Tam that Vi thuoc quy

Thứ tư, 28 Tháng mười 2009, 07:05 GMT+7
>
Tam that - Vi thuoc quy Tam that la re cua cay tam that, con goi la sam tam that. Truoc day duoc coi nhu vi thuoc "gia nhan sam", y noi co the thay nhan sam. Chinh vi vay ma ngay ten khoa hoc cua no cung phan anh duoc dieu nay: Panax pseudo ginseng Wall.

O day tu Panax mang y nghia ten "chi" cua nhan sam (ve phan loai thuc vat), xuat phat tu tieng Hy Lap Panacen, tuc la chua duoc rat nhieu loai benh. Con pseudo, co nghia la gia va ginseng la phien am tu nhan sam. Ngay nay ten khoa hoc cua tam that la Panax Notoginseng (Bark.) F.H. Chen, ho nhan sam Araliaceae (ngu gia bi). Trong Dong y, tam that con duoc goi la "kim bat hoan", "kim", tuc la vang, bat hoan, la khong doi duoc; co nghia la vi thuoc tam that rat quy, den muc co vang cung khong the doi duoc.

Tac dung sinh hoc cua tam that

Tam that co tac dung tang luc rat tot, tac dung nay giong voi tac dung cua nhan sam; rut ngan thoi gian dong mau; tieu mau u va tang luu luong mau o dong mach vanh cua dong vat thi nghiem. Lam tang suc co bop co tim o lieu thap; tac dung kich duc, doi voi chuc nang noi tiet sinh duc nu, the hien o cac hoat tinh oestrogen va huong sinh duc; gian mach ngoai vi va khong anh huong den huyet ap va he than kinh trung uong; dieu hoa mien dich; kich thich tam than, chong tram uat.

Tai sao tam that lai tac dung tot nhu vay?

Tam that cung chua cac hop chat giong nhu nhan sam. Cac bo phan cua cay nhu re con, la, hoa tam that deu chua cac hop chat saponosid nhom dammaran. Ngoai ra con phai ke den cac thanh phan co gia tri khac nhu cac acid amin, cac chat polyacetylen va panaxytriol...

Tinh da dang trong su dung tam that

Trong Dong y, tam that duoc xep vao loai dau vi cua nhom chi huyet (cam mau). Khi nham co vi dang nhe, hoi ngot va de lai du vi dac trung cua nhan sam. De de phan biet, tien nhan co cau noi ve vi cua tam that: "Tien kho, hau cam, hau cam cam". Nghia la khi nham, luc dau thay vi dang, sau thay ngot va cang ve sau cang thay ngot. Tren thuc te, tam that duoc su dung rat da dang. Nhu ta da biet, tam that thuoc vao dong nhan sam nen co tac dung bo, song lai co phan khac voi nhan sam la tam that lai theo huong tac dung vao phan am huyet la chinh.

Tuy nhien tu truoc den nay, tam that van la vi thuoc duoc su dung chinh de cam mau, tieu mau cuc va bo mau. Cam mau van la tac dung duoc uu tien cua tam that. Voi 3 tac dung tren, doi tuong duoc quan tam su dung nhieu nhat cua tam that van la phu nu sau khi sinh, vi thuoc co tac dung chua chay mau, mau tu va thieu mau. De tang them y nghia bo, tam that thuong duoc su dung duoi dang tan ga. Tam that duoc dung de cam mau khi xuat huyet ben trong nhu rong kinh, bang huyet, chay mau cam, ho ra mau, tho huyet, tri xuat huyet... hoac thieu mau gay hoa mat, chong mat, da de xanh xao... Co the su dung duoi dang uong (thuoc ham, bot thuoc). Voi chay mau ben ngoai nhu chan thuong, bi thuong chay mau co the dung bot tam that rac vao vet thuong roi bang lai.

Can chu y them rang, doi voi truong hop lam tieu mau tu, chi nen su dung tam that khi trieu chung xuat huyet moi xay ra. Vi du xuat huyet tien phong o mat, dung tam that luc nay rat tot. Neu trong mach mau hoac trong tim da co cac cuc mau dong, khong nen dung tam that nua. Neu dung, cuc mau nay se la trung tam de ket tu, lam cho cuc mau to dan len, anh huong den su luu thong cua mach mau, doi khi gay ra dot quy. Ngay nay, tam that con duoc dung de tri cac benh u xo, u cuc..., cho ket qua kha tot, tuy nhien khong phai la tat ca. Ngoai ra con dung tam that ket hop voi mot so vi thuoc khac, nhu dan sam de tri benh dau that nguc do xo vua dong mach vanh, hoac luu luong huyet quan giam, hoac sau tai bien mach mau nao...

Nhung cay mang danh tam that

Do tam that co nhieu tac dung tot nen tren thuc te, nguoi ta da dung nhieu vi thuoc "gia danh" tam that. Do vay, khi su dung vi thuoc quy nay, can biet nhung vi thuoc thuong duoc dung duoi ten goi la tam that, song khong co nhung tac dung nhu vi tam that da gioi thieu.

Tam that gung Stablianthus thorelli Gagnep, ho Gung Zingiberaceae.

Cay nay co hinh thai thuc vat giong cay nghe, la co mui nghe, duoc trong nhieu o Ba Vi. O moi goc nho len co rat nhieu cu nho, co hinh tron det. Tren thi truong doi khi nguoi ta danh bong vo re bang mot lop mau den, khi nham co vi dang, mui nghe. Nhieu nguoi da mua nham.

Tho tam that Gynura pinnatifida L., ten dong danh Gynura segetum (Lour.) Merr, G. japonica (Thunb.) Juel., ho cuc Asteraceae. Cay nay thuong trong o Hai Duong, Hung Yen voi ten bach truat nam, cung duoc goi la tam that.

(Theo SK&DS)
Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tam thất - Vị thuốc quý
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin suc khoe