Benh lay qua duong mieng

Thứ hai, 23 Tháng sáu 2008, 16:37 GMT+7
Qua duong an uong, vo hinh trung chiec mieng lai la "con duong" van chuyen benh tat vao trong co the con nguoi

Con nguoi, "san pham" tuong nhu hoan chinh nhat cua tao hoa, thuc ra cung co nhung chi tiet kha nua voi. Dien hinh nhat la cai mieng, "cong ngo" lam chuc nang nap nang luong, nuoi duong con nguoi. Tuy nhien, tao hoa quen "cai dat" phien ban chon lua, nen cai hay cai tot da danh ma ca nhung cai hai cai do cung qua mieng gay nhung phien toai khong nho cho co the.

Hang nam co hang nghin ca cap cuu nhap vien o cac thanh pho lon nhu: Ha Noi, Da Nang, TP.HCM... trong do truong hop ngo doc thuoc bao ve thuc vat (chiem khoang tren 10%). Day la nhung truong hop ngo doc do thuoc bao ve thuc vat nhu: Thuoc tru sau, thuoc diet co, thuoc diet chuot, thuoc diet kien, diet moi...

Trong do thuong gap nhat la thuoc tru sau, diet co, thuoc diet chuot. Day la nhung loai thuoc hay dung trong nong nghiep de phong tru sau benh, co hoang va chuot pha hoai mua mang.
Tuy nhien, co mot ty le lon nguoi dan dung thuoc bao ve thuc vat ma khong biet duoc ten thuoc (chiem den 18,3% truong hop).

Ben canh do con do nguoi dan van mua ban tu do, su dung va bi ngo doc cac loai thuoc bao ve thuc vat ngoai luong nhu: Furadan, Motitor, Paraquat... vi gia re va co hieu qua diet tru sau benh ro ret, nhung vo cung doc hai. Ket qua nghien cuu trong 5 nam cua nhom bac si khoa hoi suc Cap cuu Benh vien Nhi dong 1 cho thay, 115 truong hop ngo doc thuoc tru sau, rieng bi ngo doc thuoc vao qua duong mieng chiem 109 truong hop (94,8%), ho hap chi co 2 truong hop (1,7%)...

Benh nhan ngo doc thuoc bao ve thuc vat nhap vien trong tinh trang cap cuu nhu: Soc, co giat, hon me, xuat huyet tieu hoa... Trong so benh nhan nhap vien trong tinh trang cap cuu, thuong gap nhat la roi loan tri giac. Bien phap so cuu de xu ly khi benh nhan tai nha la gay oi hoac cho uong than hoat (neu co dieu kien). Sau do nhanh chong dua di benh vien. Tai benh vien, nhung benh nhan ngo doc Phospho huu co - nhom Carbamate den som se tien hanh rua da day, cho than hoat va dieu tri ho tro nhu san soc benh nhan suy ho hap, hon me, nuoi an tinh mach.

Doi voi benh nhan ngo doc Thiodan - thuoc tru sau nhom Chlor huu co thi dieu tri bang rua da day, than hoat, chong co giat bang seduxen va phenobarbital, ho tro ho hap voi oxy qua mui, nuoi an tinh mach va san soc benh nhan khi hon me, co giat. Tinh trang benh nhan chi het co giat sau 12 - 16 gio dieu tri.

Cac benh lay theo duong phan - mieng

Day la van de nhuc nhoi nhat trong vai nam tro lai day. Pho bien la benh phat trien len thanh dich tieu chay cap o pham vi rong tai nuoc ta va hien nay la EV 71 dang hoanh hanh tai chau A ma Trung Quoc la quoc gia bi nang ne nhat, da co gan 16 nghin tre da phai nhap vien tai cac tinh Bac Kinh, Giang Tay, An Huy, Ho Nam, Quang Dong... trong so do co 26 benh nhan da tu vong vi can benh nay. Nguyen nhan chinh do nguoi su dung thuc pham an phai cac loai rau song, nuoc uong bi nhiem vi trung nen bi nhiem benh ma trong chuyen mon goi la benh lay theo duong phan - mieng.

Cac benh lay theo duong phan - mieng thuong gap la: Tieu chay, kiet ly, thuong han, giun san... nhieu truong hop mac benh va bi tu vong mot cach rat dang tiec, boi cac benh lay truyen theo duong phan - mieng khong nhung de phong ngua ma no chi nguy hiem khi chua toi benh vien kip thoi. Mieng, chi la "cong ngo" con nguyen nhan sau xa da duoc cac co quan nghien cuu va benh vien chi ra la do: Nguon nuoc song, ao, tham chi nguon nuoc ngam bi nhiem do nguoi benh hoac nguoi khoe vo tinh hay vo y mang virus nhiem trong phan, benh pham truc tiep thai xuong song, vut noi bai rac lo thien, thai qua cau tieu, ao ca khong hoan toan kin.

