Bi an lac noi mac tu cung

Thứ bảy, 10 Tháng ba 2012, 10:20 GMT+7

Da nhieu ly thuyet ve nguyen nhan gay ra lac noi mac tu cung (LNMTC), nhung deu chua duoc nhat tri hoan toan.

>> Phu nu nen than trong voi benh lac noi mac tu cung

>> Lac noi mac tu cung co the gay vo sinh

Chi co ly thuyet do bac si John Sampson neu ra tu thap ky 20 the ky truoc la duoc tan thanh nhieu nhat. Do la ly thuyet ve su trao nguoc cua mau kinh.

Nhu lac vao ca rung nguyen nhan

Da nhieu ly thuyet ve nguyen nhan gay ra lac noi mac tu cung (LNMTC), nhung deu chua duoc nhat tri hoan toan, chi co ly thuyet do bac si John Sampson neu ra tu thap ky 20 the ky truoc la duoc tan thanh nhieu nhat. Do la ly thuyet ve su trao nguoc cua mau kinh: Cac mo bong ra cua mau kinh trao nguoc tro lai hai voi trung va tu lai tren cac co quan trong tieu khung nhu nhung hat mam sau do phat trien. Nhieu nghien cuu deu co su trao nguoc mau kinh, nhung chi co so it bi LNMTC, cho nen trong nguyen nhan co le con co vai tro khoi dong cua he mien dich hay cua hormone. Ly thuyet mau kinh trao nguoc cung khong giai thich duoc vi sao LNMTC lai phat trien o nhung phu nu da bi cat tu cung hay voi trung…

Ly thuyet gien hoc cho rang moi phu nu co cau truc gien hoc thuan loi de phat benh, do la doi tuong co ho hang gan voi nhung phu nu da bi LNMTC. Khi da co moi lien he di truyen nguy co benh co xu huong phat trien xau hon o the he sau.

Nhieu ly thuyet khac cho rang cac manh cua noi mac tu cung da theo dong mau hay theo he bach huyet de di toi cac bo phan khac cua co the, vi the co nhieu truong hop LNMTC da phat trien o phoi, nao, da hay mat. Chua het, nhieu nguoi con tin rang co nhung te bao phoi lac cho da gay ra LNMTC hoac mot so te bao truong thanh van con luu giu duoc kha nang cua giai doan phoi de chuyen thanh mo cua giai doan sinh san.

http://a8.vietbao.vn/images/vn888/hot/v2011/best_20120310-102020-1-girl-tuyen-thanhhuy-pk-blog-30.jpeg

Hinh minh hoa

Tren thuc te, 79% so khi phoi nhiem voi chat dioxin da phat trien LNMTC; nhung con khi bi phoi nhiem nhieu nhat co ton thuong LNMTC rong nhat. Chat dioxin la mot thanh phan cua nhom chlorine huu co (organochlorine) va cac nghien cuu da cho thay nhom nay hoat dong nhu hormone trong co the. Dioxin duoc tao ra tu tien trinh dot cac chat thai co chlore, xang pha chi va trong tien trinh san xuat cac chat deo PVC. Dioxin cung co the co trong cac do tay trang, dang bao dong nhat la co ca trong mot so san pham ve sinh phu nu.

Tan suat bi benh?

LNMTC duoc xem la benh “binh dang” ve co hoi, co nghia phu nu cac nuoc co ty le mac benh gan nhu giong nhau. Uoc tinh o My co den hon 5 trieu phu nu bi benh va la nguyen nhan chinh gay ra dau vung tieu khung, nhung van la mot trong nhung benh chua duoc hieu ro nhat trong thoi dai hien nay.

Cac dau hieu bao dong

Truoc het can biet, LNMTC la benh rat kho nam bat, kho xac dinh, khong theo quy luat va co bieu hien rat da dang. Trieu chung cua benh phu thuoc vao vi tri LNMTC, cho nen moi ca the co benh canh khac nhau. Noi chung, mot so trieu chung chuan muc cua LNMTC bao gom dau vung tieu khung, dau truoc va/hoac sau khi hanh kinh, nhung con dau quan nang den muc phai dung den aspirin, dau khi quan he tinh duc, dau khi co khoai cam dinh diem, ra mau kinh nhieu hay kinh nguyet khong deu, nhu dong ruot dau (thuong kem voi nhung chu ky kinh co tieu chay hay tao bon), hiem muon, suy yeu ve duong ruot (the hien chuong bung, non, buon non), dau vung that lung va co the lan xuong cang chan, dau vung bang quang va/hoac dai nhieu, moi met. Tuy nhien mot so phu nu khong he co trieu chung gi va tham chi khong biet minh bi benh cho toi khi phat hien hiem muon. Dieu ngac nhien la muc do nghiem trong cua LNMTC khong he lien quan den muc do dau ma nguoi phu nu trai nghiem.

Chuan doan LNMTC bang cach nao? Cho toi nay, cach thuc duy nhat de chuan doan LNMTC la soi o bung (dua ong soi qua nhung lo mo nho o thanh bung).

Vi chuan doan bang quan sat co the nham lan, cho nen truong hop nghi ngo LNMTC van thuong duoc cat bo de lam xet nghiem. Thay thuoc co the cam nhan duoc ton thuong LNMTC qua tham kham tieu khung va lich su cac trieu chung cua benh nhan. Tuy nhien, soi o bung cong voi sinh thiet thuong dem lai bang chung quyet dinh ve muc do nghiem trong cua benh va cung thuong co the tien hanh dieu tri dong thoi.

