Nhung bien co trong thoi ky hau san

Thứ sáu, 25 Tháng ba 2011, 23:13 GMT+7

Thoi ky hau san la khoang thoi gian sau khi nhau so cho den khi chuc nang sinh ly va giai phau cua co quan sinh duc co the nguoi me tro lai trang thai binh thuong, trung binh la 6 tuan le. Ben canh do, co the co nhung bien co xay ra trong thoi ky hau san.

Nhung bien co trong thoi ky hau san
Anh minh hoa

Chay mau sau sinh (CMSS)

CMSS bao gom bang huyet, tu mau sau may tang sinh mon va chay mau muon.

CMSS do do TC: binh thuong sau khi nhau so ra ngoai, tu cung phai co lai de cam mau. Khi TC khong co lai duoc gay ra chay mau, khi luong chay mau tren 500ml goi la bang huyet sau sinh kem theo trieu chung va mo hoi, chan tay lanh, da niem xanh, huyet ap tut, mach nhanh, TC mem nhao, an vao TC mau tu am dao chay ra nhieu. Day la mot cap cuu khan ve san khoa, can truyen dung dich man dang truong kem voi oxytocin pha truyen tinh mach chay nhanh, ket hop hoi suc, truyen dung dich cao phan tu, truyen hong cau lang cung nhom va xoa nan tren day TC giup cho TC co hoi tot. Can kiem tra long TC sau khi dau sinh hieu tam on.

CMSS do ton thuong duong sinh duc: nguyen nhan do rach tang sinh mon, am dao va co TC. Sau sinh mau tu am dao chay ra nhieu, kham TC co hoi tot, TC co cau an toan ro, kiem tra bang dung cu thay co ton thuong dang chay mau o duong sinh duc. Can hoi suc tot, truyen dung dich man dang truong, khi sinh hieu on dinh thi tien hanh may lai cho ton thuong va ket hop dung thuoc khang sinh lieu cao, giam dau va giam sung ne.

CMSS do benh ly roi loan dong mau va cam mau: sau sinh mau am dao chay ra nhieu, toan mau loang, khong co mau cuc, nguoi me cam giac met, va mo hoi, huyet ap tut, mach nhanh, xet nghiem mau cac chuc nang dong mau cam mau giam va keo dai. Can truyen dung dich man dang truong, dung dich cao phan tu, huyet tuoi dong lanh va hong cau lang cung nhom.

CMSS do tu mau may tang sinh mon hay tu mau sau vet mo sinh: nguyen nhan do ky thuat may va cam mau trong luc khau khong het con cac mach mau van dang chay. Trieu chung sau khi khau vet cat tang sinh mon hay vet mo sinh, tai vet khau noi len mot khoi u lon, an mem kem theo cac dau hieu mat mau ro tren nguoi me nhu: dau sinh hieu kem, da xanh, niem mac nhot va xet nghiem hong cau giam, hematocrit giam va hemoglobin xuong thap. Can truyen dich voi dung dich man dang truong, truyen hong cau lang cung nhom neu can, khi sinh hieu on can may lai, lay het khoi mau tu, cam mau ky, co the dat lame dan luu neu can.

CMSS do chay mau muon: day la bien co xay ra vao tuan thu 2 hoac thu 3 sau sinh do bat thuong vung nhau bam hoac sot nhau. Trieu chung ra mau am dao tu nhien, mau do tuoi, doi khi dau nhe vung ha vi, TC co hoi cham, sieu am TC thay TC con lon, long TC co khoi hon hop. Xu tri nao hut long TC ket hop truyen dung dich man dang truong kem voi oxytocin truyen tinh mach giup cho TC co hoi tot de cam mau, dung khang sinh toan than de tranh nhiem trung.

Du phong chay mau sau sinh

Tuy theo nguyen nhan CMSS ma ta co du phong tot. Trong bang huyet sau sinh, phong ngua hien nay chu dong xu tri tich cuc o giai doan 3 cua cuoc chuyen da, nghia la chu dong tiem oxytocin la thuoc co TC sau khi thai nhi so ra. Ngoai ra, doi voi nhung truong hop tien luong de bang huyet sau sinh nhu: da thai, da san, chuyen da keo dai, chuyen da co can thiep san khoa nhu trong sinh giup ta nen lap mot duong truyen tinh mach, mot chai dich truyen dang truong co kem oxytocin. Trong CMSS do tu mau sau may tang sinh mon hay khau vet may trong mo sinh, can cam mau ky cac mach mau bi dut do cat, may theo dung nguyen tac, dung ky thuat. Trong chay mau muon can kiem tra ky banh nhau va mang nhau, luu y co cac banh nhau phu. Truong hop khong chac chan co the kiem tra buong TC bang tay, de xem su ven toan cua buong TC.