An cac loai thuc pham khong dam bao ve sinh, oi thiu va dac biet che bien khong ki. Uong phai nuoc da, kem san xuat tu nguon nuoc bi o nhiem. De bi lay nhiem nhat van la tay nguoi co dinh phan chua vi trung do sau khi di ve sinh va truoc khi an hoac che bien mon an ma khong rua tay bang xa bong. Ngoai ra, con bi lay nhiem do con trung nhu: ruoi, kien, gian, chuot vay ban tu phan mang vi trung benh sang thuc an khong day ky.

Mot can benh nua lay chu yeu qua duong tieu hoa, nhung it nguoi nhan biet do chinh la viem gan A va vien gan sieu E. Benh viem gan A duoc biet den tu the ky thu 2 truoc cong nguyen nhu mot benh "vang da truyen nhiem". Den tan nam 1947 moi co ten la viem gan A de phan biet voi viem gan B, benh lay qua duong mau. Viem gan A truyen virus truc tiep tu nguoi benh sang nguoi lanh qua thuc an va nuoc uong, do do an uong mat ve sinh la dieu kien de viem gan A phat trien.

Day la benh truyen nhiem cap tinh luu hanh khap the gioi, dac biet la o cac nuoc ngheo va cac nuoc Dong Nam A. Con benh vien gan E cung lay qua duong tieu hoa, nhung phat trien va tap trung vao doi tuong la phu nu co thai. Cho du "an chin, uong soi, hop ve sinh", nhung cung khong it nguoi mac phai mot chung kho chiu, do la di ung va ngo doc thuc pham.


Anh minh hoa

Hay rua sach thuc pham truoc khi chung ta dung den no de ngan ngua benh tat

Hien tuong nay xay ra khi co the khong "chiu" duoc mot chat nao do hay mot loai thuc pham nao do. Nguy hiem hon can benh nay cang phat trien o the gioi hien dai va doi khi no con dan den tu vong. Hay thoi quen "noc" ruou cua nhung "de tu luu linh" cung la nguyen nhan dan den cac chung viem loet, ung thu da day hay xuat huyet tieu hoa.

Tat ca nhung can benh truyen nhiem di qua cua mieng vua neu tren, nhung nguoi mac benh deu la nhung nan nhan bat dac di, vi chang ai muon vay. Tuy nhien co mot can benh ma hau qua cua no la chung viem hong man tinh, ung thu vom hong, ung thu phoi... Duong dan van la mieng, khac o cho con nguoi tro thanh nan nhan cua chinh minh tu thoi quen: Hut thuoc la. Khong nhung vay gia dinh, xa hoi con bi tro thanh nhung nan nhan gian tiep, benh nhan bat dac di khi hang ngay phai song trong moi truong nhiem khoi do nhung nguoi hut thuoc lam o nhiem.

Quan he tinh duc bang mieng - nguy co truyen benh cao

Bi mac nhung benh qua duong mieng khong chi qua an uong, hut thuoc la ma con qua quan he tinh duc khong an toan. Vai nam gan day, benh vien da lieu TP.HCM tiep nhan rat nhieu truong hop mac benh herpes sinh duc. Tac nhan gay benh chu yeu la do HSV1 va HSV2, trong do HSV1 la benh herpes (mun rop o moi), mieng, lay qua duong mieng. Virus nay khi co o mieng co the lay xuong bo phan sinh duc bang mieng va nguoc lai.

Quan he tinh duc qua duong mieng thuc ra tiem an rat nhieu nguy co mac benh, chu khong vo hai nhu nhieu nguoi lam tuong. Trong quan he kieu nay, nguy co mac HIV cung rat cao neu nhu trong mieng nguoi benh hay bo phan sinh duc co vet lo hoac xay xat.

Mot nghien cuu cua dai hoc Johns Hopkins cua My cung cho biet, virus HPV (papillo - mavirus) pho bien o co quan sinh duc co the truyen tu nguoi nay sang nguoi khac khi quan he tinh duc qua duong mieng va gay nen benh ung thu hong hiem gap o ca nam va nu. Tai My, can benh nay hang nam giet hai khoang 1.700 nguoi gay anh huong den hong, amidan va cuong luoi cua rat nhieu nguoi khac.

(theo Phong cach dan ong)

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bệnh lây qua... đường miệng
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin suc khoe