Vac xin khong the bao ve ban suot doi

Thứ bảy, 17 Tháng sáu 2006, 12:21 GMT+7
Vac xin khong the bao ve ban suot doi

Bien phap y te nao duoc xem la phat trien nhat trong the ky qua? Do la phat hien ra khang sinh penicillin hay cay toc bang laser? Theo cac chuyen gia, cau tra loi la vac-xin. Con ban, ban biet gi ve vac-xin?

Tai sao lai can tiem chung?

Ban co biet so nguoi da duoc tiem chung ngua benh bach hau va uong van? Cau tra loi co le rat de boi do la loai vac-xin pho bien nhat the gioi va gan nhu tat ca chung ta deu tung su dung loai vac-xin nay.

Su that la vac-xin khong noi tieng nhu nhung gi chung xung dang duoc khen thuong. Vac-xin co kha nang tieu diet rat nhieu loai benh va khien loai nguoi tuong rang chi trong tuong lai gan nua thoi, cac benh nay se “bien mat” giong nhu su tuyet chung cua loai khung long.

Tuy nhien, tren thuc te, chung ta ngay cang phai doi mat voi nhieu can benh khung khiep hon nhieu so voi the he ong cha. Loai nguoi chac chan se khong bao gio quen nhung can benh khung khiep nhu soi, quai bi, rubella va ho ga khi chung ta chua tung co mot chut hieu biet gi ve chung. Va chinh vac-xin da giup loai nguoi thoat khoi noi lo so do.

Nhung neu chi can ngung tiem chung o 1 quoc gia nao do nhu My chang han thi chang may choc, nhung can benh cu ngo la da bien mat nay se nhanh chong tro thanh dai dich.

Nhung loi ich khac cua vac-xin

Ro rang la tiem chung giup bao ve ban khoi nguy co benh tat nhung vac-xin con co nhung loi ich lon hon, do la bao ve nhung nguoi xung quanh ban khoi cac benh truyen nhiem.

Do la hien tuong “mien dich cong dong”. Neu hau het moi nguoi trong khu vuc do tiem vac-xin phong benh thi mot so it nguoi con lai khong tiem phong se it bi mac benh hon. Nhung dieu nay khong co nghia la ban trong cho vao viec nguoi khac tiem phong de minh khong phai tiem.

Cac chuyen gia giai thich rang vai tro nay cua vac-xin chi dac biet quan trong cho nhung truong hop khong the tiem duoc vac-xin. Co nhung nguoi, vac-xin lai la mot nhan to gay nguy hiem. Vi du, nhung nguoi co the trang yeu hoac de bi di ung thuong khong the tiem vac-xin va nhung nguoi xung quanh tiem vac-xin se lam moi truong song cua ho an toan hon.

Tuy nhien, cung co mot van de nho nho do la khi chinh ban hay nguoi song cung ban dang bi suy yeu he mien dich hoac dang dieu tri benh – chang han nhu dang dieu tri hoa tri lieu – thi hay noi voi bac si dieu nay truoc khi ban dinh tiem chung. Nhung virus da duoc lam yeu trong vac-xin co the se duoc hoi sinh trong co the nguoi da mang san mam benh. Con nhung virus da duoc lam yeu nay lai co the gay nguy hiem cho he mien dich dang bi suy yeu.

Tai sao nguoi lon lai can tiem phong?

Nhieu loai vac-xin co thanh phan la cac mam benh bi lam yeu di nham giup co the ren luyen kha nang chong tra. He mien dich se tao ra cac khang the de chong lai nhung ke la moi xam nhap nay va dan dan se du suc de doi pho voi nhung mam benh that su den tu moi truong ben ngoai.

Tuy nhien, kha nang mien dich khong phai la mai mai. Nhung khang the trong he mien dich se yeu di theo thoi gian.

