Thuoc tri dau day than kinh so nam

Thứ năm, 16 Tháng mười hai 2010, 15:10 GMT+7

Day than kinh so nam (V) hay con goi la day than kinh sinh ba (gom 3 nhanh: V1, V2, V3) chi phoi cam giac o mat. Nhanh V1(con goi la nhanh mat) chi phoi cam giac vung da dau phia truoc, vung tran va mat; Nhanh V2 (nhanh ham tren) chi phoi cam giac vung mi duoi, ma, moi va ham tren (xem hinh ben); Nhanh V3 (nhanh ham duoi) chi phoi cam giac vung moi va ham duoi. Day V ben phai chi phoi cam giac nua mat phai va nguoc lai, dong thoi no chi phoi van dong cho co thai duong ham, co cham buom trong va co nhai.

Dau day V duoc chia lam hai loai: vo can (khong ro can nguyen) va trieu chung (co nguyen nhan). Trong noi dung bai viet nay, chung toi xin gioi thieu cac phuong phap dieu tri dau day V vo can.

Dau day V vo can la mot benh ly hay gap, chu yeu o nu tren 50 tuoi, tang dan theo tuoi. Ty le mac moi khoang 20 ca/100.000 dan/nam.

Trieu chung cua benh

Benh bieu hien bang nhung con dau kieu rat bong hoac nhu co luong dien o mat xen ke nhung thoi diem khong dau. Mot ngay co the co nhieu con, moi con keo dai vai giay den vai phut, trong con benh nhan rat dau, tham tri phai ngung tat ca moi cong viec. Cang ngay con dau cang mau hon va tang ve cuong do. Con dau co the xuat hien tu nhien hoac khi noi, nhai, hoac khi kich thich vao mot diem (da, niem mac mieng). Ngoai con dau benh nhan hoan toan binh thuong, khong co cam giac te bi hay kien bo vung dau, khong co cac ton thuong khac kem theo.

Giai doan dau thuong xuat hien dau o mot ben, hay gap dau nhanh V2 hoac V3, doi khi ca hai nhanh. It khi dau ca ba nhanh cung mot luc. Ton thuong nhanh V1 don thuan hiem gap.

Giai doan sau co the dau lan den vung chi phoi thuoc nhanh khac cua day V cung ben. Hiem khi gap dau day V ca hai ben.

Thuoc tri dau day than kinh so nam
Liet mat do liet day than kinh so V.

Dau day V vo can can chan doan phan biet voi dau day V trieu chung (do cac nguyen nhan nhu: u goc cau tieu nao; Zona; so cung rai rac; tieu duong…) va co the duoc chan doan nham voi dau dau Migraine; viem xoang; tang nhan ap; dau rang; viem dong mach thai duong nong.

Nguyen nhan

Dai da so khong tim duoc nguyen nhan nen nguoi ta goi la “vo can”. Ngay nay, nho ky thuat hien dai nhu chup cong huong tu so nao va mach mau nao, nguoi ta phat hien o mot so truong hop co su chen ep cua dong mach tieu nao vao ngay cho xuat lo cua day V ra khoi than nao.

Dieu tri

Dieu tri noi khoa:

Carbamazepine (tegretol): La thuoc hieu qua tot trong da so cac truong hop. Thuoc o dang vien nen 200mg, uong voi lieu tang dan den lieu hieu qua (khong qua 1.400mg/ngay), duy tri o lieu do trong vai thang roi giam dan va ngung thuoc neu khong co con tai phat.

Tac dung khong mong muon: Chong mat, buon non luc bat dau dieu tri; hoi chung tien dinh tieu nao hoac lu lan do qua lieu; giam nhe bach cau trung tinh; roi loan dan truyen tim; nhiem doc da, viem gan, thieu san tuy xuong.

Chong chi dinh: Bloc nhi - that (nhip tim cham).

Thuoc tri dau day than kinh so nam
Day than kinh sinh 3 chi phoi cam giac o mat.

Theo doi thuong xuyen cong thuc mau va chuc nang gan (vao ngay thu 7, ngay thu 15, ngay thu 30 va sau do 1 thang mot lan). Ngung thuoc ngay lap tuc trong truong hop mun nuoc ngoai da, viem gan hoac nhung bieu hien ve mau nang.

Trong truong hop dieu tri carbamazepine khong hieu qua, ta co the dung mot trong cac loai thuoc sau:

- Phenytoine (dihydan): vien nen 100mg. Lieu trung binh: 300 - 400mg/ngay voi lieu tang dan, uong 1 lan trong ngay. Tac dung khong mong muon: buon ngu; hoi chung tien dinh tieu nao do qua lieu (di loang choang, chong mat); ngo doc da, viem gan do do can theo doi thuong xuyen chuc nang gan va can ngung thuoc ngay lap tuc trong truong hop xuat hien mun mu ngoai da hoac viem gan.

- Clonazepam (rivotril): Vien nen 2mg, lieu tang dan tu 1- 4mg/ngay. Tac dung khong mong muon: ngu ga, giam tri nho (nguoi gia). Chong chi dinh trong truong hop man cam voi thuoc.

- Gabapentin (neurontin): Vien nen 300mg, lieu tu 900 - 2.000mg/ngay. Tac dung khong mong muon: ngu ga, dau dau, chong mat, buon non, di loang choang, run. Chong chi dinh trong truong hop co thai hoac cho con bu, di ung voi thanh phan cua thuoc.

- Amitriptyline: Vien nen 25mg, lieu tu 25 – 75mg/ngay chia 2 lan. Luc dau dung lieu thap sau tang dan. Tac dung phu: ha huyet ap tu the, ngu ga, lu lan, kho mieng, run, tao bon, bi dai, tang can. Chong chi dinh: glocom goc dong, u tuyen tien liet, loan nhip tim, roi loan dan truyen, dong kinh, khong dung cho phu nu co thai.

Phoi hop carbamazepine va baclofen (lioresal).

Cham cuu doi khi co ket qua tot.

Dieu tri thuoc giam dau thuong khong mang lai hieu qua.

Dieu tri ngoai khoa:

Trong truong hop dieu tri noi khoa that bai, o mot so truong hop can can thiep phau thuat.

Co nhieu ky thuat duoc ap dung va dac biet la ky thuat “dong nhiet” hach Gasser (thermocoagulation du ganglion de Gasser).

Cat chon loc nhung soi than kinh sau hach Gasser.

Phau thuat giai phong neu co dau hieu chen ep day V tren phim cong huong tu so nao va mach mau nao.       

Viet Bao (Theo SK&DS)

 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thuốc trị đau dây thần kinh số năm
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin suc khoe