Than duoc phong the giua dai ngan

Thứ sáu, 01 Tháng mười 2010, 09:39 GMT+7
Co mot cu ba dan toc Dao o tuoi 88, nho tho, lanh loi nhung hang ngay van treo deo, loi suoi, vuot nui cao de tim thuoc quy tren day Pu Quan. Cu ba von noi tieng voi bai thuoc tam, ngam de nang cao, phuc hoi suc khoe sau khi sinh con. Nhung cai kho tang bi mat lon nhat cua ba la bai thuoc chua vo sinh rat doc dao va noi tieng khap noi. Gan nua cuoc doi mang hanh phuc den cho hang tram gia dinh, hang ngan nguoi hiem muon voi bai thuoc quy chua benh vo sinh. Khi tuoi gia dang xuoi ve cuoi day nui, ba thay minh hanh phuc vo cung boi duoc nguoi doi gan cho nhieu cai ten nhu nguoi “han gan hon nhan” hay ba "mat tay"...

Nguoi dan ba “han gan hon nhan”

Nguoi ta hay goi ba voi cai ten than mat la me Tang Thi Mui, 88 tuoi, ban Ha Son, xa Pu Nhi, Muong Lat, Thanh Hoa.

Duong len nha me bung nhung trong nui rung mien Tay xu Thanh, hoi tham duong o cai huyen mien bien nay, dau dau nguoi ta cung biet den me Mui, co nguoi noi, truoc me o ban Pu Quan, nhung nay da chuyen ra ban Ha Son roi. 

Me Mui truoc o tan tren dinh Pha Luong (Moc Chau - Son La) cao chot vot, den khi lay chong, roi cuoc song nay day mai do, sang ca ben Lao xa xoi, sau moi chuyen ve ban Pu Quan roi sang ban Ha Son, Pu Nhi nay. Va bang kinh nghiem may chuc nam hai thuoc, me da giup nhieu nguoi lanh benh, mang hanh phuc den cho rat nhieu cap vo chong. Me Mui ke, de co duoc bai thuoc chua benh vo sinh tot nhu hien nay, me duoc gia dinh nha chong, ong ba ngoai truyen lai cho rat nhieu kinh nghiem. O dan toc Dao co cai rat hay, do la thuong truyen cac bai thuoc chua benh lai cho con dau hoac con gai, chu con trai thi it hon. Ngay truoc, cach lay thuoc, lam thuoc cua nguoi duoc chon kho khan lam va phai tuan theo nhieu luat le ma den gio me cung khong the ly giai bang thuc te duoc. Nhu me chang han, de duoc gia dinh ben chong truyen cho bai thuoc chua vo sinh nay, me phai het tuoi sinh con, hoac de... het con thi thoi. Me ke, ngay truoc, hoc cach lay thuoc, lam thuoc kho khan lam va phai tuan theo nhieu luat le ma den gio me cung khong the ly giai. Chu khong nhu bay gio, cac nang dau moi ve nha chong deu duoc me chong pha le ma truyen cho cach thuc nhan biet cac loai cay thuoc qui. Doi me thi me chong "quy dinh" chi khi nao... de het con thi moi duoc tiep can den bi quyet truyen doi cua gia dinh. Theo phong tuc cua nguoi Dao, neu nguoi phu nu van con kha nang sinh san, du co len rung may man hai duoc thuoc qui thi thuoc cung "mat thieng", chang chua khoi bat cu benh gi. Tham chi, neu khong tuan theo luat le ma bao doi da dinh, thuoc se phan tac dung, co khi con dan den... chet nguoi!

Than duoc phong the giua dai ngan

Bi mat "than duoc phong the"

Loi nguyen de lai, neu ai do lam dung kiem tien bat chinh thi bai thuoc se mat hieu qua. Ngay viec tim nguoi ke nhiem, tim truyen nhan cung khong don gian chut nao. Phai tim duoc nguoi con gai, con dau co pham tiet, dao duc de truyen nghe la the. Nen bay gio con dau cua me vua 50 tuoi moi duoc thay me vao rung hai thuoc va hoc mot cach can ke ve cac bai thuoc. Cai tinh me truyen con noi nhu mot soi day xuyen suot vinh cuu, khong thay doi, khong truyen cho nguoi ngoai cung la the.

Nguoi ta bao me la "cau noi hanh phuc" cho cac cap vo chong. Vi khong biet doc, biet viet nen cac cap vo chong len day chua benh, me deu khong ghi lai duoc. Ai co benh thi den boc thuoc, dieu kien o xa thi o lai nha voi me co khi 7 - 8 ngay, o mot thang cung duoc. Thoi gian do ho vua an uong, sinh hoat cung gia dinh me va duoc me cat thuoc cho uong ket hop voi tam thuoc bo cua nguoi Dao.