Vi du, sau tuoi 30 hoac lau hon, hieu luc cua vac-xin buoc vao chu ky ket thuc. No cung giong nhu suc manh co bap se yeu di khi ban buoc vao do tuoi trung nien. Tac dung cua vac-xin trong viec bao ve co the ban se giam di rat nhanh khi ban buoc vao do tuoi U40, U50 va U60.

That may man, ban co the tranh duoc dieu nay nho cach tiem nhac lai, giup cung co va tang cuong kha nang khang benh cua he mien dich.

Nguoi lon nen tiem chung nhung loai benh nao?

Ban can nho rang vac-xin phai phu hop voi lua tuoi, suc khoe va nhung loai vac-xin ban da tung tiem. Duoi day la mot so loai vac-xin ma nguoi truong thanh nen tiem:

Bach hau va uon van: Bach hau la nguyen nhan hang dau gay ra cac van de ve duong tho, su mat cam giac va mat chuc nang o tim. Uon van gay lam co cung cac khop.

Cu 10 nam mot lan, ban nen tiem nhac lai cac loai vac-xin phong benh nay. Mac du bach hau la mot benh rat hiem gap trong cuoc song hien dai nhung nhung nguoi bi deu o do tuoi 65.

Cum: Nhung nguoi o do tuoi ngoai 50 nen tiem vac-xin phong cum hang nam va loi khuyen nay cung rat tot cho nhung do tuoi khac. Trong khi ban nghi rang cum chi la mot su kho chiu thi thuc te, no lai la mot can benh tram trong, tham chi la co the de doa den tinh mang boi co khoang 36.000 nguoi My tu vong hang nam vi can benh tuong la don gian nay.

Viem gan A: Viem gan A co kha nang lay lan qua thuc pham hay moi truong nuoc va khong khi. La nguyen nhan gay ra cac benh nghiem trong o gan. Nhung nhom co nguy co cao la nhung nguoi tiem chich, nhung nguoi quan he dong gioi va nhung nguoi tung bi cac benh ve gan va mot so benh tat khac.

Hau het cac truong hop bi viem gan A deu thuoc lua tuoi trung nien nhung cung gap o ca nhung benh nhan dang mac cac benh nang, suc de khang giam sut.

Viem gan B: Viem gan B la thu pham chinh gay ra benh gan man tinh va nhung van de khac. O My, uoc tinh co khoang 80.000 nguoi bi mac benh nay hang nam va co khoang 4.000 – 5.000 nguoi tu vong vi can benh nay. Viem gan B lay lan qua duong nuoc va khong khi, trong do chu yeu lay qua duong tinh duc hay dung chung bom kim tiem.

Vac-xin HBV duoc xem la loai vac-xin huu hieu nhat hien nay.

Truc khuan phoi: Nhung nguoi o do tuoi ngoai 65 nen tiem phong loai vac-xin nay. Vac-xin co tac dung bao ve co the khoi cac can benh nhiem trung, nhiem khuan phoi, nao va mau. Rat nhieu truong hop tu vong duoc xac dinh la do virus cum nhung thuc chat lai la do truc khuan phoi.

Hay vi suc khoe cua ban than

Diem cot yeu cua cac loai vac-xin cho nguoi lon la duy tri suc manh cua he mien dich nhung khong phai ai cung biet dieu nay. Nhieu nguoi trong so chung ta nghi don gian rang cac bac si se la nguoi cho ho biet khi nao ho can phai tiem mui nhac lai nhung dieu nay thuc ra khong phai vay.

Hau het chung ta deu chi den gap bac si khi suc khoe co van de va chang bac si nao se hoi ban ve ho so tiem chung ca. Vay nen, ban phai noi cho bac si biet nhung loai vac-xin ban da tung tiem va hoi ho ve nhung loai vac-xin danh cho lua tuoi cua minh. Chu dong la cach duy nhat giup ban khoe manh suot doi.

Thu Phuong

Viet Bao
 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Tin Sức Khỏe >>