Dot quy Cai chet khong bao truoc

Thứ bảy, 03 Tháng năm 2008, 07:29 GMT+7
Tren khap the gioi van co nhung nguoi phai nhan cai chet dot ngot khong duoc bao truoc

Ngay trong ngay cuoi cung cua nam Dinh Hoi vua qua, cai chet bat ngo cua dien vien Thanh Phuong khien cho tat ca ban be, nguoi than, dong nghiep va nhieu khan gia phai bang hoang. Dien vien tre day tiem nang va trien vong nay da ra di qua dot ngot boi can benh dot quy (Hay con goi la tai bien mach mau nao).

Hang nam, tren khap the gioi van co nhung nguoi phai nhan cai chet dot ngot khong duoc bao truoc nhu the. Dot quy la benh cap cuu rat thuong gap. Tuy nhien, nhieu benh nhan khong hieu biet can ke ve can benh nay nen chua biet cach phong ngua, dieu tri de bao ve an toan tinh mang cho ban than.

Dot quy hay con goi la tai bien mach mau nao la tu duoc dung chung de chi su ton thuong 1 phan nao bo. Vi nao can duoc cung cap oxy va duong thuong xuyen de co the hoat dong duoc nen khi dong mach nao bi tac nghen, luong mau dung de cung cap cho vung nao se bi can tro va mot phan nao se ngung hoat dong.

Neu khong duoc cap cuu kip thoi thi vung nao nay se bi chet va ngung chuc nang vinh vien, goi la nhoi mau nao. Theo nghien cuu, thong ke co khoang hon 80% cac ca dot quy la do nhoi mau nao. Khi bi dot quy, nguoi benh se roi vao tinh trang mot phan nao bi hu hai dot ngot do mat mau nuoi va cac te bao nao se bi chet dan di. Hau qua dan den thuong la benh nhan bi liet nua nguoi, hon me hoac tu vong.

Dot quy la nguyen nhan gay tu vong va tan tat cho nhieu nguoi (dac biet la nguoi lon tuoi). O cac nuoc phat trien, ti le tu vong do dot quy chi dung sau benh ung thu va cac benh ve tim mach. Theo to chuc Y te the gioi, ti le so nguoi mac chung dot quy hang nam chiem khoang 1.27 - 7.46%/nam.

Trong so nhung nguoi bi dot quy thi chi co khoang 50% co kha nang phuc hoi chuc nang song, con 50% con lai thuong bi tan phe hoac mot vai di tat de lai.

Nguyen nhan gay dot quy

Nguyen nhan dan den dot quy la do bi tang huyet ap
Benh dot quy thuong xay ra o nguoi lon tuoi (chiem ti le cao la nam gioi). Nguyen nhan dan den dot quy nhieu nhat la do tang huyet ap, hut thuoc la, tieu duong, cac benh ly ve tim (thieu mau co tim), xo vua dong mach, nhoi mau nao, benh mach mau ngoai bien...

Ngoai ra cung co mot so yeu to khac co the gay dot quy la chung tang mo mau, luoi van dong the duc, beo phi, nghien ruou, cang thang than kinh. Nhieu nghien cuu cho thay co moi lien he chat che giua chung cao huyet ap thuong xuyen de phong ngua benh dot quy.

Trieu chung cua benh dot quy

Dot quy bieu hien o nhieu dang khac nhau. Cac trieu chung cua dot quy the hien ra ngoai tuy thuoc vao vi tri va kich thuoc vung nao bi anh huong. Muc do nang-nhe cua dot quy o moi nguoi cung khac nhau: co the hoi phuc nhanh chong trong vong 24 gio hoac bi ton thuong nao vinh vien. Thuong thi cac trieu chung xuat hien dot ngot khong biet truoc, co khi ngay ca trong luc ngu.

Trieu chung pho bien thuong gap o nguoi bi dot quy la:

- Dau dau dot ngot, choang vang, chong mat, roi loan tri giac nhu tiep xuc cham chap, hon me.

- Dot ngot bi a khau, khong noi duoc, noi nang lan lon, vo nghia

- Yeu, liet co tay, chan

- Ca trieu chung ve thi giac

- Non oi

Trong vai gio dau sau khi dot quy, benh nhan co the se gap mot so bien chung nguy hiem den tinh mang nhu: tac nghen duong tho, suy ho hap, kho nuot gay viem phoi, thieu nuoc, dinh duong, co giat, huyet khoi tinh mach, nhiem trung... Tuy theo muc do nang-nhe ma cac bac si se dua ra phuong phap dieu tri thich hop cho benh nhan bi dot quy.

Dieu tri dot quy

Dot quy la benh ly can duoc dieu tri khan cap, kip thoi de te bao nao khoi bi chet han trong vong 3 gio dau khoi phat benh.

