Lam nan lang co Duong Lam

Thứ tư, 05 Tháng một 2011, 17:33 GMT+7
Lam nan lang co Duong Lam
Nha cao tang moc dan xen nha co
Lang co dau tien duoc cong nhan di tich quoc gia dang ngay cang tro nen khong khac ngan van cai lang tan ky khac, chi khac la nguoi dan... keu qua kho. Hai khu pho co gan lien voi di san van hoa the gioi cung dang dung truoc cau hoi kho ai: gin giu hay khong gin giu...

Chua bao gio lang Viet co Duong Lam lai am i voi mot vu cuong che do nha cua dan gay buc xuc nhu gan day (Tuoi Tre ngay 18-12-2010). Nhu giot nuoc tran ly, no lam lo ra qua nhieu bat cap cua mot di tich quoc gia dang duoc quan ly mot cach “duoc chang hay cho”.

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Tu truc duong chinh qua trung tam lang co Duong Lam co the nhin thay lop lop nha cao tang

Dau thang 1-2011 chung toi tro lai lang Viet co Duong Lam (xa Duong Lam, thi xa Son Tay, Ha Noi), chung kien canh ba Ha Thi Khanh van don dao di keu cuu, kien nghi ve viec ngoi nha tri gia gan 800 trieu dong cua ba da bi pha do. Nha ba Khanh hien nay bi vo toang hoac, voi vua, gach ngoi tanh banh, mua nang xuyen qua cau thang len tang 2 (da bi pha o phia tren) cu the thoc vao giua nha, no nan chong chat.

Nhieu nguoi song trong nha 2, 3 tang trong xa cu nhu dung ngoi tren... dong lua, boi phong thanh nghe tin chinh quyen se tiep tuc pha do cac ngoi nha vi pham “quy che tam thoi”, “chi cho phep xay nha cap bon va vat lieu truyen thong”.

Dan xin tra lai danh hieu lang Viet co

Ba Khanh bi co quan chuc nang quyet liet pha do nha trong gan ba ngay. Gap chung toi, nhieu nguoi lang “den xem canh pha nha” da cung nhau “ho” lai cai kien nghi buc xuc luc nha ba Khanh bi pha do, rang: Chung toi xin tra lai cho Nha nuoc danh hieu nha co lang co, boi 4-5 nam qua, ke tu khi duoc “vinh danh” la di tich quoc gia, ngoai tam ngoi nha duoc tro cap vai tram nghin dong/ho/thang thi hang tram ho khac khong ai duoc huong loi gi. Den viec xay nha de o cung khong duoc xay!

Theo dieu tra cua chung toi va theo thua nhan cua chinh can bo van hoa o dia phuong: truoc, trong va sau khi ba Khanh lam nha, bi cuong che do mot phan nha; nhieu nguoi van cu dap nha cu xay nha moi. Co ngoi nha dau thang 1-2011 nay van dang xay do dang, do oi, 2-3 tang.

Ngay tu cong lang co nhin vao, nhin goc nao cung ngat ngheu nha cao tang, hien dai. The cho nen ba Khanh co ly do keu cuu la ba bi xu ep.

Viec chan chinh quy hoach, nghiem khac bao ve khong gian lang co la het suc can thiet, nhung co quan chuc nang can lam viec co tinh, co ly, thong nhat quan diem hon de nguoi dan co the tam phuc khau phuc.

Bau vat bi “bo quen”

Xa Duong Lam co chung 1 van dan, chia lam nam thon, chi co khoang tam ngoi nha co that su mo cua don khach. Nhu vay, moi thon chi co vai ngoi nha co duoc phat tien “quet mang nhen” va tra nuoc tiep khach du lich, muc tien cung chi 150.000 dong/thang/ho (chi co hai ho duoc muc cao nhat la 400.000 dong/thang).

Hang tram ho khac co the noi hau nhu khong duoc huong loi gi tu viec di tich quoc gia que minh mo cua don du khach nuom nuop.

Trong khi do quy dat o tai Duong Lam cuc ky eo hep. Duong Lam la lang co dau tien o Viet Nam duoc cong nhan di tich cap quoc gia (den nay ca nuoc chi co hai ngoi lang duoc cong nhan di tich quoc gia la Duong Lam va Phuoc Tich, Thua Thien Hue). Theo do, lang co Duong Lam la net son van hoa, la khong gian kien truc, khong gian van hoa lich su tam linh tieu bieu, ket tinh nghin nam cua nen van minh nguoi Viet o chau tho Bac bo.

Mot trong nhung diem dang noi cua lang la nha cua san sat, duong trong lang theo hinh xuong ca, dan cu quan tu sum vay, moi nha chi 200-300m2 dat o. Dien tich do la qua nho hep voi nong thon.

Vi the tu dau nhung nam 1990, khi nhieu chuyen gia van hoa lich su len nghien cuu ve Duong Lam, ho da canh bao can phai co thiet che nghiem tuc trong xay dung, can co quy che gian dan, bao ton nha co, keo khi duoc Nha nuoc cong nhan di tich quoc gia thi lang chi con cai... ten “lang co”.

Nhung suot hai thap nien qua, phai noi rang viec can lam nhat la bao ton nha co, duong ngo co, cay co thu, khong gian bieu trung cua nen van minh lua nuoc dang co o Duong Lam... da bi bo quen. Nguoi dan o at xay nha cua theo hinh chop nhon, chop cu hanh, nha ong, nha kinh. Nguoi noi khac ve dau co dat dai o lang co gay nen bao chuyen thi phi.

