Mang benh vi uong nuoc

Thứ hai, 02 Tháng tám 2010, 13:59 GMT+7
Mot thong ke cho thay cac benh suyen, dau bao tu, tri, viem hong, viem phe quan man tinh, viem mui di ung, cam lanh, thap khop, tieu gat, rung toc, dau lung, hu rang, nhuc moi co, gay, vai… la di chung hoac tram kha them la do thoi quen dung nuoc da nhu "com bua".

Moi nam o Viet Nam co tren 250 - 500 vu ngo doc thuc pham voi 7.000 den 10.000 nan nhan phai nhap vien va co khoang tu 100 toi 200 ca tu vong. Ngo doc thuc pham xay ra do rat nhieu nguyen nhan. Tuy vay, dieu quan trong nhat la phai tim ra nhung nguyen nhan chinh gay ra nan "dich ngo doc thuc pham" de tu do moi mot thanh vien trong cong dong cua chung ta co y thuc canh giac, ky nang phong chong de bao ve suc khoe cho chinh minh va gia dinh minh.

Khuan gay ngo doc thuc pham

Qua phan tich, kiem tra va thong ke cho thay co hon 250 benh nhiem doc thuc an duoc mo ta. Trong do, thu pham dau teu gay tren 50% cac ca bi benh la vi khuan, virus va vi sinh vat ki sinh. Chung vo cung da dang, nhung noi tieng nhat phai ke toi la vi khuan Salmonella - sat thu so mot gay ra 70% vu ngo doc thuc pham do vi trung gay ra.

Da so cac truong hop mac benh la do an uong khong ve sinh, thuc pham, nuoc uong bi nhiem Salmonella nhung khong duoc nau chin. Salmonella co the song o trong nuoc song, ao, ho den vai tuan le va phat trien rat nhanh trong sua, kem, bo... Suc vat nuoi nhu bo, lon, ga... cung co the mang mam benh Salmonella. Mot so loai nhuyen the nhu so, oc, hen... song trong moi truong nuoc bi nhiem khuan cung se lay benh cho nguoi an neu nau chua chin. Tham chi benh co the lay do tay ban dinh khuan Salmonella roi dua len mieng hoac ruoi bo dinh khuan dau len thuc an khong day ky. Nguon lay benh chu yeu do nguoi benh thai vi khuan ra ngoai moi truong theo phan, nuoc tieu, chat tiet duong tieu hoa lam o nhiem nguon nuoc, moi truong…

Mang benh vi uong nuoc
Thuc an ban ngoai he pho duoc che bien khong can than de bi nhiem vi sinh, doc chat.

Salmonella khi vao co the, tran vao he thong bach huyet o ruot gay cho nguoi bi nhiem khuan tinh trang sot lien tuc, li bi, roi loan tieu hoa va sung lach. Benh nhan met moi, chan an, mat ngu, dau dau, do mo hoi, bien chung nang lam chay mau ruot, tham chi thung ruot.

Sau Salmonella la vi khuan Listeria. Loai nay thuong song hanh voi vi khuan Salmonella, song suc song cua no dai dang hon. Cu the, no co the phat trien ngay ca o nhiet do thap (4-6 do C) trong tu lanh chua thit uop lanh hay sua, fromage, thit nguoi va do bien…

Ngo doc thuc pham do vi khuan Listeria (L.monocytogenes) se gay ra benh Listeriosis rat nguy hiem vi co the khien tu 25 toi 30% nguoi bi benh thiet mang. Nguoi co suc khoe binh thuong, luc nhiem khuan L.monocytogenes se cam thay met moi, dau nhuc nhu bi cam cum vay - sot nhe, nhuc dau, non mua, dau bung, tieu chay va doi khi bi chong mat. O tre so sinh, benh rat nguy hiem vi ty le tu vong len den 30%...

Tai Viet Nam, qua mot cuoc kiem tra an toan thuc pham trong thang 4/2010, Bo Y te da phat hien hon 40% trong tong so tren 1.400 mau thit va san pham tu thit duoc kiem tra nhiem vi khuan Salmonella; 9% so mau nhiem vi khuan Listeria. Trong so nhung mau vi pham tieu chuan ve an toan ve sinh thuc pham, thi thit bo co ty le nhiem hai loai vi khuan nay cao nhat va thit ga - thap nhat.