Khi nhap vien, benh nhan se nhanh chong duoc chan doan, danh gia lam sang, can lam sang ve sinh hoa huyet hoc, do dien tim, chup CT nao hoac MRI nao. Cac bac si se dung thuoc tieu soi huyet rtPA de dieu tri thieu mau nao cap cho benh nhan.

Can thiep bang rtPA giup ngan chan tien trien cua benh, lam tan mau dong trong nao, phong ngua di chung tan phe va tu vong cho nguoi benh. Day la phuong phap dieu tri moi duoc ap dung o Viet Nam. Ket qua dung thuoc rtPA cho thay cac trieu chung o nguoi bi dot quy duoc cai thien tot ro ret trong 24 gio dau va hau het phuc hoi hoan toan khi xuat hien.

Benh nhan bi dot quy se duoc dieu tri o dau?

Dieu nay phu thuoc vao ban chat va muc do bieu hien cua cac trieu chung benh nhan. Nguoi benh co the duoc cham soc, dieu tri tai:

Trung tam chuyen dieu tri dot quy - Noi chi danh de cham soc nguoi benh dot quy. Tai day co cac thay thuoc va nhan vien y te duoc huan luyen dac biet de cham soc va dieu tri cho nguoi bi dot quy.

Benh vien da khoa: Nguoi benh dot quy se duoc cham soc chu dao nho doi ngu y bac si co kinh nghiem chuyen mon ve benh nay.

Voi mot so nguoi bi nhe thi co the duoc cham soc tai nha. Tuy nhien van can phai den benh vien de duoc kham benh dinh ky, huong dan phuong phap dieu tri hieu qua.

Lam the nao de giam nguy co bi dot quy?

Phai co che do dinh duong hop ly (tranh an man, han che an thuc an co dau, mo, nen an nhieu trai cay, rau qua) de dam bao suc khoe, khong bi cao huyet ap va nhung benh de dan den dot quy nhu tieu duong, beo phi.

Khong hut thuoc la. Hut thuoc la cung nhu benh beo phi se lam tang nguy co mac benh dot quy len 1.5 - 2 lan.

Kiem soat huyet ap. Khoang 50% nguoi bi dot quy la do tang huyet ap. Trung binh cu giam huyet ap duoc 5mmHg se giam duoc 10% nguy co bi dot quy.

Uong thuoc ngan ngua nguy co

Aspirin, Clopidogrel va Dipyridamole la nhung thuoc co tac dung chong ket tap tieu cau. Su dung thuong xuyen Aspirin voi lieu dung 75mg - 300mg moi ngay se giup giam nguy co dot quy tim va nao. Clopidogrel va Dipirdamole cung la nhung loai thuoc co cong dung tuong tu.

Nen lam gi sau dieu tri dot quy?

Sau khi duoc cap cuu va dieu tri kip thoi thi nguoi benh nen quay tro lai cuoc song binh thuong nhu truoc va tu bo nhung thoi quen khong tot cho suc khoe nhu hut thuoc, uong ruou de tranh bi tai phat dot quy. Duoi day la nhung loi khuyen danh cho nhung nguoi sau dieu tri dot quy.

Tap the duc the thao: Nen tap the duc, the thao theo so thich va kha nang cua minh. Ve mat tu nhien, nhung van de ton tai keo dai ve tri tue, cam xuc, tieng noi, thi giac, suc co, su phoi hop cac hoat dong va su can bang co the lam han che hoat dong nay.

Hoat dong sinh ly: Mot so nguoi gap van de ve hoat dong tinh duc sau khi bi dot quy. Can co thoi gian de nguoi benh tro lai hoat dong sinh ly binh thuong.

Khong uong ruou: Ruou co the tuong tac voi cac thuoc phong ngua dot quy tai phat vi ruou co the lam tang huyet ap, thay doi nhan thuc, tinh hinh nguoi benh. Tuy nhien, nguoi benh co the su dung 1 luong nho ruou moi ngay - khoang 50ml/ngay.

Khong lai xe: Mac du da duoc hoi phuc chuc nang cua nao, song cung khong nen dieu khien xe it nhat la trong vong 1 thang sau dieu tri vi trong khoang thoi gian nay, nguy co tai phat rat cao. Thuong thi sau khi dieu tri dot quy, thoi gian dau, thi giac va cu dong tay chan cua nguoi benh con yeu, tinh than thieu tinh tao va phan ung cham, do do khong nen dieu khien phuong tien giao thong de giu an toan cho ban than va nhung nguoi khac.

Tro lai lam viec: Tuy thuoc vao loai cong viec, nhung di chung con lai sau dieu tri dot quy, yeu cau va tinh chat cua cong viec de quyet dinh thoi gian tro lai lam viec. Nen luong suc, giam khoi luong cong viec lai de tranh cang thang than kinh dan den tai phat dot quy.

(Theo My Thuat)
Viet Bao
 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Tin Sức Khỏe >>