Cach an diem bai van nghi luan

Thứ ba, 10 Tháng năm 2011, 11:25 GMT+7
Bai van nghi luan chiem so diem kha cao trong bai thi mon van. Vay lam the nao de lam tot loai bai nay? Mach nuoc sau giup ban dieu do.

Can cu vao de tai, doi tuong nghi luan ma co hai kieu bai chu yeu: nghi luan xa hoi va nghi luan van hoc. Neu nhu de tai, doi tuong cua bai van nghi luan xa hoi la mot van de chinh tri, tu tuong, dao li, mot hien tuong xa hoi thi doi voi bai van nghi luan van hoc lai la tac pham, hien tuong van hoc hay nhung y kien, nhan dinh ve van hoc. Day la kieu bai van pho bien, quen thuoc nhat doi voi hoc sinh cac cap nha truong hien nay.

http://farm.vtc.vn/media/vtcnews/2011/05/09/Van.jpg 

Nguoi viet tieu luan van hoc, nguoi hoc sinh khi lam bai can hieu dung the nao la bai nghi luan van hoc.

Trong chuong trinh Tap lam van moi hien hanh, khong con su phan chia cac kieu bai nghi luan van hoc nhu truoc day nua (giai thich, chung minh, phan tich, binh luan, binh giang). Su thay doi nay nham phan anh dung hon ban chat cua mot bai van, qui trinh lam mot bai van nghi luan van hoc.

Thuc te, hiem co bai van nao tu dau den cuoi chi hoan toan tuan theo mot yeu cau, chi van dung mot thao tac ay. Do la cac phep lap luan, cac thao tac, phuong phap thuong duoc ket hop van dung khi giai quyet mot van de nghi luan. That ra, trong mot bai nghi luan van hoc, nguoi viet thuong su dung nhieu thao tac, ki nang va nhieu khi kho tach bach mot cach rach roi giai thich, chung minh, phan tich, binh giang, binh luan. Noi vay cung co nghia nghi luan van hoc la kieu bai doi hoi tinh tong hop cua tri thuc, cua ki nang. Muon lam duoc mot bai nghi luan van hoc hay, cung voi kien thuc, nang luc cam thu, nguoi viet can co ki nang ket hop dong thoi, linh hoat nhieu phep lap luan de lam sang to van de, de trinh bay mot cach thuyet phuc, hap dan y kien, nhan dinh cua minh.

Cach hieu kieu bai nghi luan van hoc nhu the da bao ham doi hoi tinh tich cuc, nang luc, ban sac ca nhan cua nguoi lam bai. Mot tu tuong lon, mot phuong cham quan trong trong day – hoc hien nay ma hau nhu ai cung biet la phat huy tinh chu dong, tich cuc cua hoc sinh. Can chong loi hoc vet, noi theo tu cach nghi den cach hoc, cach lam bai. Phan mon lam van dac biet can gop phan tich cuc vao viec thuc hien tu tuong, phuong cham ay tu cach ra de den cach danh gia. Nghi luan ve mot van de, phuong dien nao do cua tac pham truyen, nghi luan ve mot doan tho, bai tho can xac dinh mot lap truong, tu mot goc do nao do de phan tich, li giai, danh gia, de boc lo chu kien cua minh.

Ngay chu “phan tich” trong yeu cau cua mot de van nghi luan cung can hieu cho dung, cho toan dien. No khong chi la mot thao tac, mot phep lap luan. No khong chi phan chia van de, doi tuong ra tung bo phan, tung khia canh de mieu ta, tim hieu dac diem. “Phan tich” o day bao ham ca su nhan xet, danh gia, li giai… ve van de, doi tuong ay bang tu tuong, tinh cam cua minh. Chang han truoc de van nghi luan “Phan tich nhan vat anh thanh nien trong truyen ngan Lang le Sa Pa cua Nguyen Thanh Long”. Mot bai lam van tot se khong chi neu roi chung minh tung ve dep, pham chat cua nhan vat anh thanh nien (nhu long yeu nghe, lang le cong hien, nhu long hieu khach den nong nhiet roi duc tinh khiem ton…).

Dong thoi voi qua trinh phan tich tung ve dep, trinh bay tung luan diem ay, nguoi viet can the hien su cam thu cac chi tiet nghe thuat sinh dong trong tac pham, the hien thai do, tinh cam cua minh, can nhan xet, danh gia ve cach mieu ta, xay dung nhan vat cua nha van, can rut ra, khai quat ve y nghia cua hinh tuong nhan vat… Noi vay nghia la bai nghi luan van hoc doi hoi cam thu, an tuong rieng, de cao tinh chat ca nhan, ca the cua nguoi viet. Tat nhien, tu y thuc duoc ve li thuyet den thuc hanh dung, thuc hien cho co hieu qua that su khong he don gian. Muon lam duoc dieu nay ca thay va tro phai phan dau dan dan ra khoi quan tinh, tu bo thoi quen an sau mot thoi, con lam sao vuot khoi ap che de nang cua bao thu sach tham khao, bai mau nay no tren thi truong sach da tap hien nay. Qua thuc, voi kieu ra de van han hep, don dieu lau nay, truoc thuc te cac tac pham, van de da duoc cay xoi ki, nguoi lam bai khong de co va xen vao duoc y kien, cam thu rieng cua minh.

