Bai 1 Dan di cu doi kho tram be

Thứ hai, 18 Tháng tám 2008, 05:53 GMT+7

Truoc ap luc cua di dan tu do, o nhieu noi viec cham lo cuoc song va quan ly di dan da vuot qua tam cua cac dia phuong, trong khi doi song cua nguoi dan het suc co cuc noi rung thieng nuoc doc.

Nhung mai nha chong chenh!

De tim hieu doi song cua di dan tu do, chung toi da ve huyen Ea Sup (Dak Lak), mot dia phuong co luong di dan tu do lon nhat, noi co nhung canh rung dau nguon Ea Sup thuong.

Ong Phan Xuan Linh - Chu tich UBND huyen Ea Sup cho biet, huyen co 55 nghin dan thi dan di cu tu do chiem toi 2/3 va hang ngay di dan van tiep tuc “nhay du” vao nhung canh rung sau heo hut khien cho dia phuong het suc lo ngai.

Nhung mai nha tam bo, chong chenh. Anh: Gia Bao.

Theo su chi dan cua ong Linh, chung toi lan loi vao xa Cu Kbang, mot xa 100% la di dan tu do moi duoc thanh lap. Anh Dam Van Ha- Pho chu tich xa, cung la mot di dan tu do cho biet, xa co 5.000 ngan khau, ba con deu la nguoi tu cac tinh phia Bac vao day.

Chinh quyen so tai da phai doc het suc khi cap cho moi ho 400 m2 dat o va 4000 m2 dat san xuat cho ba con an cu lap nghiep. Ghe vao tham mot can nha tranh vach nua sieu veo, anh Yang Xeo Van- chu nha cho biet, mac du co dat san xuat nhung nha minh co 5 khau, lam lua cung chi du an 8 thang, con 4 thang la doi…

Chung toi vuot gan 200 km duong dat do bui mu mit de den xa Dak R’mang, Dak Glong, Dak Nong, noi co 14 cum dan voi hon 4.000 dan di cu tu do song tach biet voi the gioi ben ngoai. Sau khi vuot qua Deo Da Mang Muoi quanh co khuc khuyu va gan 1 gio loi suoi, leo het may con duong deo doc dung dung, cum dan cu so 1 hien ra voi nhung can nha tranh vach nua xieu veo an hien noi goc rung.

Mot ho di dan chuan bi lam nha khi vao Dak Lak tham nguoi than. Ho la di dan tu do. Anh: Gia Bao.
Khung canh vang ve va hiu hat, nhu noi len phan nao cai doi ngheo, lac hau song hanh voi nguoi dan noi day. Di moi chan, chung toi moi gap duoc may chau be dung khep nep lo so khi thay bong dang nguoi la. Vao tham nha gia Vang A Phao, mot can nha tranh vach nua rong chung 10 m2 trong tuyenh toang, chang co do dung sinh hoat gi dang gia, ngoai tru may cai xong noi treo lo lung noi goc nha.

Theo loi gia A Phao, thi xom nay co 300 ho dan di cu tu do tu tinh Lai Chau vao day lap nghiep tu nam 2001. La dan di cu tu do nen ho khong he khai bao voi chinh quyen so tai ma am tham chon nhung canh rung xa xoi, heo hut gan con suoi dung nha lap xom. Ho nhan nai, chiu kho lam thue kiem song, roi dot rung lam ray, cuoc song ngheo nan lac hau, dap doi qua ngay.

Nam giua dia ban xa xoi hiem tro va phai lo cai an tung bua nen hau nhu tre em o day khong duoc den lop hoc ma phai theo chan cha me len nuong xuong suoi.

Nhieu tap tuc lac hau van con hien dien trong doi song sinh hoat hang ngay, dac biet tinh trang tao hon thi la “chuyen thuong ngay o pho huyen” va khong la khi chung toi bat gap nhung ba me o do tuoi 14- 15, tuoi le ra phai cap sach den truong.

Moi lien lac, giao luu voi the gioi ben ngoai gan nhu khong co khi dien, truong, tram, sach bao… la nhung khai niem nghe xa voi doi voi ba con noi day. Anh Vang A Thenh cho biet: “Cu 3 ngay ca xom hop lai cu ra mot nguoi di xuong xa mua vat dung sinh hoat can thiet cho ca xom”.

Doi ngheo song chung te nan!