Ngo doc thuc pham boi doc to tu cau Staphylococcus - mot trong nhung vi khuan co ti le gay benh rat cao, trong do co nhieu benh nang va la loai co kha nang khang sinh rat manh va khuan Clostridium Perfringens - mot vi khuan rat pho bien, co mat khap noi, ki khi va co the song sot ngay khi thuc pham duoc nau o nhiet do 16 den 52 do C- chiem 20-30% cac vu ngo doc thuc pham tap the do an cac thuc an nguoi hoac ke ca cac thuc an nhiem tu cau da duoc nau chin.

Nhiem doc to tu cau Staphylococcus co the gay ra hai loai benh duong ruot pho bien: Viem da day ruot do an phai cac thuc an nhiem doc to tu cau va viem ruot non-dai trang do thuc an nhiem mot luong lon vi khuan tu cau (tren 105 vi khuan/g thuc an) hoac do vi khuan tang sinh trong long ruot. Nhiem Clostridium Perfringens theo thong ke la nguyen nhan thu ba ve ngo doc vi phan lon thuc pham khong duoc nau chin.

Mat khac, nuoc mam tren thi truong la hang o cua cac loai khuan tren. Qua kiem tra cho ket qua: 10% mau nuoc mam co vi khuan Clostridium Perfringens va Coliforms qua muc cho phep.

De phong benh ngo doc thuc an do nhiem khuan khong co cach nao hieu nghiem hon la an chin, uong soi va ve sinh ky luong do dung cho toi than the hang ngay. Mot khi bi benh do an phai thuc pham nhiem khuan phai tuan chi lieu phap dieu tri cua bac sy. Khac di se dan toi kha nang khuan nhon thuoc khang sinh keo theo chi phi va thoi gian chua benh.

Mang benh vi uong nuoc
Vi khuan Salmonella - "ke sat nhan" tan bao.

Thuc pham bi o nhiem hoa chat ngay mot tram trong trong the gioi "hien dai" do trong canh tac su dung rat nhieu phan bon hoa hoc, thuoc bao ve thuc vat, chat kich thich tang truong va ca cong nghe dung hoa chat de bao quan san pham sau thu hoach. Hien nay, ngo doc thuc pham dang nay khong ngung gia tang, tu 11% o thap nien 60 cua the ky truoc den 27% o dau the ky 21 va co the con tram trong hon nua neu khong co bien phap ngan ngua quyet liet…

Ngoai ra, con rat nhieu truong hop ngo doc duoc xac dinh la do nguyen nhan an phai loai thuc pham de nhiem ban. Theo dieu tra cua co quan ve sinh an toan thuc pham cho thay: 55,2% cac loai kem khong dat chat luong- 75,4% chua khuan E.coli va 70,3%- Staphaurens; 87,5% thuc pham duong pho an nhanh nhiem khuan doc hai; 85,7% nuoc giai khat le duong khong dat tieu chuan...

Ngo doc vi... nuoc

Nuoc chiem tu 60 - 70% co the. Thieu nuoc se anh huong den cac hoat dong song cua co the vi no giup dao thai cac chat doc hai ra ngoai qua nuoc tieu, mo hoi. Trong dieu kien binh thuong, moi ngay co the mat di chung 2,5 lit nuoc. De cho co the hoat dong tot, can uong vao mot luong nuoc tu 1,5 lit den 2 lit. Neu uong qua nhieu nuoc so voi nhu cau se khien than lam viec qua suc. Ngoai viec thai cac san pham chuyen hoa, than con thai ca cac duong chat va cac nguyen to vi luong co loi khac co the dua toi tinh trang ngo doc nuoc.

Vi du: khi thuc hien che do giam beo, thuong uong nuoc tru bua nen than khong kip bai tiet nuoc. Nuoc du se xam nhap te bao lam mat thang bang muoi khoang, dan den roi loan dien giai khien cac chuc nang te bao bi dinh tre, dua den hon me va gay tu vong cao.