Tu dac diem cua kieu bai nghi luan van hoc neu tren, chung ta xac dinh cu the hon nhung yeu cau co ban ma mot bai nghi luan van hoc can dat toi.

1. Can cu vao hoan canh lich su cu the, vao y do sang tac cua nha van ma phan tich, lam sang to cac tang lop noi dung, y nghia trong ngon tu, trong hinh anh noi van ban

Moi nhan xet, danh gia ve tac pham chi thuc su co y nghia khi xuat phat tu su hieu dung, hieu sau no. Bai nghi luan van hoc toi ki loi phat bieu y kien mot cach chung chung hoac chi “dien nom “noi dung. Muon binh dung, binh hay truoc tien phai phan tich dung, giang sau. Giang co nghia la kham pha, giang giai noi dung, y nghia cua tac pham, la giai thich, khang dinh nghia li cua van ban. No co nhiem vu chi ra cac tang lop noi dung va chung minh mot cach thuyet phuc rang noi dung ay tat phai duoc the hien qua hinh thuc nghe thuat ay, rang hinh thuc nghe thuat ay “hop le thuan tinh”, co tinh doc dao hon ca trong viec the hien noi dung.

Trong qua trinh phan tich, chung minh tinh doc dao cua su thong nhat giua noi dung va hinh thuc o van ban tac pham, nguoi nghi luan can tim trung nhung cho hay, cho la cua cac phuong thuc, thu phap the hien va khang dinh duoc rang hinh thuc nghe thuat ay la “phuong an toi uu” de the hien sinh dong noi dung, rang bat ki su doi thay nao do (du rat nho) cung co the pha vo nghia li, pha vo tinh chinh the cua tac pham. Chang han, khi binh giang kho dau bai tho Day thon Vi Da cua Han Mac Tu, ta khong the khong chu y den chu muot trong cau “Vuon ai muot qua xanh nhu ngoc”. Chi chu muot ay moi dien ta dung va het suc goi cam mau xanh non, xanh mo mang dang lap lanh phan chieu anh nang ban mai cua “vuon ai” noi thon Vi. Vao thoi diem suong dem con dam tren cac ngon cay, la cay va anh mat troi moi day dang chieu roi thi moi co muot. Khong the thay vao do mot chu bat ki nao khac de dung, hay duoc nhu the.

2. Cung voi viec giang giai, phan tich, can danh gia, ban luan ve nhung “loi hay y dep” noi van ban, ve gia tri cua tac pham, y nghia cua van de

De khang dinh tinh doc dao, cac gia tri cua tac pham, bai nghi luan phai dao sau vao cac tang lop y nghia, vao su thong nhat cao giua noi dung va hinh thuc, dong thoi can lien he mo rong xung quanh chinh cac van de ay, can tong hop, nang cao bang nang luc khai quat. O day rat can thao tac so sanh cung nhu kha nang cam thu van chuong tinh te cung voi von tri thuc sau rong ve nhieu linh vuc. Phan tich cac bai tho viet ve nguoi chien si Ve quoc nhu Tay Tien cua Quang Dung, Dong chi cua Chinh Huu, ta khong the khong dat chung vao hoan canh dat nuoc thieu thon, gian kho o nhung nam dau cuoc khang chien chong thuc dan Phap, vao cac thanh cong lan han che cua dong tho viet ve anh bo doi luc bay gio.

Mat khac, ta cung rat can su hieu biet ve dac diem phong cach tung nha tho, but phap cua tung bai tho de lam sang to cai hay rieng o tung tac pham. Phan tich nhan vat Chi Pheo, ta can nhan xet ve tinh chat dien hinh cua hinh tuong nay, can danh gia ve chu nghia nhan dao sau sac cung nghe thuat dien hinh hoa sac sao cua Nam Cao. Nhin chung, phan lon bai van nghi luan cua hoc sinh hien nay con thien ve mieu ta cu the (tham chi ke le) ma yeu ve nang luc khai quat, co duc luan diem va dang gia. Tai sao lai the? Y nghia cua van de o cho nao? Do la cac cau hoi nen luon tu dat ra khi phan tich cu the mot van de.

3. Bai van nghi luan can co he thong luan diem ro rang, mach lac, nhung luan cu dung dan, sinh dong va lap luan thuyet phuc

Toi thuong noi dua voi cac em hoc sinh rang bai van nghi luan phai nhu mot nam xoi: tung hai deo, kho nhung lai vat duoc thanh nam. No khac voi chao com rang: tung hat san det, roi rac. Cac y trong bai van can ro rang nhung lai duoc lien ket thanh mot he thong.