Theo loi anh Nguyen Trong Luc- Pho truong ban Cong an xa Dak R’mang, truoc viec di cu o at cua dong bao, khien chinh quyen xa gap rat nhieu kho khan trong cong tac quan ly nhan khau va dieu nhuc nhoi nhat van la bao ve rung truoc viec nguoi dan xam hai dot rung lam ray. Viec cham soc cho nguoi dan ve mat xa hoi nhu y te, giao duc… cung vuot qua kha nang chinh quyen dia phuong.

Nhung nguoi di dan tu do, chinh quyen rat kho de quan ly ho.
Anh: Gia Bao.

Tuy nhien, truoc viec di dan tu do ao at do vao cac tinh Tay Nguyen, do la mot ap luc rat lon anh huong den tinh hinh kinh te xa hoi va an ninh quoc phong cua cac dia phuong. Di dan khi dat chan den vung dat moi co doi song vo cung kho khan, ho sinh song rai rac tren cac khu dat san xuat, hoac song sau trong cac khu rung tu nhien, rung phong ho, rung dac dung, xa cac khu trung tam, dieu kien san xuat kho khan, khong co dieu kien kham chua benh, con em khong duoc den truong, ty le that hoc va mu chu cao, nhieu thu tuc lac hau- me tin van con ton tai…

Tinh trang du canh, du cu cua di dan van dien ra thuong xuyen dan den nhung khu rung tiep tuc bi tan pha, gay tac dong xau den bao ve moi truong sinh thai va anh huong lon den ke hoach phat trien kinh te- xa hoi cua dia phuong.

Tai nhieu noi di dan tu do sinh song xay ra nhieu cac loai te nan xa hoi nhu co bac, nghien hut, mua ban, sang nhuong, tranh chap dat dai giua di dan voi dan so tai, giua di dan voi di dan, trong khi doi ngheo pho bien, tao dieu kien cho mot so ke loi dung dan toc, ton giao, gay mat tinh than doan ket giua cac dan toc anh em.

Nhung nguyen nhan do gay nen mat on dinh tinh hinh an ninh, chinh tri xa hoi va cung gay khong it kho khan cho dia phuong ve quan ly nhan ho khau cung nhu quy hoach bo tri, sap xep dan cu.

So ho doi ngheo chu yeu song trong cac vung kho khan thieu dat san xuat (hoac dat xau, dat bac mau khong the canh tac), ho song o nhung khu vuc chua co co so ha tang, khong co nuoc sinh hoat, hoac khong co nuoc phuc vu san xuat… Mot so di dan bi mat dat do lan song nhap cu o at cua mot so ho ngheo moi di cu vao 3-4 nam gan day khong co tien mua dat va phai di lam thue, ty le doi ngheo chiem tren 51%.

Dien hinh nhu khu vuc Trung doan 720 thuoc Binh doan 16 (xa Dak Ngo, huyen Tuy Duc, Dak Nong) co 384 ho dan voi gan 2.000 khau vao tham ba con tu nam 2003 roi o lai luon van chua co dat o va dat san xuat. Do la mot van de het suc nan giai doi voi Tuy Duc, mot huyen bien gioi moi duoc thanh lap con gap nhieu kho khan.

Khong co dat san xuat, song giua rung gia, tat yeu nguoi dan di cu se …pha rung! Tai Vuon quoc gia Yok Don (Dak Lak), noi lo lon nhat cua vuon la ngay tai “loi” vuon la buon Drang Phok (xa Krong Ana, huy) co 85 ho dan (cach day 1 nam chi co 63 ho) thi co toi 65 cua may, 30 xe may cay chuyen di rung khai thac go trai phep, day la mot ap luc qua lon trong vung loi cua vuon.

Diem dan cu Drang Phok se “phinh” ra va cu theo da nay, chac chan khong xa, mot xa moi se hinh thanh o ngay vung loi cua vuon, khi do mot dien tich rung dac dung khong nho se tan hoang theo ty le thuan viec tang dan so.

Vuon da nhieu lan de xuat tu huyen len den tinh ve viec phai di doi nguoi dan buon Drang Phok ra khoi vung “loi” cua vuon, nhung cho den bay gio dia phuong van chua dong y (!).

  • Gia Bao

Bai 2: Khong co dat thi di pha rung lam noi o!

Viet Bao
 

E-mail Email bài viết này

Bài viết mới:

Các bài viết khác:

Tiếp theo >>

Việt Báo - Tin Xã Hội >>