Cac van de neu o tren lien quan toi nuoc uong dat tieu chuan ve sinh an toan cho suc khoe. Con nuoc khong dat tieu chuan thi sao? Phai khang dinh ngay la vo cung anh huong toi suc khoe cua muon loai. Bao chi da de cap rat nhieu toi chat luong nguon nuoc va anh huong cua no toi chat luong cuoc song. Hien nay, tren the gioi, dac biet tai cac nuoc phat trien, ngo doc nitrate lien quan toi nuoc uong dang la van de nong bong.

Nitrate lam o nhiem nuoc den tu cac nguon nhu phan bon, chat thai dong vat, cac bon chua nhiem khuan, he thong xu ly tuoi tieu thanh pho va chat lang dong tu xac ba thuc vat… gay ra chung benh MetHb- ngo doc chat nitrate co trong nuoc khien luong Methemoglobin trong mau (MetHb) tang dot bien lam cho tre bieu hien xanh tim va neu khong cap cuu kip thoi co the dan den tu vong.

Vi the, To chuc Y te the gioi khuyen cao tat ca tre so sinh can duoc bu me hoan toan cho den toi thieu la 4-6 thang tuoi. Bu me hoan toan o day duoc hieu la chi co sua me ma khong co mot thu gi khac kem theo ke ca nuoc loc vi do la phuong phap duy nhat tranh tiep xuc duoc voi nguon nitrate-nitrite trong tu nhien va nhu vay loai bo duoc cac nguy co khien cho tre bi mac MetHb.

De co nuoc dam bao ve sinh va an toan, nhat thiet phai xu ly nuoc o nhiem bang phuong phap ly hoc hoac phuong phap hoa hoc. Thuc te da chung minh, viec su dung hoa chat theo dung chi dan cu the cua Bo Y te duoc cho la tien loi va an toan nhat. Tuy vay, bat chap khuyen cao cua cac nha khoa hoc, thoi quen lam dung phen chua -Al2(SO4)3 - de lam trong nuoc cung da gay ra biet bao phien toai cho suc khoe va tri tue con nguoi.

Nuoc phen thuong chat va nhon boi khi do nhom nam duoi dang Al(OH)3 hay Al2(SO4)3. Nuoc phen tham truc tiep qua da, qua duong tieu hoa. An nhieu qua gay te cung dau luoi. Nhung nguoi dan song o vung nuoc phen thuong coi coc, yeu kem. Do nhom khong can thiet doi voi co the trong qua trinh xay dung te bao hay cac co quan chuc nang nen chi mot luong nho thoi nhom cung co kha nang gay doc.

Ngoai ra, do te bao than kinh khong co ion nhom nen neu co the bi o nhiem ion nhom, cac ion nhom co ai tinh voi cac te bao than kinh, tich tu tai do va lam cho te bao than kinh nao bi bien tinh, dan toi chung ngo ngan - tri nho giam sut, phan ung tri tre, tri nang giam, cu dong cham chap, cuoi khoc bat thuong... Thong thuong de lam trong nuoc, chi cho phep su dung phen chua voi lieu luong 1 gram phen chua cho 20 lit nuoc.

Mot thong ke cho thay cac benh suyen, dau bao tu, tri, viem hong, viem phe quan man tinh, viem mui di ung, cam lanh, thap khop, tieu gat, rung toc, dau lung, hu rang, nhuc moi co, gay, vai… la di chung hoac tram kha them la do thoi quen dung nuoc da nhu "com bua".

Vi co the, moi khi gap chat lanh tu da dua vao ben trong, phai tu dong hoa giai su ha nhiet dot ngot nham quan binh than nhiet cho toan bo co the. Viec nay khien cho co the phai hao phi mot phan nang luong rat lon va neu viec nay xay ra thuong nhat thi cac co quan lien he - chu yeu la than, mot tang quan he so mot cua sinh menh con nguoi (theo Dong y) - se suy kiet khien cho co the ngay cang suy yeu.  Mot khi "mach than" bi tuyet thi lieu su song con duoc chang?

Viet Bao (Theo CAND)


 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Mang bệnh vì... uống nước
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin suc khoe