Mot bai van nghi luan hay thuong co he thong luan diem ro rang duoc ket dinh mot cach tu nhien, lien mach, y no goi y kia. Doi hoi he thong luan diem mach lac, mau sac ca nhan cua cac nhan xet, danh gia, mat khac, bai van nghi luan cung yeu cau tinh cu the, thuyet phuc cua nhung luan cu. Neu cu sa da vao dan chung, phan tich cu the ma khong nang len duoc tam khai quat, khong duc ket duoc thanh cac nhan dinh, bai van se nhat tinh tu tuong, kho gay an tuong. Mat khac, neu cu neu nhan dinh, ca ngoi hay phe phan mot cach chung chung ma khong qua cac can cu cu the, dan chung sinh dong thi bai van cung yeu suc thuyet phuc, de tro nen sao rong. Ket hop linh hoat, tu nhien giua phan tich, chung minh cu the voi nhan xet, danh gia khai quat vua la phuong phap tu duy, vua la ki nang lam bai ma nguoi viet van nghi luan can ren luyen. Chang han, khi nghi luan ve mot tac pham truyen, nhung nhan xet, danh gia phai xuat phat tu chu de, y nghia cua cot truyen, tu tinh cach, so phan cua nhan vat, tu dac diem nghe thuat cua tac pham. Khi nghi luan ve mot nhan vat can phan tich, danh gia tung phuong dien co ban cua nhan vat duoc nha van phan anh gan lien voi nhung chi tiet nghe thuat dac sac. Chang han, khi nghi luan ve mot doan tho, bai tho, can lam sang to noi dung cam xuc duoc the hien qua ngon tu, hinh anh, giong dieu. Bai nghi luan can phan tich cac yeu to ay de co nhung nhan xet, danh gia cu the, xac dang. Truoc de bai “Cam nhan cua em ve tinh dong chi trong bai tho Dong chi cua Chinh Huu” khong it hoc sinh lung tung khi xac dinh yeu cau va to chuc bai lam.Tinh dong chi trong bai tho nay duoc dien ta qua cac nhan vat nao, o thoi gian, hoan canh nao cua lich su dan toc? Dau la cac chi tiet dac sac (ngon tu, hinh anh, cau tho…) chung to ve dep dac biet cua tinh dong chi ay? Ban than minh tam dac nhat voi chi tiet nao? Gia tri nhan thuc, y nghia tu tuong cua bai tho Dong chi la gi? Tu viec tra loi dung cac cau hoi nay, lai can xac dinh ro trinh bay cam nhan theo yeu cau cua de van se bao gom nhung gi, nen ket hop ra sao cac thao tac, cac phep lap luan…

Nhu vay, mot bai van nghi luan hay vua doi hoi su tham nhap, tham binh sau tac pham vua yeu cau ki nang tong hop, khai quat thanh nhan dinh, danh gia rieng.

4. Loi van cua mot bai nghi luan can chuan xac, trong sang, the hien rung cam chan thanh, tu nhien cua nguoi viet

Khi viet mot bai van, mot tieu luan, hon nhau khong chi o cho viet cai gi ma quan trong con la viet nhu the nao, bang thai do, tinh cam ra sao. Can can nhac tu cach dung tu den cach ngat cau. Ngon tu phai lam sao dien ta sat, trung ban chat cua doi tuong, dieu minh muon noi. Giong van lam sao phai hop voi van de, voi noi dung, nhieu khi nhu co hinh co khoi, giau nhip dieu. Viet van cung nhu giao tiep trong doi song, khong nen hai huoc khi can tru tinh cam thuong va nguoc lai. Giong dieu loi van khi phan tich than phan tui nhuc cung suc song tiem tang cua nhan vat Mi (Vo chong A Phu) tat nhien can khac voi khi phan tich So do chang han. Phan tich cau tho cuoi cua bai Day thon Vi Da, toi rat tam dac khi viet rang do la mot loi hoi khac khoai (Ai biet tinh ai co dam da?). Trong chu khac khoai nay co uoc mong tha thiet nhung ngam ngui, khan thiet ma dau don dung voi canh ngo Han Mac Tu khi ay. Nhan day, chung toi thay can luu y cac em hoc sinh mot dieu: khong nen lam rung cam noi loi van qua cac cau cam than, qua nhung loi “ho to goi giat” kieu “chao oi…”, “dep lam sao…”, “hay biet bao nhieu…”. Neu lam dung mot cach ngay tho, neu “nguy trang” cho tam hon ngheo nan cua minh theo kieu ay, bai van se tro nen sao rong, lam luc buon cuoi. Rung cam phai that su xuat phat tu day long, tu su “vo le” cua chinh minh. Khi ay, no tu toat len trong y tu, trong giong dieu bai van ma nguoi doc khong kho nhan ra.

Tro len tren, chung toi da trinh bay ngan gon cac yeu cau co ban cua mot bai van nghi luan van hoc. Tuy theo van de, doi tuong nghi luan, dac biet the loai tac pham, ma moi dang bai lai co cac yeu cau, doi hoi cac phuong phap rieng.

Viet Bao
Detect language » Hungarian

 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cách “ăn điểm" bài văn nghị luận
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Kinh nghiem on thi