Benh san la gan lon va thuoc dung

Thứ ba, 15 Tháng ba 2011, 10:06 GMT+7

San la gan la mot ky sinh trung song ky sinh o cac dong vat an co nhu trau, bo, cuu, de... Chu ky sinh san cua san la gan lon can phai co moi truong nuoc va vat chu trung gian la cac loai oc nuoc ngot. Cac loai dong vat an co an phai au trung hoac nguoi khong may an phai cac loai rau, cu thuy sinh co chua au trung thi se mac benh san la gan lon.

Au trung san la gan co trong ca nuoc lo va chu yeu hon la trong cac loai rau song trong nuoc (cai xoong, ngo, rau om, rau can, ngo sen, rau nhut…). Khi an goi ca, rau song, au trung xam nhap vao da day ruot, roi tu lot lop vo, xuyen qua mang ruot, theo mau vao gan, phat trien trong gan roi sau do dinh hinh o ong mat. 

Nguoi dan hay an goi ca, an song cac loai rau trong hoac moc o duoi nuoc co nguy co mac benh san la gan lon kha cao. Khi bi mac benh san la gan lon, benh nhan thuong thay cac bieu hien nhu toan than met moi, bieng an, gay sut, thieu mau nhe, sot that thuong hay sot cao. Doi voi he tieu hoa thuong thay dau bung, day bung, buon non, chan an, an kho tieu, xuat huyet tieu hoa, gan to, vang da... Cac trieu chung khac thay kem theo nhu bi ban do di ung, dau khop, dau co, ho, tran dich mang phoi, mang bung, cung co the bi ton thuong o nhung noi san ky sinh lac cho nhu khop, vu, co... Khi nguoi benh co cac bieu hien cua mot tinh trang nhiem khuan, viem tui mat, ap-xe gan dong thoi lai co tien su an rau song, rau tai, dac biet la o cac vung dang co benh luu hanh thi can nghi den benh san la gan lon.

Benh san la gan lon va thuoc dung
Chu trinh phat sinh va phat trien cua san.

Thuoc dieu tri benh san la gan lon

Triclabendazole (biet duoc egaten cua Thuy Si) la dan xuat cua benzimidazole. Triclabendazol (TCB) ngan can qua trinh phosphoryl-oxy hoa o ty lap the, lam cho san khong kiem soat duoc ho hap, dong thoi gan ket voi cac phan tu tubulin ngan can qua trinh hinh thanh vi ong o san. Tu do, san bi te liet roi chet. TCB co hieu luc voi san la gan lon trong giai doan non va truong thanh. Ngoai ra, thuoc cung co tac dung dieu tri ca benh san la phoi Paragonimus.

Su dung TCB de dieu tri benh san la gan lon voi lieu luong tuy theo trong luong cua tung benh nhan.  Vien thuoc co ham luong 250mg, loai vien nen co vach va de be thanh hai nua bang nhau de thuan tien trong viec chia lieu chinh xac. TCB dung duong uong, sau khi an no, nuot ca vien voi mot it nuoc, khong nhai. Neu benh nhan khong co dau hieu thuyen giam, can dieu tri tiep lan 2. Neu sau 60 ngay khong het trieu chung, dung them 1 lan. Co the dieu tri ho tro them bang thuoc khang sinh co pho  diet khuan rong de chong boi nhiem, thuoc ha sot, giam dau... Bao dam che do an uong, boi duong hop ly de bo sung nang luong cho benh nhan. Trong qua trinh dieu tri phai theo doi dien bien cua benh de danh gia ket qua. Can kiem tra bang xet nghiem sieu am chan doan va thu nghiem test Elisa truoc va sau dieu tri vao cac ngay thu 1 den thu 7, ngay 15, 30 va 60. Thoi gian theo doi de tranh tai nhiem tu 6 thang den 1 nam.

Khi co trieu chung nghi ngo bi san la gan, can di kham tai cac co so chuyen khoa ky sinh trung. Neu phat hien benh, can dieu tri triet de, tranh lay nhiem cho cong dong. TCB la loai thuoc duoc uu tien lua chon vi co hieu qua va it tac dung phu. Neu co viem tac duong mat, phai phoi hop khang sinh va phau thuat. Cac thuoc dieu tri san la gan truoc day nhu emetin, dehydroemetin, chloroquin, albendazole, mebendazole... hien nay khong dung nua do hieu qua kem hoac doc tinh cao.

Benh san la gan lon va thuoc dung

TCB khong gay doc nghiem trong, chi thay met, suy nhuoc, dau nguc, sot, buon non, oi mua, dau thuong vi, dau ha suon phai, gan to, roi loan nhe chuc nang gan (enzym ASAT, ALAT, phosphatase kiem tang), dau vung tui mat, vang da (bilirubin toan phan tang). Nhung hien tuong nay co the do san te liet phong thich ra khang nguyen hon la do ban than thuoc. Mot so bieu hien khac hiem gap hon: ngu ga, ngua, dau lung, ho, kho tho. Du kien co con dau nang o duong mat do san bi tong ra khi dung thuoc nhung trong thuc te thuong chi thay dau nhe vung duong mat hoac khong thay dau.

Mot vai nghien cuu moi day cua nha san xuat nhan thay thuoc gay quai thai tren suc vat (voi lieu quy ra gap 10 lan lieu dung tren nguoi) nhung chua ghi nhan duoc truong hop quai thai nao o nguoi. Chua co thong tin day du ve viec thuoc tiet qua sua. Chua xac dinh duoc tinh an toan cho tre nho. Khong nen dung thuoc cho nguoi co thai, cho con bu, tre duoi 6 tuoi. Tuy tung truong hop co the phoi hop voi thuoc chong co that (de giam dau, tranh vang da), prednisolon (trong truong hop cap hay co bieu hien nhiem doc do khang nguyen Fasciola), khang sinh (du phong nhiem khuan do ton thuong duong mat). Khong dung cho nguoi bi man cam voi TCB hay voi cac dan chat bendazol. TCB co the gay tan huyet (than trong voi nguoi thieu men glucose-6-phophat-deshydrogenase).

De phong benh san la gan lon

Khong an thit, gan hoac long gia suc chua nau chin ky. Do oc la vat chu trung gian va an rau song hay an cac loai cay thuy sinh la can nguyen mac benh nen bien phap du phong don gian nhat la khong an rau song, cac loai rau, cay thuy sinh nhu cai xoong, rau diep, hung, mui tay, ngo, ca goi, nhat la nhung vung dan cu con su dung phan chuong trong san xuat nong nghiep, uong nuoc truc tiep tu song suoi khong qua nau chin, vi san la gan xam nhap vao co the thong qua duong tieu hoa. 

>>> Ap-xe gan do amip

>>> An thit bo tai nguy co nhiem san cao

>>> 3 buoc phong tranh gan nhiem mo

Viet Bao (Theo SKDS)

 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Những Điều Nên Biết >>