Dieu tri LNMTC

Co nhieu cach nhung cach nao cung can can nhac giua loi ich va nguy co. Nhung loai thuoc dung de dieu tri LNMTC bao gom nhung tan duoc co the lam cho nguoi phu nu de buoc vao man kinh som (thuoc chu van GnRH va danazol) va nhung thuoc lam cho ton thuong LNMTC co lai bang cach uc che rung trung (dung cac vien thuoc tranh thai va cac vien thuoc hay thuoc tiem chi co progesterone). Nhung tac dung phu co the nghiem trong voi nhieu loai thuoc trong so nay va tai phat sau khi ngung thuoc van coi la van de nan giai.

Can thiep ngoai khoa bao ton la mot lua chon khac, co muc tieu la loai bo hay huy diet ton thuong LNMTC va phuc hoi cau truc giai phau da bien doi. Khi ton thuong LNMTC da duoc loai bo cam giac dau co the giam. Neu ton thuong LNMTC anh huong den kha nang sinh san thi can thiep phau thuat co the giai quyet van de. Ngay nay can thiep phau thuat de loai bo LNMTC thuong duoc thuc hien bang phuong phap soi o bung. Nhieu thay thuoc co tay nghe cao da co the chuan doan va dieu tri LNMTC qua soi o bung, nhung voi ton thuong LNMTC lon (vi du can phai cat bo mot doan ruot) thi van co chi dinh phai mo o bung, tat nhien trong truong hop nay can duong rach rong va thoi gian hoi phuc cung lau hon. Doi khi can can thiep ngoai khoa triet de, bao gom cat bo tu cung, hai buong trung va ca ton thuong LNMTC va truong hop nay co le la su lua chon kho khan nhat ma benh nhan phai doi mat.

Nhieu lua chon dieu tri khac chi la dung thuoc giam dau, phong be than kinh hay cham cuu. Vi cac trieu chung cua LNMTC van co the con tiep dien sau khi dieu tri cho nen mot so phu nu van tim den cac lieu phap phi truyen thong khac de giam dau nhu dung thuoc nam (thao moc), thay doi che do an, bo sung vitamin, cac ky thuat thu gian, kiem soat di ung va lieu phap mien dich.

Khi nao cat tu cung la lua chon duy nhat dieu tri LNMTC?

Truoc day cat tu cung duoc chi dinh rong rai hon ngay nay, nhung can thiep nay van can thiet khi cac lieu phap khac that bai. Nhieu khi con cat bo ca hai buong trung khi cat tu cung vi dem lai hieu qua giam dau lau dai hon.

Ve phia nguoi benh, co ca nhung phan hoi tich cuc va tieu cuc voi can thiep cat tu cung kem hai buong trung. Co nguoi benh cho rang can thiep nay la cach duy nhat de co chat luong song, nhung nguoi khac lai cho rang se phai tra gia cao vi can thiep nay. Vi sau cat tu cung, ve mat cam xuc nguoi phu nu cam thay nhu co su mat mat, khong chi la co quan sinh san ma con la mot phan co the. Nhieu phu nu con can den lieu phap hormone thay the, nhung nhieu chuyen gia cho rang nen tri hoan lieu phap hormone thay the mot thoi gian sau khi da cat tu cung va hai buong trung, de cac ton thuong LNMTC “chet han” vi estrogen van thuong cho la hormone co anh huong den su phat trien cua LNMTC.

Co the gay vo sinh?

Ro rang khong it truong hop LNMTC anh huong tieu cuc den kha nang sinh san, nhu gay dinh voi trung hoac can tro su phong noan cua buong trung. Ngay ca khi ton thuong LNMTC rat nho cung co the anh huong den kha nang sinh san. Su hien dien cua LNMTC du o giai doan nao cung co the anh huong den su lam to va hoat dong cua he mien dich o mot so phu nu. Co nghien cuu cho thay can thiep soi o bung o nhung phu nu hiem muon bi LNMTC nhe da phat tac dung cai thien kha nang sinh san. Cac nha nghien cuu cung tim thay o phu nu hiem muon bi LNMTC nguy co cao hon bi tang nong do APA (antiphospholipid antibodies – khang the chong phospholipid) – nong do cao cua khang the nay co lien quan den nguy co say thai tai dien, thai cham phat trien trong tu cung va tien san giat.

Ngoai ra, LNMTC cung co the lien quan den su thieu hut beta – 3, hop chat can thiet cho tien trinh trung da thu tinh lam to. LNMTC con co the lam tang kha nang phat trien thuc bao – thu pham tieu diet trinh trung, trung hay phoi. Mot nghien cuu khac cho thay co moi lien he giua LNMTC va tinh trang san xuat trung chat luong kem.

Tuy nhien, khong phai tat ca phu nu bi LNMTC deu bi nhung tac dong tieu cuc da ke, thuc te nhieu nguoi van co thai binh thuong. Voi mot so nguoi gap kho khan giai phap can thiep ngoai khoa thuong tao co hoi gia tang co may co thai. Neu van tiep tuc gap kho khan thi co the tim den cac phuong phap ho tro sinh san nhu thu tinh trong tu cung hay thu tinh ong nghiem.

Viet Bao.vn (Theo Tri thuc tre)
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bí ẩn lạc nội mạc tử cung
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Nhung dieu nen biet