi Lat) nam 23 tuoi cung tiep noi buoc chan “mo coi chong” cua chi, khi nguoi chong bo di Ba Lat ra di lay vo be vi che di Ba Lat... xau. Vay la hai chi em ruot cung song khong chong voi nhau...

Mot nguoi phu nu khac ma chung toi gap o nha di Hai Luom la ba Nguyen Thi Xang. Nam 1967 ba tron 28 tuoi thi nhan duoc tin chong bi may bay dich ban chet khi dang hanh quan trong rung Chau Binh, Ben Tre.

Ba nho mai loi nhan nhu cua chong: “Neu toi co hi sinh thi phai lo cho ba dua con”. Loi noi ay da neo ba lai voi ba con, mot minh nuoi chung khon lon truong thanh. Cach day sau nam, ba Xang moi thoi chuc chu tich Hoi Phu nu xa Phu Le de ve nghi huu, vui vay cung con chau.

Chung toi lai nghe cau chuyen mot minh nuoi con cua ba Muoi Dep (Huynh Thi Dep). Nam 1966, 21 tuoi, dua con trai duy nhat cua ba cung vua duoc bon tuan tuoi thi chong bi dich giet vi nghi lam Viet cong.

Bay gio dua con trai cua ba da thanh hieu truong Truong Bao Thanh, van thuong noi vui voi moi nguoi: “Con meo chay ngang qua me tui noi la con chuot tui cung nghe theo ma khong dam cai”, moi thay su kinh trong cua nguoi con trai doi voi me nhieu biet duong nao...

...Va song cung du an!

Khi ve Phu Le, chung toi cu ngo do la mot xa buon hiu hat voi hinh bong nhung nguoi phu nu song lang le, coi cut trong “ben khong chong”, chieu chieu lai tua cua tho dai... y nhu trong phim hoac trong tieu thuyet. Nhung su tuong tuong do qua la sai lam truoc nhung nguoi phu nu khong chong luon vui ve, men khach va day niem tin tu cuoc song.

Chuyen co le bat dau tu nam 1997, voi du an Terdes Hommes (Duc) nham ho tro phu nu duoc trien khai thi diem tai Phu Le. Du an ho tro 100 trieu dong, moi nguoi duoc vay 1 trieu de chi em khong chong lam kinh te la dan lat (dan may, tre, truc...) va mot nam sau thi hoan von.

Tu nam 2000-2003 de an duoc tiep tuc trien khai duoi hinh thuc cho 107 chi em vay von nuoi bo sua. Tu cho ngheo kho duoc vay von, duoc co them kien thuc xa hoi, phap luat... qua cac buoi sinh hoat to nhom da it nhieu mang lai niem vui cho chi em.

Chi Tran Thi Lan (pho chu tich Hoi Lien hiep phu nu xa) cho biet: “Nhung chi em o do tuoi lay chong kho, da lay viec sinh hoat cua cong dong, sinh hoat trong to nhom lam niem vui...”.

Khi chung toi tim den nha ba Ho Thi Ngo (55 tuoi), trong xom goi la co Bon, cung la luc ba di an dam gio ve. Thoi con gai ba di lam giao lien o Lac Dia. Sau do luu lac len Sai Gon kiem song gan 10 nam. Khi nghe tin nguoi anh trai duy nhat da tro thanh liet si, mo ma ong ba khong ai nhang khoi, ba lai quay ve Phu Le.

Khi di con con gai, khi ve mot nach hai con, trach nhiem lam me gio da ganh them trach nhiem lam cha. Bay gio ba da vui hon, da dung vo ga chong cho hai nguoi con va cung lay chuyen sinh hoat trong to nhom lam niem vui tuoi gia.

Gan nha co Bon la nha ba Hai Then (ten that la Nguyen Thi Be), chong ba mat da 18 nam, luc ay ba 37 tuoi. Ngay ay nha Hai Then ngheo lam, chi la tup nha tranh vach dat. Ngay anh Hai Then mat ca xom phai gop tien lai moi co van hom de chon.

So toi: PV TS lai ve dat My Tho, vi o do co mot nghia trang - noi da co khoang 5.000 cap nam thanh nu tu vao... chup anh dam cuoi. Nguoi ta goi do la nghia trang hanh phuc.

“Dat nay noi tieng la ngheo, co con ca cung khong dam an ma phai mang di doi gao. Bua nao cung com chan voi nuoc muoi, nhieu khi phai an chao song qua ngay” - ba Hai Then ke ve nhung ky niem ma theo ba la “kho quen de nho”. Do cung la ly do ma ba khong dam di them buoc nua, chap nhan song khong chong: “Minh ma buoc them buoc nua thi khong lo cho con day du”.

Tu ngay vo tap doan, duoc chia dat, sau do duoc vay tien du an cua Hoi phu nu, doi song nha ba Hai Then kham kha han len, bay gio ba da xay duoc nha ngoi khang trang, dieu ma truoc kia ba khong bao gio dam nghi toi.

Chia tay Phu Le, tren duong ve chung toi bat gap tiem cho thue do cuoi nam ngay ven lo. Phu Le hien gio da co hai cua hang cho thue do cuoi. Chuyen nhung nguoi phu nu song khong chong bay gio chi con la cau chuyen “qua do” cua mot “thoi xa vang”.

Lop tre cua Phu Le van tiep tuc lon len, va nguoi lon da bat dau lo chuyen dung vo ga chong cho con em minh.

N.PHAN - U.LY

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Xã có 505 người sống không chồng
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Bai bao hay