Luon Thuc an va vi thuoc

Thứ sáu, 17 Tháng sáu 2005, 08:24 GMT+7
Luon Thuc an va vi thuoc
Luon dong.

Luon la mon an dac san cua nguoi viet nam. O nam bo co nhieu phuong thuc che bien tu don gian den cau ky nhu luon xao lan, luon xe phay, lau luon... tai mien bac, mon an noi tieng nhat co le la mien luon.

Luon Thuc an va vi thuoc
Luon bien.

Tren the gioi, luon cung duoc xep vao hang “son hao hai vi” danh rieng cho thuong khach, cho cac vi nguyen thu quoc gia… nhung luon con la vi thuoc quy trong y hoc co truyen.

Dac diem sinh thai cua luon

Luon thuoc ho Anguillidae. Luon dong hay luon nuoc ngot co ten khoa hoc la Fluta alba; luon bien hay ca chinh ten khoa hoc la Anguilla anguilla (Viet Nam, chau Au) va Anguilla Rostrata (Bac My).

Luon dong

Rat pho bien tai Viet Nam, nhat la o vung dong bang song Cuu long. Luon song o muong, lach, noi dong lay, ruong lua. Truoc nay luon duoc danh bat trong thien nhien nhung khong du de cung cap cho thi truong tieu thu, hien nay luon da duoc nuoi voi quy mo lon.

Luon dong thuong duoc xep vao loai ca, hinh dang nhu ran, than tron, duong kinh tu 2-3cm, than dai tu 30-60cm, da tron khong co vay, thuong song duoi bun. Luon thuoc loai sinh san luong tinh: trong tuyen sinh duc co ca tinh nang lan noan sao. O Viet Nam, luon nho hon 20cm thuong la luon cai; dai khoang 35-45cm thuoc loai luong tinh va dai hon 55cm la luon duc. Luon sinh san rat nhanh va rat manh, thuong de trung vao khoang thang 5-6.

Luon duc co nhiem vu lam hang tai bo ruong, bo muong de cho luon cai den sinh de. Truoc khi luon cai de trung, luon duc phun bot day o. Luon cai de trung tren dam bot nay. Moi lan luon cai co the de tu 100-600 trung va trung no sau 7 ngay o nhiet do khoang 300C. Luon tang truong kha nhanh, sau khi trung no chung 10 ngay, luon co the dai den 2cm. Sau mot nam, luon da truong thanh, dai khoang 25cm, nang chung 40-60g. Luon tai mien Tay Nam bo co the nang den 1,5kg.

Luon bien hay ca chinh

Luon Thuc an va vi thuocThuoc ho Anguillidae, la loai ca co than nhu ran nhung co vi o lung, nguc va phan duoi. Luon bien dai khoang 1,5m, thuong co mau nau sam hoac mau xanh tren lung, con phan duoi bung lai co mau vang nhat. Luon bien thuong song o vung nuoc lo ven bien. Co khoang 15 loai luon bien, trong do co 2 loai quy nhat la Anguilla Rostrata (luon Bac My) va Anguilla anguilla (luon chau Au).

Luon truong thanh sau 8-10 nam, luc do tuyen sinh duc da phat trien day du. Luon se di chuyen den vung bien co do sau khoang 2.000m de de trung. Moi con luon cai co the de khoang 10 trieu trung. Trung no ra au trung roi au trung se noi len mat nuoc de an cac phieu sinh vat de tro thanh luon bien. Co le chi co luon cai se boi nguoc ve lai dat lien, song gan cua bien va mat them 2-3 nam de tro ve vung song ho. Luon cai song tu 10-15 nam trong vung nuoc ngot.

Thanh phan dinh duong va duoc tinh

Luon dong va luon bien deu thuoc loai ca voi thanh phan dinh duong rat cao. Trong 100g thit luon chua:

* Chat dam: 12,7g.

* Chat beo tong cong: 25,6g trong do cholesterol: 0,05g.

* Nang luong: 285 calo.

* Vitamin: Vitamin A va betacaroten: 2000 IU, Vitamin B1: 0,15mg, Niacin: 2,2 mg, Riboflavin: 0,31mg, Biotin: 5mcg, Vitamin B6: 0,28mg.

