Bao ton van hoa cong chieng Tay Nguyen Lop tre dang sang tao hay giet chet cong chieng

Thứ năm, 23 Tháng ba 2006, 09:21 GMT+7
Bao ton van hoa cong chieng Tay Nguyen Lop tre dang sang tao hay giet chet cong chieng
Bieu dien cong chieng Tay Nguyen.

Le trao bang chung nhan “Khong gian van hoa cong chieng Tay Nguyen la kiet tac truyen khau va di san van hoa phi vat the cua nhan loai” dien ra vao 28/3 toi, tai Gia Lai. Vinh du gan lien voi trach nhiem: Bao ton cach nao di san van hoa quy gia do?

“Nhom chieng tre” va sang tao bai moi cho chieng, duoc khong?

Hien co cach “choi chieng” kieu moi cua khong it nhom “chieng tre” hien nay, trong do co nhom chieng o huyen Ea H’Leo- Dak Lak.

Ho ru nhau di mua gom nhung chiec chieng troi noi, thue nghe nhan chinh chieng o huyen Chu Se - Gia Lai go lai cho du cac not “do re mi fa sol la si” va thang giang, treo len sao toong teng tren duoi 20 chiec de vai ba nguoi cung go nhac moi.

Muc kich canh nay, nhieu hoc gia da keu troi la cai lui, “giet chet cong chieng”. Nguoc lai, cung co can bo dia phuong coi mo “Bon tre tim tro vui ay ma! Nen ban voi chung nhung xin dung miet thi!”.

Tranh cai quyet liet hon, la viec nen hay khong nen san khau hoa cong chieng. Phia “Khong” vien dan viec su dung cong chieng luon gan lien voi nghi le chu khong nham muc dich giai tri, san khau hoa la sai lam, la “xuc pham, bang bo”.

Phia “Nen” khang dinh: Neu khong mo hoi dien, lien hoan de tao dieu kien cho cac doi cong chieng giao luu va tuyen truyen ve gia tri cong chieng cho quan chung, thi cong chieng se dan mai mot trong cong dong.

Trong khi hau het cac nha tri thuc noi tieng deu khang dinh “Phai giu nguyen ban nhu ngan doi von co”, thi NSUT Vu Lan - nguoi che tac nhieu nhac cu dan gian Tay Nguyen, trong do co sao vo Ding Puot Pah, gan 20 nam lanh dao doan Ca mua Dan toc Dak Lak - lai co y kien khac.

Ong cho rang: Cong chieng la mot hien tuong “van hoa song” nen khong the bao tang no nhu doi voi trong dong Ngoc Lu. Cach bao ton cong chieng tot nhat la phai vua gin giu cai cot loi tinh hoa co truyen, vua khai thac, phat huy va phan nao phat trien no.

2 trong so 9 bai chieng noi tieng tung duoc luu dien khap trong ngoai nuoc cua dan chieng buon Ko Sier: Kong Tar (Chong chong quay) va Plier (Mua da) duoc cac nghe nhan buon nay sang tao khoang nam 1976- 1977, tren co so phoi ngau loi dien tau cua nguoi M’Thur (toc nguoi giao thoa giua Jo Rai va Ede) voi giai dieu va tiet tau Ede Kpa, dao ca thu tu trinh tau bang cach cho chiec chieng Diet nho nhat danh mo dau.

Sau may nam bi de biu lac loai, 2 bai chieng nay da dan tro nen pho bien trong khap cac buon lang Ede chang khac gi cac bai chieng co. Mach chay cua cac hien tuong “van hoa song” mac nhien la the, ai can duoc?

Cot yeu o cho: Phat trien lam sao cho canh la moi nay duoc tu nguon duong chat cua bo re cam sau vao mach nguon van hoa dan gian, moi khoi lech lac bien chat.

Khoi phuc, duy tri “nha Lang” the nao?

Trien khai de an “Phat trien hoat dong van hoa- thong tin vung Tay Nguyen den nam 2010” voi tong kinh phi 1.400 ti dong (Chinh phu phe duyet thang 2/2004), chinh quyen cac tinh Tay Nguyen da dang va se tiep tuc cho xay dung hang tram nha “Van hoa cong dong” (VHCD) khap cac lang buon.

Dang tiec, du duoc dau tu rat ton kem, cac nha VHCD san cot be tong tho thien van cu xa la, lac long doi voi khong gian van hoa cong chieng ca “phan hon” lan “phan xac”. Thinh thoang mot so nha VHCD cung duoc quet bui, mo cua cho can bo mo lop day danh chieng, det tho cam, khuyen nong khuyen lam, sinh hoat doan the, don khach tham quan.

Nhung chua co nha VHCD nao the cho duoc cho nhung nha Rong, nha Guol, nha Dai - noi gon la nha Lang – vua dep de vua am ap thieng lieng dang ngay cang vang bong.

Nhieu gia lang y kien: Nha VHCD chi co the tro thanh nha Lang, thanh tam diem cua khong gian van hoa cong chieng khi no duoc chinh gia tre trai gai trong lang chung tay xay dung theo dung le nghi, phong tuc tap quan cua dan toc minh chu khong phai do phia chu dau tu ap dat tu kien truc den thi cong.

Khi do, du mai tranh hay mai ton dong bao van cam nhan do la tai san cua chinh minh. De tien nha nuoc duoc su dung hieu qua trong viec nay, hay chuyen khoan dau tu ay cho Lang de Lang tu lam lay.

Theo Hoang Thien Nga - (TPO)

Viet Bao
 
Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bảo tồn văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên: Lớp trẻ đang sáng tạo hay giết chết cồng chiêng?
Các tin khác:

Xem tiếp ...

Tin van hoa