Qua nhieu bat cap trong quan ly

Mot can bo van hoa o Son Tay rat tam huyet khi tra loi phong van voi chung toi: nam 2005 lang co Duong Lam duoc cong nhan di tich quoc gia, den khoang nam 2007 quy che tam thoi ve quan ly nha co moi ra doi. Dac biet, tu khi ra doi, can bo di tich va can bo xa cung chi lam moi viec la di nhac nho roi lap bien ban yeu cau nguoi ta dung xay nha cao tang, hay xay nha bang vat lieu truyen thong. Trong khi de lam duoc nha bang go (vat lieu truyen thong o lang co) thoi buoi nay chi co ti phu moi dam dau tu.

Dac biet, sau khi nhac nho, lap bien ban, ba con khong nghe thi can bo cung danh chiu. Chua co mot vu cuong che hay pha do cong trinh vi pham nao duoc tien hanh, chua mot giay phep xay dung nao duoc cap, nguoi dan lam don xin xay dung hay sua sang, can bo khong tra loi... ho cung chi biet tu an ui minh “phai chiu dung thoi, minh la cong dan lang Viet co ma”. Bao buc xuc cu nung nau cho den khi xay ra vu pha do nha ba Khanh nhu vua qua.

Den nay, suot nhieu nam qua chua co ngoi nha nao xay moi o Duong Lam ma co giay phep ca. Can bo cung khong biet ro neu tien hanh cap phep thi don vi nao se dung ra cho phep?

Nguoi ta da ban qua nhieu ve viec can co chinh sach gian dan, cap dat, cap tien cho dan giu gin nha co, kien truc lang co, dong thoi cuoc song cua ho phai de chiu hon; tuy nhien nhung “hoi thao” nay moi chi dung lai tren ban giay.

Co the nhin nhan rong hon ve qua nhieu bat cap o lang Viet co Duong Lam. Di tich quy cua lang “duoc” trung tu cau tha, den muc lech ca huong dinh, lat gach, lop ngoi, vi keo sai khien nguoi dan keu ca (Bo Van hoa - the thao va du lich da thua nhan sai sot cua don vi trung tu).

Chua ke nhieu nguoi, chu yeu den tu Ha Noi, bien mot phan di tich tro thanh “nghia dia cua nguoi thanh pho” voi cac mo phan giu va kinh doanh dat “cua nguoi am”. Nguoi dan tu y treo bien “nha co” roi tranh gianh khach du lich, noi xau, khich bac nhau, bien Duong Lam thanh mot cai cho xo bo. Rat nhieu ngoi nha co bi bien thanh noi nau com thue cho khach du lich, ruou bia che chen dem ngay...Dac biet dang so la o dinh lang, noc di tich thieng lieng, nguoi ta con treo bien “Quan com que”, o Xich hau (mot kien truc tuyet dep) cung dung bien “Co phuc vu WC - ve sinh”. Nan cheo keo khach, an xin, ban hang rong gay xau my quan va lam rau long du khach ve “thai do ung xu thi dan” cua nguoi lang co trong thoi dai nha nha lam du lich.

Do that su la noi buon lon o di tich quoc gia lang Viet co Duong Lam lau nay

Di xuyen lang, khong nhan ra lang

Nguoi tam huyet voi lang Viet co Duong Lam deu dau kho nhan ra lang minh da bi bien thanh mot cai lang tan ky “kim co giao duyen”.

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Kien truc co o Duong Lam lieu con bao nhieu dau vet?

Nhieu du khach gui xe ngoai cong lang (hai cai cong deu bi chan thu ve, 15.000 dong/nguoi/luot vao; xe may 5.000 dong/ luot, oto 15.000-20.000 dong/luot...), di bo xuyen qua lang roi van hoi nguoi lang Mong Phu: “Thua cu, chau hoi tham duong di tham nha co o lang co Duong Lam a”. Ba con bao: “Bac di het lang toi roi ma khong trong thay nha co u?”.

Dieu bi ba con thac mac nhieu nhat van la “duong di” cua so luong tien khong nho co duoc tu viec thu ve vao lang co. Can bo ban quan ly di tich lang co giai trinh voi bao chi va nguoi dan rang: vai tram trieu dong doanh thu moi nam kia (da thu duoc hon ba nam) chi du de nuoi bo may thu tien, roi chi cho hon chuc ngoi nha co moi ho vai tram ngan dong/thang.

Thu ve du lich lang co chi de nuoi nguoi thu ve the thi lap “tram thu phi” de lam gi?

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Co toi gan 10 cai cong lang trong buc anh nay. Thuong truc co rat nhieu hoa si dam say song tai lang Mong Phu de ve, ve va ve

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Cac phom cong da ong co, tham nau, nhu nhung ky quan o lang Mong Phu

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Dinh Lang Mong Phu

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Mot canh rat dang xuc dong. Nguoi lang co Duong Lam tran trong, nang niu di san nha co cua cha ong. Nguoi phu nu nay dang co tung cay cot, vi keo cua kien truc nha cua minh khi cung voi chuyen gia Nhat Ban trung tu lai di tich

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

O dinh tho ong Phung Hung

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Chua On, mot kien truc nho, dep va co kinh, noi vao thang 3 hang nam dien ra hoi vat co truyen cua nguoi Duong Lam thuong vo

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Com que o Duong Lam

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

Kien truc co o Duong Lam...

Lam nan lang co Duong Lam, Tin tuc trong ngay, Duong lam, lang co, lam nan, kien truc, nha co

... va nha cao tang o Duong Lam

(Theo Tuoi Tre)
Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lâm nạn làng cổ Đường Lâm
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin xa hoi