* Khoang chat: Sat: 0,7mg, Natri: 78mg, Kali: 247mg, Calci: 18mg, Magie: 18mg, Photpho: 160mg.

Luon trong Y Hoc co truyen

Theo Dong y, luon hay thien ngu co tac dung boi bo khi huyet, tru duoc phong thap. Theo y duoc Trung Hoa, luon co the chua duoc benh suy dinh duong, kiet ly, dau nhuc xuong song, phong thap, tri noi, benh huyet trang cua phu nu. Phu nu co thai khong nen dung luon. Voi dac tinh bo duong va sinh khi huyet, mau luon (thien ngu huyet) co kha nang tang cuong “duong khi”, giup mau huyet luu thong, tri duoc chung kho mieng, dau nhuc trong tai va tang cuong kha nang tinh duc.

Theo dinh duong cua y hoc Trung Quoc hien dai, luon cung duoc chia lam 2 loai:

- Luon co vi hay luon bien (Anguilla Japonica) song tai cac con song Duong Tu Giang, Minh Giang, dao Hai Nam: co vi ngot, tinh binh, tac dung vao cac kinh mach thuoc can va than, co kha nang bo duong, chua duoc cac chung phong thap.

- Luon khong vi hay luon nuoc ngot (Monopterus Albus): vi ngot, tinh am, tac dung vao kinh mach thuoc ty va than, co kha nang tang cuong khi huyet, bo gan, bo xuong va tri duoc phong thap.

Mot vai ung dung trong dieu tri

De chua tieu chay voi phan co dam nhot va mau: nuong mot con luon nuoc ngot sau khi mo bo ruot gan va tang phu. Sau do rang voi 10g duong vang, tan thanh bot. Uong bot voi nuoc am ngay 3-4 lan, moi lan 1-2 muong ca phe.

De chua benh tri: an thit luon (luon bien hay luon nuoc ngot) de giup cam mau va tri bui tri. Khi nau luon nen dung noi dat vi luon ky kim khi va noi dat lam bot mui tanh cua luon. Mo luon theo cach co truyen la khong dung dao ma dung cat tre vot mong de tranh su tuong khac giua mau luon voi kim loai.

De tri chung suy nhuoc do lam dung tinh duc: dun luon (luon bien) voi ruou chat do den khi can (1 con dung 250ml ruou). Sau do nuong luon da nau chin (ca da lan xuong), xong tan thanh bot. Uong moi ngay tu 7-10g voi ruou tuy theo tinh trang suy nhuoc.

De chua tri phong thap: nen dung luon um (ham) chung voi sa va rau ngo.

Cung co the nau chao luon voi do trong, la dau tam va ngu gia bi.

De chua tri chung bat luc: Luon duoc ham chung voi ha thu o, hat sen, moc nhi (nam meo) hay nam linh chi. Co the them la lot.

Thuoc ho Anguillidae, la loai ca co than nhu ran nhung co vi o lung, nguc va phan duoi. Luon bien dai khoang 1,5m, thuong co mau nau sam hoac mau xanh tren lung, con phan duoi bung lai co mau vang nhat. Luon bien thuong song o vung nuoc lo ven bien. Co khoang 15 loai luon bien, trong do co 2 loai quy nhat la Anguilla Rostrata (luon Bac My) va Anguilla anguilla (luon chau Au).

Luon truong thanh sau 8-10 nam, luc do tuyen sinh duc da phat trien day du. Luon se di chuyen den vung bien co do sau khoang 2.000m de de trung. Moi con luon cai co the de khoang 10 trieu trung. Trung no ra au trung roi au trung se noi len mat nuoc de an cac phieu sinh vat de tro thanh luon bien. Co le chi co luon cai se boi nguoc ve lai dat lien, song gan cua bien va mat them 2-3 nam de tro ve vung song ho. Luon cai song tu 10-15 nam trong vung nuoc ngot.

(Theo SK&DS)
Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lươn: Thức ăn và vị thuốc
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Nhung dieu nen biet