De co duoc nhung bai thuoc quy, me phai di vao rung co khi 2 - 3 ngay troi va phai mang theo thuc an, nuoc uong. Moi lan ve, tren lung me lai co duoc 2 - 3 bao thuoc voi du thu loai, ma chi co me biet chung co tac dung gi. Thao duoc de bao che nhung thang thuoc tren, me bao, nhieu loai chi o tren Pu Quan moi co. Truoc day, khi nha con o tren dinh nui, tu tay me da trong ca vuon duoc lieu. Bay gio nha me da ha son, me cung dem nhung giong cay quy xuong trong nhung do khong hop khi hau, tho nhuong nen cham bam luon tay ma chang cay nao chiu song. De co mot thang thuoc "han gan hanh phuc" tren, ngoai nhung cu, cay, re, la ma me co the trong duoc thi phai kiem them rat nhieu thanh phan khac ma chi tim thay chung khi vao chon nuoc doc rung thieng. May chuc nam vao rung kiem thuoc, me da quen tung hoc cay, khe suoi. "Ban do phan bo" cua nhung cay thuoc tren me da thuoc nhu long ban tay, khi can chi khoac gui vao lay. Tuy nhien, cung co loai cay ma den gio, me cung khong the nam bat duoc "tap quan" sinh song cua chung. Boi vay, muon tim, phan nhieu la nho su may man. Co lan di thi gap vai khom, the nhung cung co ban, may ngay troi kiem tim moi mat ma chang thay chung dau.

Co thoi diem het loai nay, me phai di ca day rung o Muong Lat, ma theo me se co, nhung chang duoc bao nhieu, the nen me phai nho nhung nguoi ban ben tan Lao lay cho, vi co thoi me theo chong song o ben dat Lao kha lau.

Nguoi me co nhieu con nuoi

Me Mui dong con, nhieu chau khong chi do de het con de duoc tiep can bi quyet nghe thuoc ma gan 40 nam hanh nghe, me da duoc rat nhieu nguoi nhan lam me nuoi nho on me danh cho ho. Me quan niem biet boc thuoc la de lam phuc, cuu nguoi. Nguoi co benh den voi me du ngheo cung khong phai lo trong tui khong co tien. Cu den voi me, me thay ung cai bung la khoac gui vao rung kiem cho lien. Khi chua duoc benh thi hau ta me the nao cung duoc, tham chi mot chai ruou trang cung xong. Chi Thao Thi E, ban Poong, xa Quang Chieu - mot trong nhung benh nhan mang on troi be cua me. Chi E tam su: "Toi lay chong 5 nam, nhung khong co con. Ngay do, toi hay bi nha chong rua la thang Ca (chong chi E) lay phai con "trau duc" roi. Mot lan xuong Ha Son, vao nha ban choi, ban toi mach cho gap me Mui. Sau 3 thang uong thuoc cua me, toi da co tin vui va nhan me la me nuoi". Nhieu cap vo chong o xa, tan Ha Giang, Ha Noi, Nghe An, Ha Tinh, hay tan trong TP. Ho Chi Minh deu den cat thuoc cua me. Thinh thoang, cung co nguoi quay lai tham me, bieu me it tien, it qua. Nguoi o xa qua thi cung gui qua bieu hoac gui loi hoi tham suc khoe me. Do la dieu hanh phuc ma khong phai ai cung co duoc, nhu me noi "tuy ngheo nhung co niem hanh phuc rieng".
Than duoc phong the giua dai ngan

Theo Hoi Dong y Thanh Hoa,  huyen Muong Lat co nhieu tap tuc van hoa xa hoi phong phu, nhat la cac bai thuoc chua benh gia truyen dac sac, trong do co cac bai thuoc phong the cua me Mui. Song, den nay chua co mot cong trinh nghien cuu sau rong, chuyen biet ve bai thuoc nay noi rieng va nhieu bai thuoc bi truyen khac o mien Tay Thanh Hoa noi chung.

De tim hieu ro thuc hu viec gin giu nhung bai thuoc quy, chung toi da gap ong Luong Quy Hoi, pho Chu tich UBND huyen Muong Lat cho biet, uy ban huyen dang rat quan tam toi viec xay dung nhung khu tam thuoc ket hop du lich sinh thai o nhung ban co nghe lam thuoc noi tieng. Sap toi, huyen se to chuc khao sat, tim hieu tiem nang cung cap duoc thao cua dong bao Dao va neu kha thi, du an se duoc tien hanh. Do la mot tin mung voi dong bao nguoi Dao va me Mui, boi neu du an duoc trien khai thi ho, nhung nguoi co trong tay nhung bai thuoc qui, se co them mot khoan thu nhap khong nho cho minh va se duoc kiem dinh, danh gia dung chuan muc khoa hoc va cap phep hoat dong dung voi luat y te.

Con ong Ngo Kim Dung, Giam doc Benh vien da khoa huyen Muong Lat cho biet: "Tu lau, nguoi Dao o day da noi tieng ve nghe lam thuoc. Voi nhieu nguoi, sau khi sinh thi thoi gian o cu la vai ba thang voi du cac loai kieng khem. Con voi dong bao nguoi Dao, dung nhung bai thuoc ay (uong va tam) thi chi chua day 1 tuan, ho da pham pham di rung, di nuong. Day la kho tang nhung bai thuoc dan gian quy bau can bao ton va phat huy trong tuong lai”.

Viet Bao ( Theo SKDS)
 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Tin Sức Khỏe >>