Be san dich va du phong

Trieu chung cua be san dich: nguoi me sot nhe, cang tuc, dau tran vung ha vi. Kham am dao rat it san dich co the kem mui hoi do nhiem trung, co TC dong kin, dung tay nong co TC san dich ra mau den sam kem mui hoi, an ha vi TC lon, dau nhieu khi an day TC.

Xu tri: dung ngon tay nong co TC de san dich thoat ra ngoai, neu co TC cung chit hep khong the nong bang tay duoc ta dung que hega de nong co TC tu so nho den que so lon, co the dung thuoc misoprostol dat am dao truoc 4 gio, giup cho co TC mem va co TC mo ket hop nong co TC. Dong thoi dung oxytocin pha truyen tinh mach giup TC co hoi tot, ket hop dung thuoc khang sinh lieu cao toan than de tranh nhiem trung.

Nham tranh san dich u lai trong buong TC cung nhu phong ngua viem noi mac TC do be san dich. Nhat thiet kiem tra co TC sau sinh, can nong rong co TC. Doi voi truong hop sinh mo chu dong, sau khi boc nhau ra va lau sach long TC can nong co TC tu duong mo xuong doan duoi TC bang tay phau thuat vien, truoc khi may lop co TC. Sau khi mo xong giai doan lay mau cuc am dao, can phai nong co TC mot lan nua.

Sau sinh can van dong som, co the nam sap voi thoi gian tu 20 - 30 phut moi ngay doi voi nguoi me co TC o tu the gap truoc, giup cho san dich ra de dang.

Nhung roi loan ve duong tiet nieu

Bi tieu sau sinh: trong chuyen da, khi ngoi thai xuong thap, thuong la dau thai nhi, de vao co bang quang hay nieu dao gay u dong nuoc tieu lam bang quang cang gian, khi gian nhieu lam mat truong luc, lam co that co co bang quang. Ngoai ra, truong hop sau sinh phai cat may tang sinh mon, lam cho may sung ne dau lam cho nguoi me khi di tieu khong dam ran tieu vi dau. Sau khi sinh bang quang khong nhay cam voi kich thich khi nuoc tieu day, gay bi tieu. Ngoai ra khi bi tieu, dong tac thong tieu nhieu lan gay viem bang quang, lam cho trieu chung bi tieu the hien ro. Dieu tri bi tieu sau sinh, bang cach khoi phuc lai truong luc bang quang bang nhung bien phap nhu: chuom am vung bang quang, rua hay ngam vung sinh duc ngoai bang nuoc am, van dong som, tap ngoi tieu theo tu the binh thuong. Sau nhung bien phap tren khong thanh cong, ta dat sonde tieu giu va thao kep moi 4 gio/lan, tao lai phan xa di tieu, ket hop dung thuoc prostigmin hay xatral dung thoi gian 4 - 5 ngay. Sau do rut sonde tieu cho cho nguoi me tap di tieu.

Son tieu: nguoc lai voi truong hop bi tieu do co that co o co bang quang, nhung nguoi me bi son tieu sau sinh la do co co that co bang quang khong tot, gap trong truong hop chuyen da keo dai; sinh de nhieu lan. Khi nguoi me cuoi, khi gang suc, khi ho lam tang ap luc o bung lam cho nuoc tieu bi son ra ngoai. Cach dieu tri: tu van cho nguoi me an tam ve tinh than, che do nghi ngoi tot va dinh duong sau sinh day du ket hop dung prostigmin khoang 1 tuan se on dinh. Truong hop khong khoi va keo dai qua thoi ky hau san, co ke hoach phau thuat nang bang quang bang gia do o doi tuong sinh nhieu ma co tieu son keo dai.

Viem tac tinh mach sau sinh

Viem tac tinh mach o thoi ky hau san thuong gap la viem tac tinh mach dui nong. Trieu chung, thuong xay ra vao ngay thu 3 tro di sau sinh, sot cao 38,5 – 39oC, chan bi viem rat dau, khong the nang chan len khoi mat giuong duoc, tinh mach sung do doc theo chan. Toan bo chan phu ne trang.

Dieu tri: nam bat dong, chan bi viem nang cao hon dau, giup cho mau o phan chi duoi duoc luu thong de dang hon. Dung thuoc khang sinh toan than lieu cao, giam dau, ha sot, co the dung Aspirin rat tot trong truong hop nay, ngoai tac dung giam dau, thuoc con co tac dung chong ngung tap tieu cau va dinh vao thanh mach, han che su hinh thanh cuc mau dong. Su dung Heparin, day la thuoc dau tay, co vai tro quan trong dieu tri huyet khoi va tac mach, dung bang tiem tinh mach.

Du phong: hoat dong som sau khi sinh, khong nen nam lau tren giuong, van dong tay chan, khi nam gac chan cao giup su luu thong mau tot.

BS.CKII. NGUYEN HUU THUAN

Viet Bao (Theo SK&DS)

 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Sức Khỏe Mẹ và Bé >>